مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 2 | 8-7- میکسرهای صوتی

میکسرهای صوتی وظیفه تقویت اولیه متعادل کردن فرکانس های صوتی (اکولایز) و مخلوط کردن چندین ورودی و اعمال ترکیب های مختلف صدا به خروجی های مختلف را بر عهده دارد و معمولا در یک سیستم صوتی حرفه ای مرکز ورودی و خروجی های سیستم را تشکیل می دهد. 

۱-۸-۷- اجزاء میکسرهای صوتی 

میکسرهای صوتی بسته به کاربری و ساختار دارای اجزاء، کنترل ها، ورودی و خروجی های مختلفی هستند. این اجزاء بسته به مدل و سازنده آن ممکن است متفاوت باشد ولی برخی از آنها معمولا در اغلب میکسرها مشترک هستند. بلوک دیاگرام هر میکسر که نشان دهنده مسیرها و ارتباطات سیگنال های ورودی و خروجی است توسط سازنده ارایه می شود. آشنایی با این بلوک دیاگرام کمک زیادی در شناخت دستگاه و استفاده مناسب از آن ارایه می کند. شکل (۷-۷۳) یک نمونه بلوک دیاگرام میکسر صوتی را نشان می دهد. 

1-1-8-7- تعداد ورودی یا کانال

یکی از مشخصه های میکسرهای صوتی تعداد کانال با همان تعداد ورودی های میکسر است. معمولا تولید کنندگان یک مدل، میکسر را با تعداد کانال متفاوت عرضه می کنند و طراح سیستم صوتی با توجه به کاربری و تعداد ورودی های لازم مدل و تعداد ورودی مد نظر را انتخاب می کند. معمولا تعداد کانال در میکسرهای کوچک از ۲ یا ۴ کانال تا ۱۰ یا ۱۲ کانال است. در میکسرهای رده بالاتر معمولا بین ۱۲ تا ۲۴ کانال و در میکسرهای بزرگ از ۲۴ به بالا گاهی تا ۶۴ یا ۹۶ کانال نیز ساخته می شود. در میکسرهای آنالوگ به واسطه وجود کنترل های مختلف از قبیل ولوم، دکمه و فیدر بر روی میکسر با افزایش تعداد کانال، ابعاد میکسر نیز افزایش می یابد ولی در میکسرهای دیجیتال با توجه به مشترک بودن برخی کنترل ها و امکان استفاده از یک یا چند کنترل برای کانال های مختلف با افزایش تعداد کانال های میکسر غالبا فقط تعداد ورودی آن افزایش می یابد. در میکسرهای کوچک و متوسط اغلب دو نوع کانال ورودی وجود دارد، ورودی تکی یا مونو و ورودی دوتایی یا استریو. اکثر ورودی میکسرها از نوع مونو است و تعداد کمی (معمولا دو یا چهار) ورودی استریو وجود دارد. در میکسرهای بزرگ معمولا تمامی ورودی ها مونو است و در صورت نیاز به ورودی استریو دو عدد ورودی کنار هم به عنوان ورودی استریو تعریف شده و با هم جفت می شود. در میکسرهای کوچک و متوسط برای هر کانال دو ورودی Mic و Line وجود دارد. جک ورودی Mic اغلب از نوع XLR است و ضریب تقویت بیشتری بر روی سیگنال میکروفن اعمال می شود برای ورودی Line اغلب از جک ورودی TRS استفاده می شود و ضریب تقویت این ورودی کم تر است. در میکسرهای بزرگ تمام ورودی ها اغلب از نوع جک XLR است. در اغلب میکسرهای حرفه ای می توان ورودی ها را از حالت Mic به Line تغییر داد، این کار با انتخاب دکمه Pad و کاهش 20dB- در ضریب تقویت انجام می شود. شکل (7-74) یک میکسر کوچک ۴ کانال یک میکسر متوسط ۲۴ کانال و یک میکسر بزرگ ۴۸ کانال آنالوگ را نشان می دهد.

۲-۱-۸-۷- تعداد خروجی کمکی AUX 

خروجی های AUX خروجی کمکی نسبت به خروجی های اصلی هستند که امکان میکس تمامی ورودی ها با ترکیب دلخواه در آنها وجود دارد. خروجی های AUX را برای کاربردهای متنوعی می توان استفاده کرد اما غالبا از خروجی های AUX جهت تهیه سیگنال بلندگوهای مانیتور سن و ارسال سیگنال به دستگاه افکت پروسسور استفاده می شود. در میکسرهایی که دارای افکت پروسسور داخلی هستند یک یا چند AUX از میکسر به عنوان AUX افکت پروسسور تعریف شده و با نام FX مشخص می شود. تعداد خروجی های AUX معمولا در میکسرهای کوچک یک یا دو عدد در میکسرهای متوسط ۳ تا ۶ عدد و در میکسرهای بزرگ ۸ تا ۱۶ یا ۲۴ عدد است. در طبقه خروجی های AUX اغلب یک ولوم کنترل به عنوان خروجی اصلی AUX با نام (AUX Master) قرار دارد تا سطح سیگنال خروجی نیز قابل تنظیم باشد. این کنترل در میکسرهای کوچک و میکسرهای دیجیتال غالبا به صورت ولوم چرخشی و در میکسرهای بزرگ آنالوگ به صورت خطی فیدر است. 

۳-۱-۸-۷- متعادل کننده یا اکولایزر 

در اغلب میکسرها به منظور متعادل کردن فرکانس سیگنال ورودی یک طبقه متعادل کننده با اکولایزر (EQ) قرار دارد. نام باندهای فرکانسی اکولایزر در جدول زیر مشخص شده است. 

تعداد باندهای فرکانسی این اکولایزها معمولا در میکسرهای کوچک ۲ عدد (LF،HF)، در میکسرهای متوسط ۳ عدد (LF, MF, HF) و در میکسرهای بزرگ ۴ عدد (LF،LMF, HMF, HF) است. معمولا در میکسرهای متوسط برای باند MF و در میکسرهای بزرگ برای تمامی باندها علاوه بر کنترل دامنه، کنترل فرکانس نیز تعبیه می شود. شکل (۷-۵۷) دو نمونه پارمتریک اکولایزر را نشان می دهد. 

۴-۱-۸-۷- الگوی خروجی 

میکسرهای صوتی اغلب دارای دو الگوی خروجی استریو LR یا خروجی سه تایی LCR است. خروجی C جهت پخش صدا در بلندگوهای وسط سالن به کار می رود و میکسرهای بزرگ اغلب فرمت LCR دارند. در اغلب میکسرهای دیجیتال با توجه به قابلیت برنامه ریزی می توان الگوی آنرا تعریف و انتخاب نمود. 

۵-۱-۸-۷- کنترل بالانس و پن

بر روی همه کانال های ورودی مونو یک کنترل چرخشی به نام PAN و در همه کانال های ورودی استریو یک کنترل چرخشی به نام BAL قرار دارد و تعیین کننده درصد میکس صدای آن کانال بین کانال های خروجی اصلی L و R است. میکسرهای دارای الگوی LCR مجهز به یک کنترل چرخشی دیگر به نام Width است که مقدار دامنه سیگنال را بین کانال C و کانال های LR تنظیم می کند.

2-8-7- انواع میکسرهای صوتی 

میکسرهای صوتی از نظر ساختار به دو گروه میکسرهای آنالوگ و دیجیتال تقسیم می شوند که نام هر یک بیان گر مدارهای داخلی تشکیل دهنده آنها است و هر یک از گروه ها دارای زیر مجموعه های خود شامل انواع کاربری های مختلف است. میکسرهای آنالوگ شامل انواع قدیمی تر و میکسرهای دیجیتال شامل انواع جدیدتری هستند. میکسرهای آنالوگ در گذشته دارای مدل های کوچک ارزان قیمت تا مدل های بزرگ حرفه ای و گران قیمت بود ولی با پیشرفت میکسرهای دیجیتال با قابلیت های بسیار بالاتر میکسرهای آنالوگ بزرگ به ندرت تولید می شود و برای پروژه های حرفه ای پیشنهاد می شود از میکسرهای دیجیتال استفاده شود. 

۱-۲-۸-۷- میکسرهای صوتی آنالوگ  

میکسرهای آنالوگ دارای ورودیها خروجی ها پردازش و مدارهای داخلی آنالوگ است. میکسرهای صوتی آنالوگ در پروژه های قدیمی کاربرد دارد ولی امروزه میکسرهای دیجیتال با امکانات فراوان به راحتی استفاده و جایگزین میکسرهای آنالوگ شده است. شکل (۷-۷۷) چند نمونه میکسر صوتی آنالوگ را نشان می دهد. 

۲-۲-۸-۷- میکسرهای صوتی دیجیتال 

میکسرهای دیجیتال کارایی و امکانات فراوانی دارد در این میکسرها سیگنال آنالوگ در ورودی تبدیل به دیجیتال شده و تمام مراحل پردازش و تنظیم سیگنال به صورت دیجیتال انجام می شود. سیگنال دیجیتال پردازش شده جهت اتصال به دستگاه های آنالوگ در خروجی مجددا به سیگنال آنالوگ تبدیل می شود هم چنین در اغلب میکسرها خروجی سیگنال دیجیتال جهت ارسال به دستگاه های جانبی دیجیتال وجود دارد. با توجه به نرم افزاری بودن فرایند پردازش دیجیتال بدون نیاز به سخت افزار اضافی می توان پردازش را مانند میکسرهای آنالوگ بر روی ورودی و خروجی ها به طور همزمان اعمال کرد. به منظور افزودن پردازشگرهای اضافی به میکسرهای آنالوگ لازم است سخت افزار جانبی به میکسر اضافه شود. یکی دیگر از امکانات میکسرهای دیجیتال قابلیت ذخیره سازی تمام تنظیمات و استفاده مجدد از آن است اما چنین امکانی در میکسرهای آنالوگ وجود ندارد در میکسرهای دیجیتال امکان اتصال چندین کانال ورودی و خروجی از طریق کابل های ارتباطی دیجیتال مانند کابل شبکه و فیبر نوری میسر است. به دلیل امکان استفاده از یک کنترل روی میکسر برای کاربردهای متعدد معمولا ابعاد میکسرهای دیجیتال نسبت به میکسرهای آنالوگ کوچکتر است. شکل (7-78) چند نمونه میکسر صوتی دیجیتال را نشان می دهد.

۳-۲-۸-۷- استیج باکس میکسرهای دیجیتال 

برخی از میکسرهای دیجیتال حرفه ای بخش ورودی و خروجی اصلی آن ها در یک رک کوچک جداگانه قرار دارد و از طریق ارتباط کابل های دیجیتال از قبیل کابل شبکه یا فیبر نوری به کنسول میکسر متصل می شود. حسن این روش قرار گرفتن استیج باکس یا ورودی و خروجی های اصلی روی سن و کاهش کابل های ارتباطی است. یکی از محاسن بزرگ اغلب میکسرهای دیجیتال امکان افزایش و توسعه تعداد ورودی و خروجی آنها است که با اضافه کردن استیج باکس های مخصوص به میکسر این امر میسر می شود. شکل (۷-۷۹) چند نمونه دستگاه استیج باکس را نشان می دهد. 

۴-۲-۸-۷- میکسرهای صوتی استودیویی 

میکسرهای صوتی استودیویی در استودیوهای ضبط صدا و تصویر کاربرد دارد و امکان ضبط ورودی های مختلف را به صورت مجزا و پخش همزمان آنها به منظور میکس نهایی و تهیه خروجی اصلی نهایی سازی شده فراهم می کند. میکسرهای استودیویی جدید اغلب دیجیتال بوده و امکان ضبط به صورت مالتی ترک را در داخل حافظه دیسک DVD یا هارد داخلی خود فراهم می کند. در برخی مدل های ضبط مالتی ترک در داخل دستگاه جانبی و برخی دیگر از طریق ارتباط کابل به کامپیوتر و از طریق نرم افزارهای مخصوص مالتی ترک انجام می شود. شکل (۷-۸۰) چند نمونه  میکسر صوتی استودیویی دیجیتال را نشان می دهد. 

۵-۲-۸-۷- میکسرهای صوتی پخش زنده 

میکسرهای پخش زنده معمولا در استودیوهای ایستگاههای رادیویی و تلویزیونی مورد استفاده قرار می گیرد. ساختار آنها شبیه به میکسرهای معمولی است ولی از نظر کیفیت ساخت و مدارهای داخلی از استانداردهای پخش زنده پیروی کرده و از میکسرهای معمولی کیفیت بالاتری دارند. این نوع میکسر دارای خروجی مخصوص ارتباط با فرستنده با نام بر روی آنتن است. میکسرهای پخش زنده نیز در انواع آنالوگ و دیجیتال وجود دارد ولی مدل های جدید اکثرا به صورت دیجیتال ساخته می شود. شکل (۷-۸۱) چند نمونه میکسر صوتی پخش زنده دیجیتال را نشان می دهد. 

6-2-8-7- میکسرهای مانیتورینگ

میکسرهای مانیتورینگ،  میکسر مانیتورینگ نوعی میکسر آنالوگ یا دیجیتال است که جهت ترکیب و تامین سیگنال بلندگوهای مانیتور روی سن استفاده می شود. این میکسر به منظور نزدیکی به خواننده و نوازندگان به جای اتاق فرمان اصلی در کنار سن یا در اتاق فرمانی کنار سن قرار می گیرد. از مشخصات اصلی این میکسر وجود تعداد زیاد خروجی های AUX بوده و معمولا  دارای ۸ تا ۱۶ خروجی AUX یا بیشتر است. در صورت وجود میکسر مانیتورینگ جهت اجرای برنامه به دو صدا بردار نیاز خواهد بود این کار موجب تمرکز بیشتر صدا بردار اصلی روی صدای داخل سالن و انتقال وظیفه تامین سیگنال و صدای مناسب بلندگوهای مانیتور روی سن به صدا بردار دوم خواهد شد. اغلب میکسرهای مانیتورینگ فاقد خروجی های اصلی LCR مانند میکسرهای اصلی FOH است و در صورت وجود از آنها جهت ارسال سیگنال به بلندگوهای مانیتور کنار سن استفاده می شود. این امکان در میکسرهای دیجیتال وجود دارد که به صورت میکسر اصلی FOH و با میکسر مانیتورینگ برنامه ریزی و استفاده شود ولی میکسرهای آنالوگ به صورت میکسر اصلی با مانیتورینگ ساخته می شود. شکل (۷-۸۲) یک نمونه میکسر مانیتورینگ آنالوگ را نشان می دهد.