مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان : الزامات عمومی ساختمان (1396) | ٤-٥-٢ فضاهای‌ اقامت‌

٤-٥-٢-١ الزامات کلی‌

٤-٥-٢-١-١ سطوح زیربنا، ابعاد و ارتفاع داخلی‌، نورگیری‌ و تهویـه‌ در فضـا هـای‌ اقامـت‌ نبایـد از مقادیر مشخص‌ شده در این‌ مقررات کمتر باشد. حداقل‌ اندازه های‌ سطح‌ کف‌ و ابعاد این‌ فضاها باید خارج از کمدهای‌ دیواری‌ توکار، تاقچه‌ ها و آستانه‌ درها و پنجره هـا و نـازک کـاری‌ دیوارهـا و سـقف‌ محاسبه‌ می‌شود؛ مگر آنکه‌ در مواردی‌ به‌گونه‌ ای‌ دیگر بیان شده باشد.

٤-٥-٢-١-٢ تنها دسترسی‌ موجود به‌ یک‌ اتاق اقامت‌ نباید از اتاق اقامت‌ دیگری‌ باشد مگـر آنکـه‌ به‌ عنوان فضای‌ الحاق شده مطابق‌ مقررات بند ٤-٥-٢-٥ محسوب شود، یا واحد تصرف دارای‌ فضای‌ اقامتی‌ غیر از این‌ دو اتاق نباشد.

٤-٥-٢-٢ اندازه های‌ فضاهای‌ اقامت‌

فضاهای‌ اقامت‌ باید دارای‌ سطوح زیربنا و اندازه های‌ حداقل‌ به‌ شرح زیر باشند مگر آنکه‌ در مقررات اختصاصی‌ تصرف ها به‌ گونه‌ای‌ دیگر بیان شده باشد:

٤-٥-٢-٢-١ فضاهای‌ اقامت‌ باید حداقل‌ 6/50 مترمربع‌ زیربنا داشته‌ باشند.

٤-٥-٢-٢-٢ فضای‌ اقامت‌ باید حداقل‌ 2/15 متر عرض داشته‌ باشد.

٤-٥-٢-٢-٣ حداقل‌ ارتفاع فضای‌ اقامت‌ باید 2/40 متر باشد. ایـن‌ حـداقل‌ بایـد در تمـام سـطح‌ الزامی‌ رعایت‌ شود. در اتاق های‌ اقامت‌ واقع‌ در زیر سقف‌ شیب‌ دار، ارتفاع در قسمت‌ هـایی‌ بـا فاصـله‌ 0/30 متر از کوتاهترین‌ قسمت‌ آن نباید از 2/05 متر کمتر باشد.

٤-٥-٢-٢-٤ حداقل‌ ارتفاع آزاد زیر چارچوب درها، تیرها، لوله‌ ها و کانال ها و سایر عناصـر نصـب‌ شده به‌ سقف‌ در فضاهای‌ اقامت‌ که‌ از زیر آنها عبور صورت می‌گیرد، نباید از 2/05 متر کمتر باشد.

٤-٥-٢-٢-٥ در صورت تعبیه‌ میان طبقه‌ در فضای‌ اقامتی‌ به‌ عنـوان بخشـی‌ از آن فضـا، حـداقل‌ ارتفاع قسمت‌ بالا و پائین‌ آن باید به‌ترتیب‌ 2/10 و 2/40 متر باشد.

٤-٥-٢-٣ نورگیری‌ و تهویه‌

٤-٥-٢-٣-١ هر فضای‌ اقامت‌، باید حداقل‌ دارای‌ یک‌ یا چند در و پنجرة شیشه‌ ای‌ باشد کـه‌ لازم است‌ با رعایت‌ ضوابط‌ شهرسازی‌، به‌ طور مستقیم‌ رو به‌ فضای‌ باز یا خیابان و معبر عمومی‌ باشد.

٤-٥-٢-٣-٢ در فضاهای‌ اقامت‌، در انطباق با الزامات فصل‌ ٤-٦، سطح‌ شیشه‌ الزامی‌، حداقل‌ یک‌ هشتم‌ سطح‌ کف‌ است‌، مگر آنکه‌ پنجره ها تنها در یک‌ دیوار فضا تعبیه‌ شده باشد و فاصله‌ آن دیـوار با دیوار مقابل‌ در فضای‌ مورد نظر بیش‌ از 4/50 متر باشد، که‌ در این‌ صورت یک‌ هفتم‌ سطح‌ کـف‌، الزامی‌ خواهد بود.

٤-٥-٢-٣-٣ در فضاهای‌ اقامت‌ درصورتی‌که‌ لبه‌ بالایی‌ پنجره ها، غیر از نورگیر سـقف‌ شـیب‌دار، درارتفاع زیر 2/10 متر قرار گرفته‌ باشد، سطح‌ الزامی‌ شیشه‌ شفاف یک‌ ششم‌ سطح‌ کف‌ است‌، مگـر آنکه‌ تمام دریچه‌ها نیز در یک‌ دیوار تعبیه‌ شده باشد و فاصله‌ آن از دیوار مقابل‌ بـیش‌ از 4/50 متـر باشد، در این‌ صورت سطح‌ الزامی‌ شیشه‌، یک‌ پنجم‌ کف‌ فضا است‌.

٤-٥-٢-٣-٤ درصورتی‌که‌ پنجره رو به‌ یک‌ ایوان باز شود، ایوان باید دارای‌ شرایط‌ زیر باشد: 

آ- فضای‌ ایوان باید به‌ طور مستقیم‌ به‌ طرف فضای‌ باز یا معبر عمومی‌، بدون هیچ‌گونه‌ مانع‌ در برابر نور و جریان هوا، باشد. 

ب- در و پنجره های‌ شیشه‌ای‌ الزامی‌ برای‌ تأمین‌ نور طبیعی‌ و تهویه‌ در فضاهای‌ اقامت‌، باید با ابعـاد و سطوح تعیین‌شده در بند ٤-٥-٢-٣-٢ و انطباق با الزامات فصل‌ ٤-٦ بطور مستقیم‌ و بـدون مانع‌، به‌ فضای‌ سرپوشیده ایوان باز شوند.

پ- بین‌ فضای‌ اقامت‌ یا اشتغال و فضای‌ ایوان نباید محفظه‌ آفتابگیر قرار داده شود.

٤-٥-٢-٣-٥ تمام فضاهای‌ اقامت‌، باید مطابق‌ با مندرجات مباحث‌ چهاردهم‌ و نـوزدهم‌ مقـررات ملّی‌ ساختمان به‌ طور طبیعی‌، یا توأم با مکانیکی‌، تعویض‌ هوا شوند. فضـاهـای‌ اقـامتی‌ کـه‌ تهویـه‌ مکانیکی‌ می‌ شوند، باید ارتباط مستقیم‌ با فضای‌ خارج داشته‌ باشند تا تعـویض‌ هـوای‌ طبیعـی‌ نیـز ممکن‌ باشد.

٤-٥-٢-٣-٦ در صورت نورگیری‌ از حیاط های‌ خلوت یا حیاط های‌ داخلی‌ و پاسیوها، باید اندازه ها، سطح‌ و سایر مقررات تعیین‌شده برای‌ این‌ حیاط ها و مقررات اختصاصی‌ تصرف ها رعایت‌ شود.

٤-٥-٢-٤ الزامات فضاهای‌ اقامتی‌ واقع‌ در زیرزمین‌

اتاق های‌ زیرزمین‌، با رعایت‌ شرایط‌ زیر، می‌توانند به‌ عنوان فضای‌ اقامتی‌ که‌ تأمین‌ نورطبیعی‌ در آن الزامی‌ است‌، استفاده شوند:

٤-٥-٢-٤-١ از فضاهایی‌ که‌ کف‌ آنها پایین‌تر از سطح‌ زمین‌ باشد، در صورتی‌ که‌ دارای‌ نـورگیری‌ و تهویه‌ لازم از فضای‌ باز باشند و سایر الزامات مربوط به‌ فضا یا تصرف مـورد نظـر، بـه‌ ویـژه از نظـر همجواری‌، ارتفاع، مساحت‌، دسترس و خروج، در آن ها رعایت‌ شده باشد، می‌ توان با رعایت‌ حـداقل‌ سطح‌ تأمین‌ نور و هوای‌ الزامی‌ جهت‌ اقامت‌ و اشتغال استفاده نمود. اگـر متوسـط‌ ارتفـاع تـراز زیـر سقف‌ فضای‌ زیرزمین‌ از سطح‌ زمین‌ طبیعی‌ (معبر یا حیاط) کمتر از 0/90 متر باشد، جهت‌ استفاده برای‌ اقامت‌ یا اشتغال، باید با تأیید شهرداری‌ یـا سـایر مراجـع‌ صـدور پروانـه‌ سـاختمان مجراهـای‌ خارجی‌ نور و هوا مطابق‌ الزامات قسمت‌ ٤-٥-٩-٢ در کنار دیوار خارجی‌، در حیـاط هـا پـیش‌بینـی‌ شود.

٤-٥-٢-٤-٢ تعبیه‌ گودال باغچه‌ در داخل‌ حیاط اصلی‌ ساختمان ها، جهـت‌ تـأمین‌ نـور و تهویـه‌ فضای‌ سکونت‌ و اشتغال در زیرزمین‌، درصورت عدم مغایرت با ضوابط‌ طـرح هـای‌ مصـوب توسـعه‌ و عمران شهری‌ و انطباق با سایر مقررات ملی‌ ساختمان و بویژه مندرجات بند ٤-٥-٨-٤ مجاز است‌.

٤-٥-٢-٥ فضاهای‌ الحاق شده به‌ اتاق ها و فضاهای‌ اقامت‌

٤-٥-٢-٥-١ اتاق های‌ منضم‌ به‌ فضاهای‌ اقامت‌، درصورتی‌که‌ حداقل‌ ٨٠ درصد دیوار مشـترك آن با فضای‌ اصلی‌ باز باشد، نیاز به‌ نور و هوای‌ مستقل‌ ندارد و برای‌ محاسـبه‌ نـور و هـوای‌ لازم، سـطح‌ اتاق منضم‌، به‌ سطح‌ فضای‌ اصلی‌ افزوده می‌شود. در غیر این‌صورت فضای‌ الحاق شـده بایـد مطـابق‌ نوع استفاده، از نورگیری‌ و تهویه‌ لازم مطابق‌ این‌ مقررات برخوردار باشد.

٤-٥-٢-٥-٢ در حالتی‌ که‌ کمتر از ٨٠ درصد دیوار مشترك فضای‌ منضم‌ به‌ فضای‌ اقامت‌ اصـلی‌ باز باشد، باید هر دو فضا از ورودی‌ مستقل‌ نیز برخوردار باشند.

٤-٥-٢-٦ الزامات نورگیری‌ طبیعی‌ فضاها با نورگیری‌ از سقف‌

در صورتیکه‌ در فضاها امکان تأمین‌ نور طبیعی‌ از طریق‌ پنجره عادی‌ نباشد، می‌توان تا حـداکثر ٥٠ درصد از سطح‌ الزامی‌ را با رعایت‌ سایر شرایط‌ مندرج در قسـمت‌ ٤-٩-٧ از طریـق‌ نـورگیر سـقفی‌ تأمین‌ نمود.

٤-٥-٢-٧ الزامات فضاهای‌ اقامت‌ با نورگیری‌ از محفظه‌ آفتاب گیر

نورگیری‌ و تهویه‌ الزامی‌ فضاها درصورت رعایت‌ الزامات بیـان شـده در قسـمت ‌٤-٥-٩-٣ مـی‌توانـد از طریق‌ محفظه‌ های‌ آفتاب گیر انجام شود.

٤-٥-٢-٨ در و پنجره

٤-٥-٢-٨-١ تمام اتاق های‌ اقامت‌ باید دارای‌ حداقل‌ یک‌ «در» ورودی‌ با رعایت‌ اندازه های‌ مندرج در این‌ قسمت‌ والزامات کلی‌ قسمت‌ ٤-٩-٨ باشند. «در» اتاق هـای‌ خـواب، چنـدمنظوره و نشـیمن‌ باید از نوع لولایی‌ یا پاشنه‌ای‌ باشد. استفاده از درهای‌ کشویی‌ یا تاشو بین‌ اتاق های‌ خواب و فضاهای‌ الحاق شده درصورتی‌ که‌ در اصـلی‌ ورود به‌ اتاق نباشد، مجاز است‌.

٤-٥-٢-٨-٢ در ورودی‌ اصلی‌ اتاق های‌ اقامت‌ باید دارای‌ حداقل‌ 0/80 متـر پهنـای‌ مفیـد و 2/05 متر ارتفاع مفید باشد. درصورت استفاده از درهای‌ چندلنگه‌ برای‌ اتاق ها، پهنای‌ مفید لنگه‌ فعـال در حالت‌ باز باید حداقل‌ 0/80 متر باشد.

٤-٥-٢-٨-٣ عمق‌ نورگیری‌ در هر اتاق یا فضا یا فاصله‌ مورد قبول برای‌ نورگیری‌ از یک‌ پنجـره، حداکثر ٧ متر است‌.

٤-٥-٢-٨-٤ در صورت نورگیری‌ فضا از طریق‌ یک‌ فضای‌ نیمه‌ باز سرپوشیده ماننـد ایـوان، عمـق‌ نورگیری‌ مجاز از لبه‌ خارجی‌ آن فضای‌ نیمه‌باز محسوب می‌شود.