مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۱۰-۸- حمل، انبارش ،نصب، راه اندازی و بهره برداری

۱-۱۰-۸- حمل ،انبارش، نصب، راه اندازی و بهره برداری از ترانسفورماتورهای توزیع روغنی 

۱-۱-۱۰-۸- حمل و جابجایی 

هنگام حمل و جابجایی ترانسفورماتور رعایت موارد ذیل الزامی است : 

    الف) ترانسفورماتور تحت هیچ شرایطی نباید با زاویه ای بیشتر از ۱۵ درجه منحرف شود. 

    ب) از آسیب دیدن بوشینگ ها دیواره های کنگره ای و سایر تجهیزات جلوگیری شود. 

    پ) برای ترانسفورماتورهای بزرگ بهتر است حمل و نقل در راستای طولی ترانسفورماتور انجام گیرد.

    ت) برای حمل ترانسفورماتور از قطعات چوبی (الوار بریده شده) استفاده شود. بدین منظور ترانسفورماتور باید با این قطعات در کف وسیله نقلیه ثابت شده و توسط سیم های بکسل مناسب مهار شود. 

    ث) ترانسفورماتور باید همیشه در حالت قائم بلند شود. 

    ج) در صورتی که نتوان ترانسفورماتور را با جرثقیل بلند نمود، بسته به سطحی که جابجایی برروی آن انجام می شود می توان آن را روی سطح کشید یا از چرخ برای جابجایی استفاده نمود. 

    چ) جابجایی با لیفت تراک توصیه نشده و فقط در صورت وجود پالت چوبی مجاز است. 

    ح) قلاب های حمل بر روی ترانسفورماتور به گونه ای طراحی شده اند که نباید زاویه بین کابل ها با تسمه ها مطابق شکل (۸-۲۰) از ۶۰ درجه بیشتر شود. 

    خ) ترتیب قرارگیری کابل ها باید بگونه ای باشد که برخوردی با بوشینگ ها و تجهیزات نصب شده بر روی در پوش نداشته باشند. 

    د) در هنگام بلند کردن ترانسفورماتور باید از تمام قلاب های تعبیه شده استفاده نمود. 

۲-۱-۱۰-۸- انبارش 

در صورت نیاز به انبارش ترانسفورماتور پیش از برق دار کردن توصیه های ذیل باید رعایت شوند : 

    الف) ترانسفورماتور در محل خشک و پاکیزه و بدون احتمال آسیب مکانیکی و روی فونداسیون محکم نگهداری شوند. 

    ب) به منظور اطمینان از تنفس ترانسفورماتور با هوای خشک منبع انبساط و رطوبت گیر باید بازدید شود. در صورت انبارش طولانی مدت لازم است ولتاژ شکست روغن مورد آزمون قرار گیرد. (مقدار ولتاژ شکست نباید از ۳۰ کیلوولت کم تر شود). 

    پ) در مدت زمان انبارش قطعه مسدود کننده رطوبت گیر می بایست برداشته شود. (شکل (۸-۲۱)) 

3-1-10-8- نصب 

ترانسفورماتورهای توزیع روغنی به صورت کامل در کارخانه سازنده مونتاژ و تست گردیده و بهنگام تحویل در محل آماده نصب و بهره برداری است. برای تعیین محل نصب ترانسفورماتور لازم است به مواردی مانند دسترسی ایمنی، تهویه و راحتی بازرسی توجه نمود. در خصوص ترانسفورماتورهایی که در پست های زمینی نصب می شوند باید دقت شود که فونداسیون محل قرارگیری ترانسفورماتور مناسب باشد. 

برای ترانسفورماتورهایی که در اتاقک نصب میشوند باید تهویه ی مناسب در نظر گرفته شود. به عنوان راهنما در صورت استفاده از تهویه ی اجباری می توان به ازای هر کیلووات تلفات چهار متر مکعب در دقیقه تهویه در نظر گرفت. همچنین در صورت عدم استفاده از تهویه ی اجباری ورودی هوا باید از کف اتاقک و خروجی هوا از بالای دیوار با سقف انجام شود. لازم به ذکر است خروجی هوا باید دارای سطح مقطع حداقل ده درصد بیشتر از ورودی هوا باشد. در این صورت برای محاسبه سطح مورد نیاز دریچه هوای ورودی و خروجی برای شرایط نرمال محیطی (متوسط دمای سالیانه ۲۰ درجه سلسیوس) میتوان از فرمول تقریبی (۸-۷) استفاده کرد.

که در این رابطه :

P : مجموع تلفات بار و بی باری ترانسفورماتور بر حسب کیلووات 

S : سطح مقطع ورودی هوای مورد نیاز بر حسب متر مربع 

S' : سطح مقطع خروجی هوای مورد نیاز بر حسب متر مربع 

H : اختلاف ارتفاع بین مرکز دریچه خروجی هوا و مرکز ترانسفورماتور (شکل (۸-۲۲)) 

همچنین برای خنک کاری مناسب ترانسفورماتورها لازم است فاصله ی هر ترانسفورماتور از دیواره کمتر از ۳۰۰ میلی متر و از ترانسفورماتورهای دیگر کمتر از ۶۰۰ میلی متر و از سقف کمتر از ۱۰۰۰ میلی متر نباشد. 

برای ترانسفورماتورهای زمینی باید چاله ای برای جمع آوری و تخلیه ی روغن تعبیه شود. با توجه به اینکه ترانسفورماتورهای توزیع روغنی مخصوص نصب زمینی دارای چرخ با قابلیت تغییر جهت و با فاصله استاندارد هستند، برای نصب صحیح آن ها باید ریل مناسبی تعبیه شود و چرخ های ترانسفورماتور با پیچ و مهره مناسب روی ریل ها ثابت شوند بطوریکه نیروهای مکانیکی حاصل از اتصال کوتاه احتمالی با زلزله باعث حرکت ترانسفورماتورها نشوند. 

4-1-10-8- راه اندازی

    الف) کنترل اتصال زمین 

ترانسفورماتور قبل از برق دار شدن باید توسط پیچ های اتصال زمین تعبیه شده روی بدنه یا در پوش توسط هادی مسی مناسب با سطح مقطع حداقل ۵۰ میلی متر مربع به سیستم زمین متصل شود. 

یادآوری - اتصال زمین تنها از طریق یکی از پیچ های اتصال زمین موجود روی مخزن که سهولت بیشتری دارد. باید صورت گرفته و اتصال از دو قسمت مجاز نیست.

    ب) تنظیم ترمومتر روغن 

مقادیر ۹۰ درجه سلسیوس برای آلارم و ۱۰۵ درجه سلسیوس برای تریپ پیشنهاد میشود. این مقادیر با توجه به پیشنهاد سازندگان و الزامات بهره برداران ممکن است متفاوت باشد. 

    پ) بازدید و کنترل عملکرد سایر تجهیزات حفاظتی و سیگنال های مربوطه 

    ت) تنظیم سطح روغن 

    ث) بازدید رطوبت گیر و اتصالات سیستم تنفسی ترانسفورماتور 

    ج) اطمینان از برداشته شدن قطعه مسدود کننده رطوبت گیر 

    چ) انجام آزمون های الکتریکی 

      (۱) آزمون مقاومت عایقی :

به منظور اطمینان از عایق بودن قسمتهای مختلف از قبیل سیم پیچ ها نسبت به هم و نسبت به زمین لازم است آزمون مقاومت عایقی بر روی ترانسفورماتور انجام شود لازم است برای تست سیم پیچ فشار ضعیف به بدنه از ولتاژ حداکثر یک کیلوولت و برای تست سیم پیچی فشار قوی نسبت به بدنه و نسبت به فشار ضعیف از ولتاژ ۲/۵ یا ۵ کیلوولت استفاده شود. 

      (۲) آزمون اندازه گیری مقاومت اهمی سیم پیچ ها :

به منظور اطمینان از پیوستگی سیم پیچ ها لازم است میزان مقاومت (d.c) بین ترمینال ها را اندازه گیری نموده و با مقادیر مرجع که در برگه تست های کارخانه ای ذکر شده است، مقایسه نمود. 

      (۳) آزمون اندازه گیری نسبت تبدیل و تست عملکرد کلید تنظیم ولتاژ 

هدف از انجام این آزمون کنترل صحت عملکرد ترانسفورماتور و داشتن ولتاژهای خروجی مورد نظر در تپهای مختلف و کنترل عملکرد کلید تنظیم ولتاژ است. 

      (۴) اندازه گیری جریان بی بازی از سمت فشارقوی :

هدف از اندازه گیری جریان بی باری در ولتاژ پایین مثلا ۴۰۰ ولت، یافتن عیوبی از سیم پیچ است که توسط روشهای دیگر مانند تست مقاومت اهمی با نسبت تبدیل قابل تشخیص نیست. 

      (۵) کنترل گروه برداری :

گروه برداری ترانسفورماتور باید با آنچه بر روی پلاک مشخصات ترانسفورماتور ذکر شده مطابقت داشته باشد. 

یادآوری - نحوه انجام آزمون ها در استاندارد ملی ایران به شماره ۱-۲۶۲۰ تشریح شده است. 

    ح) انجام آزمون های روغن 

مطابق استاندارد 60422 IEC لازم است پیش از راه اندازی ترانسفورماتور توزیع آزمون های ولتاژ شکست و اسیدیته بروی نمونه روغن آن انجام گیرد ولتاژ شکست باید بیشتر از ۵۵ کیلوولت و اسیدیته باید بیشتر از ۰/۰۳ باشد. 

۵-۱-۱۰-۸- برق دار کردن 

بعد از کسب اطمینان از نصب مناسب و اتصال مناسب تجهیزات ایمنی میتوان ترانسفورماتور را به شبکه متصل و برق دار نمود به هنگام اعمال ولتاژ به ترانسفورماتور می باید صدای آرام و یکنواختی بدون سوت کشیدن یا صدای ناهنجار از آن شنیده شود. در این حالت جریان های بی باری را اندازه گیری و یادداشت کنید. ترانسفورماتور را حتی الامکان به مدت ۲۴ ساعت تحت ولتاژ (تانسیون) نگه داشته و وضعیت رله بوخهلتس و ترمومترها و سایر تجهیزات حفاظتی را در این مدت دایما کنترل کنید. در صورت بگوش رسیدن صدای غیر عادی ممکن است منشاء صدا شل شدن اتصالات پیچ و مهره ای باشد آنها را آچارکشی کرده و در صورت برطرف نشدن عیب مراتب را به سازنده اعلام کنید.

۶-۱-۱۰-۸- بهره برداری 

    الف) شرایط کاری ترانسفورماتور در بخش (۸-۵) ذکر شده است. 

    ب) کارکرد موازی ترانسفورماتورها 

    برای موازی کردن دو یا چند دستگاه ترانسفورماتور شرایط ذیل باید برقرار باشد : 

    • گروه برداری ترانسفورماتورهای یکسان باشد. 

    • فازهای همسان در فشار ضعیف و فشار قوی باید باهم موازی شوند. 

    • ترانسفورماتورها باید دارای نسبت تبدیل تقریبا برابر باشند.

    • امپدانس اتصال کوتاه ترانسفورماتورها باید با حداکثر رواداری ۱۰%± برابر باشند. 

    • ظرفیت ترانسفورماتورها نباید از نسبت یک به سه تجاوز کند.

    • کلیدهای تنظیم ولتاژ باید در موقعیتی قرار گیرند که نسبت های تبدیل تا میزان ممکن برابر شوند. 

۲-۱۰-۸- حمل انبارش نصب راه اندازی و بهره برداری از ترانسفورماتورهای خشک 

۱-۲-۱۰-۸- حمل و جابجایی 

      الف) به منظور حمل و جابجایی لازم است از محل قلاب های تعبیه شده روی چارچوب های بالایی (شکل (۸-۶)) توسط جرثقيل مناسب انجام شود. وزن کل بر روی پلاک مشخصات ذکر شده است. 

      ب) استفاده از لیفتراک برای مسافت های کوتاه مجاز بوده و ترانسفورماتور نباید بیش از ۱۵ درجه کج شود. 

      پ) از کشیدن یا فشار دادن بوبین ها با اتصالات خودداری نمائید. جابجایی باید از طریق چارچوب های مهار هسته مطابق شکل (۸-۲۳) صورت گیرد. 

      ت) جهت استحکام مکانیکی بهتر و مهار مطمئن تر ترانسفورماتور باید در جهت طولی در وسیله نقلیه حمل قرار گیرد. 

      ث) برای ترانسفورماتورهایی که به مسافت های دور حمل خواهند شد توصیه می شود حداقل ۲۵ سانتی متر مابین دو دستگاه فاصله وجود داشته باشد تا در حین بارگیری و در خلال حمل صدمه ای به آنها وارد نشود. 

۲-۲-۱۰-۸- انبارش 

      الف) دمای محل انبارش نباید از ۲۵ درجه سلسیوس کم تر باشد.

      ب) محل انبار باید مقاوم در برابر نفوذ آب بوده و ترانسفورماتور در پوشش پلاستیکی باقی بماند. در محیط های مرطوب بهتر است سیلیکاژل در کنار بوبین ها قرار گرفته و تهویه مناسب ایجاد شود. 

      پ) ترانسفورماتور خشک در برابر آتش سوزی مقاوم است. در صورت بروز حریق از کپسول دی اکسید کربن برای خاموش سازی استفاده نموده و استفاده از آب مجاز نیست. 

۳-۲-۱۰-۸- نصب و راه اندازی 

      الف) ترانسفورماتور خشک باید در یک سطح هموار و در محیط سرپوشیده نصب شود (با الزامات درجه حفاظتی IP00)

      ب) از ریزش آب بر روی ترانسفورماتور خشک جلوگیری شود. (به عنوان مثال چکه کردن آب ناشی از تعرق لوله های عبوری از سقف در بالای ترانسفورماتور) 

      پ) در صورت الزام نصب ترانسفورماتور در فضای باز از محفظه فلزی با IP مناسب استفاده شود. 

      ت) باید دقت شود که ترانسفورماتور از نظر دمای محیط و ارتفاع نصب مندرج در پلاک مشخصات با شرایط محیطی محل نصب مطابقت داشته باشد. 

      ث) پیچ اتصال زمین ترانسفورماتور و تمام قطعات فلزی از جمله محفظه فلزی زمین شود. 

      ج) از صحت اتصال ترمینال ها اطمینان حاصل شده و یکسان بودن تپ در سه فاز کنترل شود. 

      چ) سنسورهای حرارتی توسط اهم متر از نظر قطعی مدار از جعبه ترمینال کنترل شود. 

      ح) تمام پیچ و مهره های فولادی و برنجی با گشتاورهای توصیه شده توسط سازنده محکم شود. 

      خ) کار کرد صحیح رله ترمومتر کنترل شود. 

      د) در صورت وجود فن کار کرد و مدار مربوطه کنترل شود. 

      ذ) تمام قسمت های ترانسفورماتور از جمله بوبین ها، کانال های خنک کنندگی، فاصله بین بوبین ها و.... باید به دقت تمیز شده و گرد و خاکی روی ترانسفورماتور نباشد. این کار را می توان با هوای فشرده با فشار کم انجام داد. جهت تمیزکاری بهتر بوبین های فشارقوی از الکل اتیلیک استفاده شود. 

      ر) فواصل عایقی کنترل شود. 

      ز) در صورت نصب ترانسفورماتور در محفظه لازم است حداقل فواصل عایقی مورد اشاره در شکل (۸-۲۴) و جدول (۸-۱۵) رعایت شود. 

      ژ) عایق ترانسفورماتور خشک هیچگونه ایمنی و حفاظتی را جهت تماس تصادفی افراد ایجاد نمی کند. لازم است از هر نوع تماس با ترانسفورماتور در حال بهره برداری جلوگیری نمود برای این منظور باید ترانسفورماتور را با قفسه های توری احاطه کرد. 

      س) ترانسفورماتور نباید در زیر تابش مستقیم آفتاب قرار گیرد. 

      ش) آرایش های مختلف اتصالات ترانسفورماتور خشک در محفظه فلزی در شکل (۸-۲۵) و آرایش اتصالات ترانسفورماتور خشک بدون محفظه فلزی در شکل (۸-۲۶) نشان داده شده است. 

      ص) شرایط تهویه اتاقک ترانسفورماتور خشک مطابق بند ۸-۸-۱- تعیین می شود. تنها با این تفاوت که در خصوص ترانسفورماتور خشک فواصل از هر طرف با دیواره های اتاقک نباید کمتر از ۵۰۰ میلی متر باشد. 

یادآوری - فواصل ذکر شده برای ارتفاع نصب کمتر از ۱۰۰۰ متر از سطح دریا بوده و به ازای هر ۵۰۰ متر بیشتر از ۱۰۰۰ متر لازم است فواصل عایقی به میزان ۱۰ درصد افزایش یابد. 

      ض) پیش از راه اندازی ترانسفورماتور خشک لازم است آزمونهای ذیل بر روی آن انجام شود. 

       ۱) اندازه گیری مقاومت عایقی سیم پیچ 

       ۲) اندازه گیری جریان بی باری 

       ۳) اندازه گیری مقاومت اهمی 

       ۴) اندازه گیری نسبت تبدیل و تست عملکرد اتصالات تنظیم ولتاژ 

نحوه انجام آزمون ها در استاندارد ملی ایران به شماره 11-2620 تشریح شده اند.