مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۹-۸- تجهیزات حفاظتی ترانسفورماتور

۱-۹-۸- تجهیزات حفاظتی معمول ترانسفورماتورهای توزیع روغنی با منبع انبساط و هرمتیک 

۱-۱-۹-۸- ترمومتر روغن 

ترمومتر روغن (شکل (8-7)) دارای عقربه ای است که میزان دمای روغن زیر در پوش ترانسفورماتور را نشان می دهد. این تجهيز حفاظتی دارای دو کنتاکت است که با توجه به دمای درخواستی برای آلارم و تریپ ترانسفورماتور می تواند تنظیم شود. ترمومتر روغن معمولا در ترانسفورماتورهای توزیع با توان اسمی ۶۳۰ کیلوولت امیر و بالاتر نصب می شود.

۲-۱-۹-۸- رله بوخهلتس 

رله بوخهلتس (شکل (۸-۸)) تنها در ترانسفورماتورهای با منبع انبساط کاربرد دارد. این رله در مسیر حرکت روغن از  مخزن به منبع انبساط نصب شده و با تشخیص و ارسال سیگنال ترانسفورماتور را در برابر خطرات ناشی از بروز عیب در مواقع زیر محافظت می کند :

الف) گازهای تولید شده که ممکن است ناشی از تجزیه روغن یا مواد عایقی جامد در اثر عیوب داخلی باشد. 

ب) کاهش سطح روغن که ممکن است ناشی از نشتی مخزن باشد. 

پ) حرکت سریع روغن از مخزن به منبع انبساط که ممکن است ناشی از انبساط روغن در اثر خطای داخلی مانند اتصال کوتاه باشد. 

رله بوخهلتس معمولا در ترانسفورماتورهای توزیع روغنی با منبع انبساط با توان اسمی ۱۰۰۰ کیلوولت آمپر و بالاتر نصب می شود. 

۳-۱-۹-۸- محفظه رطوبت گیر 

به منظور جلوگیری از ورود رطوبت هوا به داخل ترانسفورماتور با منبع انبساط رطوبت گیر بر روی منبع انبساط نصب می شود. (شکل (۸-۹)) این محفظه حاوی سیلیکاژل به رنگهای آبی یا نارنجی بوده که پس از اشباع شدن از رطوبت به ترتیب به صورتی و سبز تغییر رنگ میدهند (مطابق شکل های (8-10) و (8-11)). در صورتی که دو سوم از سیلیکاژل موجود در رطوبت گیر تغییر رنگ دهد میبایست اقدام به تعویض آن نمود. همچنین به منظور جذب گرد و غبار و ذرات معلق هوا داخل پیاله انتهایی رطوبت گیر تا خط تعیین شده روغن ریخته می شود. در طی بهره برداری نباید پیاله از روغن خالی شود. رطوبت گیر مورد استفاده در ترانسفورماتورهای تا ۶۳۰ کیلوولت آمپر نیم کیلوگرم و در توانهای بالاتر یک کیلوگرم وزن دارند. 

۴-۱-۹-۸- روغن نما 

    الف) روغن نمای عقربه ای 

برای اطلاع از میزان روغن داخل ترانسفورماتورهای با منبع انبساط از سطح سنج یا روغن نمای مدرج استفاده می شود (شکل های (8-12) و (۸-۱۳)). سطح روغن باید به گونه ای تنظیم شود که در دمای محیط ۲۰ درجه سلسیوس ، شاخص روغن نما روی عدد 20+ قرار گیرد.

    ب) روغن نمای چشمی 

با توجه به اینکه ترانسفورماتورهای هرمتیک کنگره ای فاقد منبع انبساط هستند، برای کنترل سطح روغن و همچنین تزریق روغن از لوله هرمتیک استفاده می شود. روغن نمای چشمی بر روی لوله هرمتیک طوری نصب می شود که سطح روغن داخل آن قابل مشاهده باشد (شکل (۸-۱۴)).

۵-۱-۹-۸- فشار شکن مخزن 

فشار شکن مخزن برای جلوگیری از انفجار یا تغییر شکل مخزن در مواقعی که فشار درون ترانسفورماتور از حد مجاز تجاوز کند به کار می رود. فشار شکن به گونه ای ساخته شده است که با ایجاد مسیری برای تخلیه روغن، اجازه نمی دهد فشار مخزن از حد تعیین شده بالاتر رود. فشار شکن ها به دو صورت کنتاکت دار و ساده وجود داشته و در نوع کنتاکت دار در صورت افزایش فشار مخزن علاوه بر تخلیه روغن فرمان خروج ترانسفورماتور از مدار (تریپ) صادر می شود. انواع فشار شکن مورد استفاده در ترانسفورماتور در شکل (۸-۱۵) مشاهده می شود. 

۶-۱-۹-۸- رله محافظ هرمتیک  

این راه صرفا در ترانسفورماتورهای روغنی هرمتیک کنگره ای استفاده می شود. با نصب این رله روی لوله تزریق روغن در صورت کاهش سطح روغن یا تجمع گاز در محفظه مخصوص این رله، شناور آن پایین آمده و کنتاکت آلارم/تریپ عمل خواهد نمود. امکان نمونه برداری از گازهای جمع شده در محفظه این رله از طریق شیر کوچکی که روی آن قرار دارد میسر است. (شکل (۸-۱۶)).

۷-۱-۹-۸- رله چندکاره (ترکیبی) 

این رله در ترانسفورماتورهای روغنی هرمتیک کنگره ای استفاده شده و چهار وظیفه کنترل دما، فشار، سطح روغن و جمع آوری گازهای تولید شده را بطور همزمان انجام می دهد. این رله دارای دو کنتاکت آلارم و تریپ برای اضافه دمای  روغن، یک کنتاکت تریپ برای اضافه فشار و همچنین یک کنتاکت برای کاهش سطح روغن است (شکل (8-17)).

2-9-8- تجهیزات حفاظتی معمول ترانسفورماتورهای توزیع خشک 

۱-۲-۹-۸- ترمومتر 

به منظور اندازه گیری دما و اعلام آلارم، تریپ و کنترل فن در ترانسفورماتور خشک از سنسورهای PT100 استفاده می شود. هر ترانسفورماتور شامل سه سنسور حرارتی برای اندازه گیری دما بوده (در هر فاز یک عدد) که باید به رله ترمومتر دیجیتالی متصل شود. اتصالات سنسورهای PT100 از جعبه تقسیم به رله دیجیتالی توسط کابل انجام می شود. 

رله ترمومتر دیجیتالی شامل چهار کانال ورودی برای اندازه گیری و نمایش دمای فازها و هسته است. (شکل های (8-18) و (۸-۱۹)). مقادیر معمول آلارم، تریپ و شروع فن در جدول (۸-۱۴) ذکر شده است.