مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۵-۴- کلیدهای الکترونیکی

کلیدهای الکترونیکی و کلیدهایی که بخشی از آن الکترونیکی است، با ولتاژ اسمی ۲۵۰ ولت متناوب و جریان اسمی که از ۱۶ آمپر تجاوز نمی کند و برای تاسیسات نصب ثابت خانگی و مشابه در مکان های سرپوشیده با روباز مورد استفاده قرار می گیرد، باید برابر استانداردهای معرفی شده در بخش ۴-۳، طراحی ساخته شود و مورد آزمون قرار گیرد. 

۱-۵-۴- طبقه بندی 

کلیدهای الکترونیکی با توجه به کاربرد و نحوه عملکرد به انواع مختلف تقسیم بندی می شود. 

۱-۱-۵-۴- عامل عملکرد 

کلیدهای الکترونیکی بر اساس عامل عملکرد به انواع زیر تقسیم بندی می شود : 

     • کلیدهای لمسی 

     • کلیدهای همجواری (مانند کلیدهای حسگر تصرف ) 

     • کلیدهای نوری 

     • کلیدهای صوتی 

     • کلیدهایی که تحت تاثیر عوامل خارجی دیگر عمل می کند. 

۲-۱-۵-۴- نوع بار 

کلیدهای الکترونیکی متناسب با بار متصل به آن به موارد زیر دسته بندی می شود : 

     • کلیدهای مورد استفاده برای لامپ های رشته ای (التهابی) 

     • کلیدهای مورد استفاده برای لامپ های فلورسنت 

     • کلیدهای مورد استفاده برای کنترل موتورها 

     • کلیدهای قابل استفاده برای بارهای خاص 

۲-۵-۴- موارد کاربرد

کلیدهای الکترونیکی ممکن است برای قطع و وصل مدارهای چراغ ها و تنظیم نور لامپ ها یا کنترل سرعت موتورها و مانند آن مورد استفاده قرار گیرد. نمونه ای از انواع کلیدهای الکترونیکی و عملکرد آن ها در جدول (4-2) ارایه شده است. 

۳-۵-۴- کلیدهای حسگر تصرف 

۱-۳-۵-۴- کاربرد 

حسگرهای تصرف در مواردی کاربرد دارد که اتاق ها با فضاها به طور متناوب یا به صورت غیر قابل پیش بینی مورد استفاده قرار می گیرد، مانند برخی دفاتر کار انبارها، سالن های کنفرانس، سالن ها و فضاهای ورزشی، سالن های غذاخوری، کلاس های درس، راهروها، دستشویی ها، اتاق های تکثیر، اتاق های کامپیوتر، اتاق های معاینه و اتاق های بستری در بیمارستان ها، آزمایشگاه ها، کتابخانه ها، اتاق های هتل و غیره …

۲-۳-۵-۴- نحوه عملکرد 

کلیدهای خودکار موسوم به حسگر تصرف که به منظور صرفه جویی در مصرف انرژی برای کنترل روشنایی مورد استفاده قرار می گیرد، عمدتاً با استفاده از فن آوری امواج ماورای صوت یا مادون قرمز غیر فعال حضور افراد یا جنبش و حرکت را در فضای مورد نظر ردیابی نموده و متناسب با آن روشنایی محیط را کنترل می کند. این گونه حسگرها همچنین ممکن است مجهز به هر دو نوع تکنولوژی باشد. 

هر حسگر تصرف معمولا شامل یک ردیاب حرکت، قسمت الکترونیکی رله کنترل و منبع تغذیه است. در این گونه کلیدها کنترل الکترونیکی حضور انسان را ردیابی نموده و سیگنال لازم را به رله که مدار روشنایی را قطع و وصل (یا تنظیم) می کند هدایت می کند. 

حسگر مادون قرمز غیر فعال به جابجایی حرارت تولید شده توسط بدن انسان عکس العمل نشان داده و حرکت افراد در ناحیه پوشش خود را تشخیص می دهد. این نوع حسگر نیازمند دید مستقیم به جسم متحرک است و قادر به تشخیص تصرف پشت یک مانع با شیشه نیست و هر چقدر فاصله حسگر نسبت به جسم متحرک بیشتر باشد حساسیت آن کاهش می یابد. 

حسگر ماورای صوت با انتشار امواج فرکانس بالا (حدود ۴۰ کیلوهرتز) در محیط و تشخیص سیگنال های منعکس شده تغییر در فرکانس را به عنوان حرکت یک جسم تفسیر می کند. این نوع حسگر برای عملکرد نیاز به دید مستقیم به جسم متحرک ندارد و میتواند در محیط هایی که دارای موانع متعدد است به کار گرفته شود. 

۳-۳-۵-۴- انتخاب نوع حسگر 

انتخاب نوع حسگر برای اتاق ها و فضاهای مختلف باید با توجه به نوع تحرک و چیدمان تجهیزات در آن انجام شود. حرکت های بدنی مانند راه رفتن به عنوان حرکت بزرگ حرکت دست ها مانند برداشتن تلفن به عنوان حرکت متوسط و ماشین نویسی یا کار با کامپیوتر به عنوان حرکت کوچک دسته بندی شده است. انتخاب حسگرهای تصرف باید با توجه به الگوی حرکت در محل مورد نظر شکل اتاق یا فضا موقعیت استقرار ساکنان موانع ثابت احتمالی مانند میز کتابخانه فایل کابینت در پارتیشن و موانع متحرک احتمالی مانند پرده یا حرکت در فضاهای همجوار مانند راهروها و غیره صورت گیرد. 

برای مقایسه امکانات حسگرهای مادون قرمز و ماورای صوتی شامل سطح پوشش جزییات انواع تحرک قابل ردیابی قابلیت نصب بر روی دیوار یا سقف و کاربری های سازگار و ناسازگار با نوع حسگر به جدول (4-3) مراجعه شود. 

یادآوری - اعداد ذکر شده در این جدول به صورت نوعی بوده و ممکن است مشخصات فنی ارایه شده توسط سازنده کلید متفاوت باشد. 

۴-۳-۵-۴- شرایط نصب حسگرهای مادون قرمز

حسگرهای مادون قرمز به حرکت منابع حرارتی مانند بدن انسان عکس العمل نشان می دهد. با توجه به این که چنین حسگرهایی لازم است یک خط دید مستقیم به جسم متحرک داشته باشد. استقرار مبلمان پارتیشن ها یا اشیا دیگر بین حسگر و انسان در حال حرکت مانع از عملکرد آن می شود. بنابراین سطح پوشش حسگرهای مادون قرمز به موقعیت استقرار و ارتفاع نصب حسگر چیدمان مبلمان و اندازه متحرک مورد نظر و تنظیم درجه حساسیت آن بستگی دارد. 

به منظور اطمینان از عملکرد صحیح این نوع حسگر علاوه بر رعایت دستورالعمل ارایه شده توسط سازنده تجهیز، لازم است از نصب حسگر مادون قرمز در نقاط زیر اجتناب نمود : 

     • بالای منابع حرارتی مثل رادیاتور یا بخاری 

     • در نزدیکی دریچه های تهویه هوا یا در و پنجره ها 

     • در معرض تابش مستقیم نور خورشید. 

     • در نزدیکی منابع نوری فاصله (حدودا 0/5 تا ۱/۵ متر) 

۵-۳-۵-۴- شرایط نصب حسگر تصرف ماورای صوت 

حسگر ماورای صوت برای عملکرد صحیح می بایست به نحوی نصب شود که از حرکت اجسام در خارج از فضای مورد نظر تاثیر نپذیرد. برای این منظور لازم است ضمن رعایت دستورالعمل نصب و بهره برداری ارایه شده توسط سازنده تجهیز، از نصب این نوع حسگر در جهتی که ممکن است امواج منتشر شده به بیرون از فضای مد نظر وارد شود خودداری نمود. همچنین برای جلوگیری از عملکرد ناخواسته در اثر جریان هوا این نوع حسگرها می بایست در فاصله حدود ۱٫۵ متری دریچه های تهویه هوا نصب شود. ارتفاع نصب این حسگر باید به نحوی انتخاب شود که قادر به تشخیص حرکت های کوچک مانند نوشتن تایپ کردن و مانند آن باشد. 

۶-۳-۵-۴- سایر امکانات 

کلیدهای حسگر تصرف با توجه به نوع کاربری و شرایط استفاده از آن ممکن است مجهز به امکانات یا از انواع زیر باشد : 

     • تنظیم زمان قطع خودکار (چند ثانیه تا حداکثر ۳۰ دقیقه) 

     • قابلیت عدم وصل سیستم روشنایی در صورت وجود نور طبیعی 

     • کنترل دستی 

     • کلید یک پل یا تبدیل 

     • قابلیت استفاده برای لامپهای رشته ای و فلورسنت 

     • ظرفیت بارهای مختلف 

     • کنترل میزان حساسیت حسگر 

     • قابلیت نصب روی دیوار سقف محیط های روباز و غیره