راهنمای طراحی دیوارهای حائل : ضابطه شماره 308 | 10-7- ابزاربندی

1-10-7- کلیات و ملاحظات ویژه تجهیزات 

ابزاربندی دیواره هاي سیل بند با توجه به اهمیت رفتارسنجی (پایش) آن ها در خلال دوره پرآبی امری ضـروری اسـت، لیکن انتخاب تعداد، نوع و جانمایی ابزار رفتارسنجی با توجه به عوامل زیر انجام می گردد : 

الف - کنترل و ارزیابی اطلاعات خام رفتارسنجی به عهده چه کسی یا چه نهادی است؟ و انتظار از آن ها در چه حـدی است. 

ب - امکان دسترسی به ابزار نصب شده در شرایط سیلابی، بخصوص در شرایط سیلاب های ناشی از طوفان که امکـان دسترسی به ابزارها مختل می گردد. 

ج - زمان لازم برای بررسی نتایج به دست آمده در قبال دوره انتظار سیلاب های طراحی. 

د - سایر ملاحظات مختلف برای شرایط خاص. 

توضیحات و شرحی که در مورد ابزاربندی در ادامه می آید باید با توجه بـه مـوارد بیـان شـده تکمیـل گـردد. بـه طـور کلـی دیوار های بلند، دیوار های با عمق نفوذ کم، ساختگاه های با مصـالح شـالوده جـایگزین، خاکریزهـاي دسـتی در بالادسـت، وجـود مصالح نفوذپذیر در شالوده و نقاط تغییر امتداد دیوار، موارد ویژه اي می باشند که نیاز به ابزاربندي خواهنـد داشـت. وقتـی دیـوار سیل بند روي خاك بنا می شود، فاصله بلوك های دارای پیزومتر نبایـد بـیش از 300 متـر باشـد. نصـب صـحیح، رعایـت اصـول نگهداری و برداشت مناسب و به موقع اطلاعات ابزار نصب شده باعث می شود ابزار قبـل از وقـوع شـرایط خطرنـاکی کـه ممکـن است باعث ناپایداري دیوار گردد نسبت به آن ها هشدار دهد. خواندن داده هاي ابزاربنـدي بایـد بلافاصـله پـس از اتمـام عملیـات اجرایی صورت گیرد. آگاهی از شرایط ساختگاه در حین اجرا نیز براي پیش بینی رفتار سازه در آینـده مفیـد خواهـد بـود. اولـین قرائت پیزومتر باید آنقدر تکرار شود تا سطح ایستایی به حالت پایدار رسیده باشد و سپس به عنوان اولین برداشـت ثبـت گـردد. 

خوانش داده های ابزاربندی باید توسط نقشه بردار تعلیم یافته و یا کارکنان بخش نگهداری سازه انجام شود. 

بهتر است که خوانش ابزارها به تناوب و در خلال دوره های پرآب انجام گیرد. معمولا انجام چنین کاری در زمان رخداد سیلاب های طراحی غیرممکن است، چرا که افراد مربوطه در جبهه سیل قرار می گیرند، به هر حال خوانش ابزارها بایـد در موقعیت مکانی از پیش تعیین شده و در خلال رخداد سیل طراحی نیز صورت گیرد که قطعا مشکل و خطرناک است. قرائت و ارزیابی اطلاعات ابزاربندی در رژیم های عادی نیز لازم است و در واقع ثبت و ذخیره سازی آن ها در کنـار برداشـت هـای مربوط به دوران پرآب سیل بند، رفتار سازه را در هر دو رژیم کم آب و پرآب منعکس می کند. برای مشـاهده اصـول قرائـت ابزارهای مختلف و برنامه ریزی دوره های برداشت اطلاعات و دسته بندی آن ها باید به آیین نامه های مربوطه مراجعه نمود.

2-10-7- انواع ابزاربندی 

ابزارهای اصلی در رفتارنگاری سیل بندها، ابزار مشاهده حرکات سازه (در دو جهـت قـایم و افقـی) و ابـزار ثبـت فشـار هیدرواستاتیک در پی می باشند. ابزارهای مورد استفاده باید به سهولت نصب شده و بـه راحتـی قرائـت شـوند و از لحـاظ کیفی و عملکردي مناسب باشند. پایش حرکات افقی و قایم سیل بند، امکان پیش بینی پایداری دیوار در مقابل لغـزش یـا احتمال گسیختگی نوارهای آب بند را فراهم می کند. نصب پیزومتر در پی دیوار، فشار هیدرواسـتاتیک وارد بـر آن را ثبـت کرده و پیش بینی امکان وقوع فشار برخاست و یا فشار نشت اضافی را ممکن می سـازد. سیسـتم هـای مختلـف ابزاربنـدی، نحوه نصب و تشریح دستگاه های مربوطه در آیین نامه ها و یا کاتالوگ سازندگان آن ها وجود دارد. 

1-2-10-7- پایش حرکات دیوار 

کلیه مراجع تاکید دارند که مشاهده و پایش حرکات دیوار باید نسبت به یک خط مبنای ثابت و بدون حرکـت صـورت گیرد به گونه ای که متاثر از تغییر مکان های دیوار نباشد. در غیر این صورت تغییر مکان های دیوار در هر قرائت به صـورت نسبی بوده و با ارزیابی آن ها به عنوان تغییر مکان های نسبی نمی توان رفتار دیوار را پیش بینی نمود. در ضـمن مشـاهده و ثبت تغییر مکان های دیوار در حین اجرا نیز ضروری است. علایمی از جنس فلز ضد زنگ باید در فواصل 150 میلـی متـری انتهای هر بلوک و بر روی سطح فوقانی تیغه دیوار نصب گردد. این علایم باید برای هر چهار تا شش بلوک متـوالی 2 دیـوار با استفاده از تئودولیت یا ریسمان روی خط مستقیم قرار گیرند. 

در هر دوره برداشت، مختصات این علایم باید با دقت 0/5 میلی متر ثبت گردد. ایستگاه قرائـت و ثبـت نتـایج بایـد در نقطه ای با موقعیت ثابت و با دید مناسب به دیوار، بر روی سطح صاف و در سمت خشکی قرار گیرد. 

انتخاب موقعیت ایستگاه مزبور به عواملی نظیر تغییر راستای دیوار، جنس مصالح شالوده، مصالح جایگزین شالوده، ارتفاع دیوار و موقعیت دیوار نسبت به سازه هاي زهکش بستگی دارد. در ضمن ایستگاه باید از دسترس مزاحمین به دور باشد. 

2-2-10-7- فشارسنج های پی   

ساده ترین و کاربردی ترین راه برای اندازه گیـری فشـار حفـره ای در پـی سـیل بنـدها اسـتفاده از لولـه هـای فشارسـنج (پیزومتر) باز می باشد که برای خاک های نفوذناپذیر، پیزومترهای کاساگراند به طول 600 میلی متر توصیه می شود. بـرای اندازه گیری صحیح فشار هیدرواستاتیک در انتهای پیزومتر، حفره ای که برای نصب پیزومتر تعبیـه مـی گـردد بایـد کـاملا عایق بندی گردد تا نشت در طول پیزومتر اتفاق نیافتد. براي خاک های نیمه نفوذپذیر تـا نفوذپـذیر، پیزومترهـای چـاهکی کوبیده شده توصیه می شود. در صورت امکان، میله پیزومتر باید به درون حفره های کوچک تر از پیش تعبیه شـده کوبیـده شود. بسته به شرایط مصالح پی انواع مختلف فشارسنج قابل استفاده می باشند.