راهنمای طراحی دیوارهای حائل : ضابطه شماره 308 | 12-7- نظارت بر دیوارهای سیل بند موجود

نظارت بر سیل بندها و کنترل عملکرد آن ها باید در قالب یک برنامه زمان بندی شده پس از دوره پرآبی رودخانـه و یـا بعد از وقوع تغییرات خاصی نظیر انجام عملیات حفاری یا ساختمان سازی صورت گیرد. در این برنامـه بایـد نقـاط ضـعف دیوار از لحاظ آب بندی و یا پایداری موضعی به عنوان نقاط بحرانی مشخص شـده و تمهیـدات لازم در رفـع عیـب آن هـا لحاظ گردد که نحوه تعیین این نقاط بحرانی نیز در ادامه تشریح می گردد. محدوده های مشکل دار بسته به میزان نقـص و یا ضعفی که دارند، بر اساس ضوابط مربوطه مورد توجه و بازبینی قرار می گیرند. 

1-12-7- تغییر مکان افقی 

کلیه نقاطی از دیوار که تغییر مکان  افقی آن ها در امتداد خط مستقیم نیست و یا تغییـر مکـان نسـبی بـین دو بلـوک بیش از حد مجاز است، به عنوان نقطه بحرانی مورد توجه قرار می گیرند. 

2-12-7- بازشدگی درزها 

درزهای مورد نظر در این قسمت، درزهایی هستند که درون آن ها نوار آب بنـد قـرار گرفتـه اسـت. بـر اسـاس تجـارب عملی، بیش ترین بازشدگی درزها، در گوشه های تغییر امتـداد دیـوار، بخصـوص در کـنج هـای 90 درجـه اسـت. بنـابراین درزهای موجود در گوشه ها نسبت به سایر درزها بحرانی تر هستند. بعد از درزهای گوشه، درزهای باز واقع در زیر خاک به عنوان درزهای بحرانی مورد توجه قرار می گیرند. بازشدگی درزها مـی توانـد بـه علـت کمبـود مـاده پرکننـده و یـا وقـوع نشست های نامساوی بین دو بخش از دیوار یا بین دو سازه مجاور نظیر دیوار و بند خـاکی، ایسـتگاه هـای پمپـاژ، دریچـه چاه ها و یا کوله ها باشد. در مورد درزهای مدفون، باید با انجام عملیـات حفـاری از کفایـت مـواد پرکننـده درز، اطمینـان حاصل نمود و در غیر این صورت، به عنوان یک نقطه بحرانی باید تمهیدات لازم را در رفع نقص مربوطه به کار بست. 

3-12-7- وجود مواد زاید در درز 

وجود مواد خارجی سخت نظیر ملات و یا سنگدانه بتن در درزها از دو نظر خطر آفرین اسـت: وجـود مـلات در درزی که آب بند در آن قرار گرفته، انعطاف پذیری نوار آب بند را از بین برده و در صورت وقوع تغییر مکان های نامساوی، احتمـال پیچیدن و یا شکست نوار آب بند وجود خواهد داشت. از طرفی وجود ملات یا سنگدانه در یک درز مانع از عملکرد کامـل انبساطی آن می گردد. نقصان در عملکرد درز انبساط در هوای گرم می تواند برای دیوار خطر ساز بوده و باعث ناهمبـادی و کج شدن دیوار شود. وقوع پدیده گوه ای شدن در درز انبساط، باعث ایجاد خمش در بدنه دیوار می گردد، بـه گونـه ای که حتی می تواند منجر به ایجاد ترک های خمشی در آن گردد .

4-12-7- آب بند ها  

نقاط پارگی و یا بریده شده آب بندها، به عنوان نقاط بحرانی باید مدنظر باشند. آب بندهای بریده شده ممکن اسـت در بازبینی دیوار، جلب توجه نکند بخصوص اگر درز مربوطه نیز بدون بازشدگی باشد، یا باز شدن درز، پارگی نوار آب بند نیـز باز شده و نشت آب از میان درز آغاز می شود. نوارهای آب بند درزهاي انبساطی دارای سوراخ طـولی بـوده و اصـطلاحا بـه آن ها آب بند O گفته می شود. این آب بندها امکان باز شدن بیش تری را برای درز فراهم می آورند. با ایـن حـال در صـورتی که مقدار بازشدگی درز از حدود 15 میلی متر تجاوز نماید، امکان پارگی نوار آب بند درون درز وجود خواهد داشت . 

5-12-7- حفره های زیر شالوده  

کلیه نشست هاي نامتقارن در پی دیواره های سیل بند باید مورد توجه قرار گیرنـد. بـه ویـژه نشسـت هـای نامتقـارن در نزدیکی سازه های جانبی سیل بند نظیر ایستگاه پمپاژ و یا دریچه هاي مختلف باید به شدت مورد توجه قرار گیرند، چرا که وقوع چنین مساله اي باعث مختل شدن این تجهیزات می گردد. ممکن است بلوک هایی از دیوار روی خـاکریز اجـرا گـردد. رخداد نشست اولیه نامتقارن در خاکریز، سبب می گردد که یـک بخـش از دیـوار روی سـازه هـای مجـاور تکیـه کنـد و اصطلاحا پل بزند. نشست ثانوی خاکریز در زیر چنین واحدی که به سازه مجـاور تکیـه کـرده، باعـث ایجـاد حفـره هـایی می گردد (چون لزوما همه دیوار نشست نمی کند) که بسیار خطرناک است و تنها کـاوش هـای زیرسـطحی وجـود آن هـا  را نشان می دهد. 

6-12-7- تحلیل پایداری  

پس از اجراي دیوار و بهره برداری از آن، مسیر واقعی نشت در زیر آن و شرایط واقعی پی باید مشـخص گـردد. در ایـن خصوص باید از وجود لایه های نفوذپذیر در حد فاصل دیوار و ساحل رودخانه اطمینان حاصل نمود. در موارد لزوم، تحلیل نشت و پایداری باید مطابق با روش های فصول قبل تکرار شود. در محاسبات مجدد، شرایط واقعی خـاک محـل، مقاومـت برشی، میزان تحکیم و نفوذپذیری آن باید لحاظ گردد و در صورت کمبود اطلاعات در یک ناحیه بخصوص، ممکـن اسـت نمونه گیری مجدد انجام شود. نواحی که پایداری آن ها زیر سوال است باید در خلال دوره سیلابی مـورد توجـه و بـازبینی کامل قرار گیرند و با به کارگیری تمهیدات ویژه ضرایب ایمنی لازم برای آن ها تامین شود.  

7-12-7- انجام حفاری   

در صورت انجام هرگونه عملیات حفاری در اطراف شـالوده دیـوار، طراحـی و محاسـبات مجـدد جهـت اطمینـان از پایداری دیوار و سازه های وابسته باید در دستور کار قرار گیرد .

8-12-7- نشت در سمت خشکی 

در صورت نیاز باید اثر فشار نشت در سمت خشکی مطالعه شده و در مواردي با استفاده از تمهیداتی نظیـر چـاه هـای فشارشکن، این مساله کنترل گردد.