مبحث سوم مقررات ملی ساختمان : حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق (1395) | ٣-٦-٣ بخش‌های‌ سه‌ گانه‌ راه خروج

٣-٦-٣-١ کلیات

در این‌ مقررات، "راه خروج" به‌ مسیر پیوسته‌ و بدون مانعی‌ گفته‌ می‌ شود که‌ از هر نقطه‌ بنا شـروع و به‌ صورت ایمن‌ تا معبر عمومی‌ (کوچه‌ یا خیابان) امتـداد یابـد. راه خـروج از سـه‌ بخـش‌ مجزا و مشخص‌ دسترس خروج، خروج و تخلیه‌ خروج تشکیل‌ می‌شود و راستاهای‌ افقی‌ و قـائم‌ (ارتباطـات بین‌ طبقات و سطوح مختلف‌) و بر حسب‌ مورد، فضاهای‌ مرتبط‌ مانند اتـاق هـا، درگـاه هـا، راهروهـا، سرسراها، شیبراه ها، پله‌ ها، پلکان ها، خروج های‌ افقی‌، بام ها، حیاط هـا و محوطـه‌ هـای‌ بـاز را شـامل‌ می‌گردد.

٣-٦-٣-٢ دسترس خروج

٣-٦-٣-٢-١ محدودیت‌های‌ طول مسیر پیمایش‌، بن‌ بست‌ها و مسیر مشترک پیمایش‌

حداکثر طول مسیر پیمایش‌ دسترس خروج، بن‌ بست‌های‌ واقع‌ در این‌ مسیر و طول مسیر مشترک در دسترس خروج نباید از مقادیر ارائه‌ شده در جدول ٣-٦-٣-٢-١ تجاوز کند، مگر آنکه‌ در ضوابط‌ اختصاصی‌ تصرف مورد نظر، مقادیر دیگری‌ بیان شده باشد.

٣-٦-٣-٢-٢ اندازه گیری‌ طول مسیر پیمایش‌ از هر فضا

طول مسیر پیمایش‌ در دسترس به‌ خروج ها باید بر روی‌ کف‌ و در طول محور مرکـزی‌ راه معمـول عبور، از فاصله‌ ٣٠ سانتی‌متر مانده به‌ دورترین‌ نقطه‌ هر فضا تا وسط‌ در "خروج" اندازه گیری‌ شود.

 در جایی‌ که‌ مسیر دسترس خروج، از پلکان یا شیبراه های‌ دوربنـدی‌ نشـده مجـاز، مطـابق‌ بـا بنـد 3-6-3-3-3، می‌ گذرد، مسافت‌ طی‌ شده در این‌ اجزاء نیز باید در اندازه گیری‌ طول مسـیر پیمـایش‌ محسوب گردد.

در مورد پله‌ های‌ واقع‌ در مسیر، طول خـط‌ شـیبی‌ کـه‌ دماغـه‌ پلـه‌هـا را بـه‌ هـم‌ وصـل‌ مـی‌ کنـد، اندازه گیری‌ می‌شود.

تبصره:طول مسیر پیمایش‌ در پارکینگ‌ های‌ باز مجاز است‌ تا نسبت‌ به‌ نزدیک‌ترین‌ پیشانی‌ پلـه‌ در راه پله‌های‌ باز اندازه‌گیری‌ شود.

٣-٦-٣-٢-٣ افزایش‌ برای‌ ساختمان های‌ یک‌ طبقه‌ دارای‌ تهویه‌ از راه بام

در ساختمان های‌ یک‌ طبقه‌، که‌ به‌ هواکش‌ های‌ دود و حرارت خودکار تأیید شـده در بـام و نیـز بـه‌ شبکه‌ بارنده خودکار تأیید شده تجهیز شده اند، حداکثر طول مسیر پیمایش‌ مجاز دسـترس خـروج برای‌ تصرف‌های‌ گروه (ص-١) و (ن-١) ١٢٠ متر است‌.

٣-٦-٣-٢-٤ ساختار کریدورها

کریدور ها باید مطابق‌ جدول ٣-٦-٣-٢-٤ دارای‌ درجه‌ بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ باشند. دیوارهایی‌ از کریدور که‌ لازم است‌ درجه‌ بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتـش‌ داشـته‌ باشـند، بایـد بـا شـرایط‌ بخـش‌3-8-7، برای‌ دیوارهای‌ جداکننده آتش‌ مطابقت‌ نمایند.

تبصره ها:

١. در تصرف گروه (آ) که‌ در آن هر اتاق درس و مشابه‌ آن حداقل‌ دارای‌ یک‌ در خروج مستقیم‌ بـه‌ بیرون است‌ و حداقل‌ نصف‌ درهای‌ الزامی‌ خروج در اتاق هایی‌ از آن کـه‌ کـاربرد تجمعـی‌ دارنـد، مستقیماً به‌ بیرون باز می‌ شود، رعایت‌ درجه‌ بندی‌ مقاومت‌ در برابـر آتـش‌ بـرای‌ دیـوار کریـدور الزامی‌ نیست‌ (درهای‌ بیرونی‌ که‌ استثناء شده، باید در طبقه‌ همکف‌ باشند).

٢. در مورد کریدوری‌ که‌ درون واحد مسکونی‌ یا خواب در تصرف گروه (م) واقـع‌ اسـت‌، نیـازی‌ بـه‌ درجه‌بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ نیست‌.

٣. کریدوری‌ که‌ در پارکینگ‌ باز قرار دارد، نیاز به‌ درجه‌بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ ندارد.

٤. کریدورهای‌ واقع‌ در فضایی‌ که‌ در تصرف گروه (ح) قرار دارد و طبق‌ شرایط‌ بند ٣-٦-٣-٣-١٨، تنها یک‌ راه خروج برای‌ آن لازم است‌، نیازی‌ به‌ درجه‌بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ ندارد.

٣-٦-٣-٢-٥ عرض کریدور

حداقل‌ عرض کریدور باید مطابق‌ بخش‌ ٣-٦-٦ تعیین‌ شود و به‌ طور کلی‌،عرض کریدور‌هـایی‌ کـه‌ قابل‌ دسترس بودن آنها الزامی‌ نیست‌، نباید کمتر از ١١٠ سانتی‌متر باشد.

تبصره ها:

١. کریدورهایی‌ که‌ فقط‌ برای‌ دسترسی‌ به‌ تجهیزات برقی‌، مکانیکی‌ یا لوله‌کشـی‌ و بهـره بـرداری‌ از آن، استفاده می‌شود: حداقل‌ ٦٠ سانتی‌متر.

٢. برای‌ بار تصرف ٥٠ نفر یا کمتر: حداقل‌ ٩٠ سانتی‌متر.

٣. داخل‌ یک‌ واحد مسکونی‌: حداقل‌ ٩٠ سانتی‌متر.

٤. در گروه (آ)، با کریدوری‌ با ظرفیت‌ الزامی‌ ١٠٠ نفر یا بیشتر: حداقل‌ ٢٤٠ سانتی‌متر.

٥. در کریدور های‌ مربوط به‌ بخش‌ جراحی‌ در گروه (د)، مراکز مراقبت‌ های‌ بهداشـتی‌ از بیمارهـای‌ غیردائم‌ دریافت‌ کننده مراقبت‌ های‌ پزشکی‌ سرپایی‌ که‌ قادر به‌ مراقبت‌ از خود نیسـتند: حـداقل‌ 180 سانتی‌متر.

6. در گروه (د-٢)، در مکـان هـایی‌ کـه‌ جابـه‌ جـایی‌ تختخـواب در آنهـا لازم اسـت‌: حـداقل‌ ٢٤٥ سانتی‌متر.

٣-٦-٣-٢-٦ پیوستگی‌ کریدورها

کریدور های‌ دارای‌ درجه‌ بندی‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ باید از نقطه‌ ورود تـا خـروج پیوسـته‌ باشـند و اتاق‌های‌ واسط‌ نباید میان آنها فاصله‌ بیندازد.

تبصره: اتاق های‌ انتظار، سرسراها، یا اتاق‌های‌ پذیرش، کـه‌ مطـابق‌ بـا الزامـات کریـدور هـا سـاخته‌ شده اند و از نظر محافظت‌ در برابر آتش‌ همان سطح‌ الزامات در آنها تأمین‌ شده است‌، می‌ تـوان در مسیر کریدور قرار داد.

٣-٦-٣-٢-٧ ورود مستقیم‌ واحدها به‌ راه پله‌

ورود مستقیم‌ از واحدها به‌ راه پله‌ مجاز نیست‌، مگر آن که‌ در برخی‌ تصرف ها و با شرایط‌ تعیـین‌شـده مجاز دانسته‌ شده باشد.

3-3-6-3 خروج

٣-٦-٣-٣-١ کلیات

خروج ها باید با شرایط‌ بند های‌ ٣-٦-٣-٣-١ تا ٣-٦-٣-٣-١٩ مطابق‌ باشند. از خـروج نبایـد بـرای‌ هیچ‌ منظور دیگری‌ که‌ با عملکرد آن به‌ عنوان راه خروج تداخل‌ داشته‌ باشد، استفاده شود. چنانچـه‌ سطح‌ مشخصی‌ از محافظت‌ در برابر آتش‌ برای‌ خروج تأمین‌ یا لحاظ می‌ گردد، این‌ سطح‌ محافظتی‌ نباید تا زمان رسیدن به‌ تخلیه‌ خروج کاهش‌ یابد.

خروج های‌ تأیید شده ایـن‌ مقـررات عبارتنـد از: درگـاه هـای‌ خـروج (واقـع‌ در جـداره هـای‌ بیرونـی‌ ساختمان ها)، گذرگاه های‌ خروج، خروج هـای‌ افقـی‌، شـیبراه هـا و پلکـان هـای‌ خـروج کـه‌ در برابـر آتش‌سوزی‌های‌ احتمالی‌ در سایر قسمت‌های‌ بنا محافظت‌ شده باشند.

٣-٦-٣-٣-٢ محافظت‌ خروج ها

در تمام مواردی‌ که‌ در این‌ مقررات، محافظت‌ خروج ها بـه‌ روش “ جـدا کـردن از دیگـر بخـش‌ هـا ” تصریح‌ شده باشد، رعایت‌ مقررات مندرج در بندهای‌ ٣-٦-٣-٣-٣ تا ٣-٦-٣-٣-١٩، به‌ تناسب‌ و بر حسب‌ نیاز، الزامی‌ است‌.

٣-٦-٣-٣-٣ دوربندهای‌ الزامی‌ خروج

راه پله‌ های‌ داخلی‌ خروج و شیبراه های‌ داخلی‌ خروج باید با موانع‌ حریق‌ دوربندی‌ شوند. دوربندهای‌ خروج قائم‌، که‌ چهار طبقه‌ یا بیشتر را بالاتر از تراز زمین‌ به‌ یکدیگر مرتبط‌ می‌ سازند و راه پله‌ هـا در تصرف های‌ مخاطره آمیز، باید با ساختارهای‌ غیر قابل‌ سوختن‌ دارای‌ حداقل‌ دو سـاعت‌ مقاومـت‌ در برابر آتش‌ باشند. دوربندهای‌ خروج قائم‌ که‌ کمتر از چهار طبقه‌ روی‌ تراز زمین‌ را به‌ یکدیگر مرتبط‌ می‌کنند، باید دارای‌ حداقل‌ یک‌ ساعت‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ باشند. نیم‌طبقـه‌هـا در ایـن‌ محاسـبه‌ منظور نمی‌ شود. دوربند خروج نباید، به‌ جز راه خـروج، بـرای‌ هـیچ‌ هـدف دیگـری‌ اسـتفاده شـود. 

دوربندها باید مطابق‌ با الزامات بخش‌ ٣-٨-٥ (دیوارهای‌ مانع‌ آتش‌) ساخته‌ شوند.

تبصره ها:

دوربند پلکان در موارد زیر الزامی‌ نیست‌:

١. در تصرف هایی‌ غیر از گروه تصرف های‌ (خ) و (د)، که‌ بار تصـرف آن کمتـر از ١٠ اسـت‌ و فقـط‌ یک‌ طبقه‌ بالاتر از سطح‌ تخلیه‌ خروج قراردارد.

٢. خروج های‌ ساختمان های‌ گروه (ت-٥)، که‌ در آن تمام بخش‌ های‌ راههای‌ خروج به‌ طور کلی‌ بـه‌ فضای‌ بیرون باز می‌شوند.

٣. پلکان های‌ داخل‌ واحد مسکونی‌ تکی‌ یا واحـد خـواب در تصـرف (م-٢) و واحـدهای‌ خـواب در تصرفهای‌ گروه (م-١).

٤. پلکان هایی‌ که‌ جزو راه خروج الزامی‌ محسوب نمی‌ شوند، در صورتی‌ که‌ با شرایط‌ بند ٣-٨-٦-٢ مطابقت‌ داشته‌ باشند.

٥. پلکان های‌ موجود در سازه های‌ پارکینگ‌ باز که‌ تنها برای‌ این‌ سازه از آنها استفاده می‌شود.

در تصرف هایی‌ به‌ جز گروه های‌ (خ) و (د)، حداکثر ٥٠ درصـد پلکـان هـای‌ خـروج کـه‌ مـرتبط‌ کننده دو طبقه‌ متوالی‌ هستند را می‌ توان بدون دوربند ساخت‌، به‌ شرط آن کـه‌ حـداقل‌ دو راه خروج از هر دو کف‌ که‌ دارای‌ پلکان های‌ بدون دوربند است‌، تأمین‌ شده باشد. همچنین‌ ایـن‌ دو طبقه‌ نباید به‌ کف‌های‌ دیگر باز باشند.

٧. در صورتی‌ که‌ پلکان هـای‌ داخلـی‌ راه خـروج فقـط‌ طبقـات اول و دوم را مـرتبط‌ سـازند و کـل‌ ساختمان نیز به‌ شبکه‌ بارنده خودکار تأیید شده مجهز باشد، محدودیت‌ ٥٠ در صد پلکان هـای‌ خروج وجود ندارد.

٣-٦-٣-٣-٤ بازشوها

بازشوهای‌ دوربند خروج باید مطابق‌ الزامات بخـش‌ ٣-٨-١١ محافظـت‌ شـوند. بازشـوهای‌ واقـع‌ در دوربندهای‌ خروج باید از نظر تعداد به‌ حداقل‌ مورد نیاز محدود شده و تمام آنها با درهای‌ مقـاوم در برابر آتش‌ خودبسته‌شوی‌ تأیید شده محافظت‌ شوند. اگر عملکرد بنا ایجاب کند که‌ این‌ درها به‌ طور معمول باز باشند، در آن صورت می‌ توان از درهای‌ خودکار بسته‌ شو استفاده کرد. در این‌ موارد، باید تمام تدابیر ایمنی‌ لازم برای‌ اطمینان از بسته‌ شدن به‌ موقع‌ درها در مواقع‌ بروز حریق‌، اتخاذ شـده باشد.

٣-٦-٣-٣-٥ منافذ در دوربند خروج

ایجاد هرگونه‌ روزنه‌ نفوذ در دوربندهای‌ خروج، فقط‌ در موارد زیر مجاز است‌:

الف‌) برای‌ عبور کانال های‌ هوا و دیگر تجهیزات لازم، در مواردی‌ که‌ تراکم‌ هوا و ایجاد فشار مثبت‌ در درون دوربند خروج ضروری‌ اعلام شده باشد؛

ب) برای‌ عبور لوله‌های‌ مربوط به‌ شبکه‌های‌ آتش‌نشانی‌؛

پ) برای‌ عبور لوله‌های‌ برق ویژه فضای‌ خروج.

سیستم‌ ارتباطی‌ آتش‌نشانی‌ و کانال‌های‌ برق مربوط به‌ دوربند خروج باید به‌ یک‌ جعبه‌ فولادی‌، با مساحت‌ حداکثر 0/01 متر مربع‌ ختم‌ شوند.

در تمام موارد فوق، روزنه‌های‌ نفوذ باید مطابق‌ بخش‌ ٣-٨-٩ با مواد مناسب‌ که‌ از گسترش حریق‌ جلوگیری‌ نماید، به‌ طور کامل‌ آتش‌ بندی‌، دودبندی‌ و محافظت‌ شوند.

٣-٦-٣-٣-٦ بازشوهای‌ ارتباطی‌ بین‌ دوربندهای‌ مجاور

ایجاد هرگونه‌ بازشوی‌ ارتباطی‌ یا روزنه‌ نفوذ بین‌ دو دوربند خروج مجاور هم‌، که‌ با یک‌ ساختار از یکدیگر جدا می‌شوند، ممنوع است‌.

٣-٦-٣-٣-٧ نازک کاری‌ دوربندها

در تمام خروج ها (پلکان خروج، گذرگاه خروج، خروج افقی‌)، که‌ ضوابط‌ ایـن‌ مقـررات، دوربنـدی‌ و جداسازی‌ آن‌ها را الزامی‌ اعلام کرده باشـد، بایـد بـرای‌ جلـوگیری‌ از گسـترش آتـش‌ و دود، مصـالح‌ نازک کاری‌ دیوارها و سقف‌ها با الزامات فصل‌ ٣-٧ مطابقت‌ داشته‌ باشد.

٣-٦-٣-٣-٨ بدون مانع‌ بودن

فضاهای‌ داخل‌ دوربندهای‌ خروج بایدکاملاً آزاد و بدون مانع‌ باشند و همچنین‌ برای‌ مقاصدی‌ مانند انبار کردن کالا روی‌ سطح‌ پله‌ها یا پاگردها استفاده نشوند.

٣-٦-٣-٣-٩ علایم‌ شماره طبقه‌ در پلکان ها

در تمام بناهای‌ ٤ طبقه‌ و بیشتر از تراز زمین‌، هر پاگرد پله‌ که‌ همسطح‌ طبقه‌ ای‌ واقع‌ شـود، بایـد دارای‌ علامتی‌ باشد که‌ شمارة آن طبقه‌ را مشخص‌ کند. همچنین‌ این‌ علامت‌ بایـد موقعیـت‌ طبقـه‌ تخلیه‌ خروج و جهت‌ رسیدن به‌ آن را نشان دهد. علامت‌ باید در ارتفـاع تقریبـاً 1/5 متـری‌ از کـف‌ تمام شده پاگرد و در موقعیتی‌ نصب‌ گردد که‌ در هر شرایطی‌ از جمله‌ باز یا بسته‌ بـودن درهـا، بـه‌ راحتی‌ دیده شود. روشنایی‌ این‌ علایم‌ باید مطابق‌ با الزامات روشـنایی‌ بیـان شـده در بخـش‌ ٣-٦-٩ باشد.

٣-٦-٣-٣-١٠ مشخص‌ ساختن‌ تخلیه‌ خروج

در بناهایی‌ که‌ پلکان خروج تا بیش‌ از نیم‌ طبقه‌ پایین‌ تر از تراز تخلیه‌ خروج ادامـه‌ دارد، در سـطح‌ تخلیه‌ خروج باید یک‌ علامت‌ مطابق‌ مشخصات مندرج در بند٣-٦-٣-٣-٩ نصب‌ شـود و بـه‌ عـلاوه یک‌ مانع‌ فیزیکی‌ قابل‌ عبور نیز، مانند در، پارتیشن‌ و نظایر آن قرار داده شود تا از به‌ اشـتباه رفـتن‌ متصرفان جلوگیری‌ کند.

٣-٦-٣-٣-١١ پلکان و شیبراه خارجی‌

در تصرف های‌ گروه (د-٢)، پلکان ها و شیبراه های‌ خارجی‌ خروج نباید به‌ عنوان جزئی‌ از راه خـروج الزامی‌ به‌ کار روند. در سایرتصرف ها برای‌ ساختمان های‌ دارای‌ حداکثر ٦ طبقه‌ و ارتفاع حداکثر ٢٣ متر روی‌ تراز زمین‌، می‌ توان از پلکان‌ها و شیبراه های‌ خارجی‌ خروج، به‌ عنـوان جزئـی‌ از راه خـروج الزامی‌ استفاده کرد، به‌ شرط آنکه‌ دارای‌ مشخصات زیر باشند:

الف‌) ساختار پلکان و شیبراه خارجی‌ توسط‌ دیواری‌ با حداقل‌ ٢ سـاعت‌ مقاومـت‌ در برابـر آتـش‌ از فضاهای‌ داخلی‌ جدا شده و از نزدیک‌ ترین‌ بازشوی‌ محافظـت‌ نشـده در نمـا دسـت‌ کـم‌ ٣ متـر فاصله‌ داشته‌ باشند. تعداد بازشوهای‌ تعبیه‌ شده در دوربند باید به‌ تعدادی‌ کـه‌ بـرای‌ خـروج از فضای‌ متصرف عادی‌ ضروری‌ است‌، محدود شود؛

ب) باید حداقل‌ از یک‌ طرف به‌ فضای‌ خارج باز باشند. طرف باز باید در مجمـوع دارای‌ حـداقل‌ 3/5 متر مربع‌ سطح‌ باز در تراز هر کف‌ و یا تراز هر پاگرد میانی‌ باشد. در سطح‌ باز الزامی‌، باید نـرده جان پناه یا حفاظ با ارتفاع ١١٠ سانتی‌ متر یا بیشتر، در بالای‌ کف‌ مجاور یا تراز پـاگرد تعبیـه‌ شود؛

پ) پلکان و شیبراه خارجی‌ باید حداقل‌ ٣ متر از حدود زمین‌ مجاور و ساختمان های‌ دیگر در همان زمین‌ فاصله‌ داشته‌ باشـد مگـر آنکـه‌ مطـابق‌ بخـش‌ ٣-٨-٣، دیوارهـای‌ خـارجی‌ و بازشـوهای‌ ساختمان مجاور بر اساس فاصله‌ مجزاسازی‌ حریق‌ محافظت‌ شده باشند؛

ت) در صورتی‌ که‌ پلکان یا شیبراه خارجی‌ به‌ بام بخش‌ دیگری‌ از بنا، یـا بـام بنـای‌ مجـاور منتهـی‌ شود، بام مورد نظر باید دارای‌ ساختار مقاوم حریق‌ بوده و به‌ راه خروج ایمن‌ و پیوسته‌ ای‌ ارتباط داشته‌ باشد؛

ث) پلکان خارجی‌ خروج مستقیماً یا از طریق‌ یک‌ فضای‌ باز به‌ بیرون ساختمان تخلیه‌ شود. در غیر این‌ صورت باید به‌ وسیله‌ یک‌ در خودبسته‌ شو یا خودکار بسته‌ شوی‌ تأیید شده از فضـای‌ تخلیـه‌ جدا شود.

٣-٦-٣-٣-١٢ گذرگاه خروج

راهروها، سرسراها، زیرگذرها، روگذرها و دیگر گذرگاه های‌ اینچنین‌ را می‌توان به‌ عنـوان بخشـی‌ از خروج محسوب و مورد استفاده قرار داد، مشروط بر آن که‌ علاوه بر مقررات کلـی‌، بـا دیگـر ضـوابط‌ تصریح‌ شده در این‌ مقررات در مورد خروج ها نیز مطابقـت‌ داشـته‌ باشـند و بـا سـاختار غیـر قابـل‌ سوختن‌ و با مقاومت‌ لازم در برابر آتش‌ مطابق‌ با الزامات این‌ مبحث‌ مجزا شوند.

٣-٦-٣-٣-١٣ عرض گذرگاه خروج

عرض هر گذرگاه خروج باید مطابق‌ ظرفیت‌ خروج در نظر گرفته‌ شود و مطابق‌ بخـش‌هـای‌٣-٦-٥ و٣-٦-٦ برای‌ بیشترین‌ تعداد متصرفانی‌ که‌ ممکن‌ است‌ از آن عبور کنند، کافی‌ باشد. این‌ عرض در هر حال نباید کمتر از ١١٠ سانتی‌ متر باشد، به‌ جز برای‌ بار تصرف کمتر از ٥٠ کـه‌ در ایـن‌ صـورت می‌ توان آنرا حداقل‌ ٩٠ سانتی‌ متر گرفت‌.در مواردی‌ که‌ گذرگاه خروج در انتهای‌ چنـد خـروج واقـع‌ گردد، عرض آن باید دست کم‌ برابر مجموع پهنای‌ الزامی‌ تمام خروج های‌ منتهی‌ به‌ آن باشد.

٣-٦-٣-٣-١٤ ساختار گذرگاه خروج

دوربندی‌ گذرگاه های‌ خروج باید دارای‌ دیوارها، کف‌ ها و سقف‌هایی‌ با مقاومت‌ حـداقل‌ ١ سـاعت‌ در برابر آتش‌ بوده و در هر حال نباید از مقاومـت‌ الزامـی‌ دوربنـد خـروج متصـل‌ بـه‌ آن کمتـر باشـد.

دیوارهای‌ گذرگاه های‌ خروج باید مطابق‌ با شرایط‌ بخش‌ ٣-٨-٥ از نوع دیوارهای‌ مانع‌ آتش‌ باشد.

٣-٦-٣-٣-١٥ بازشوها در گذرگاه خروج

بازشوی‌ گذرگاه خروج باید مطابق‌ با الزامات بخش‌ ٣-٨-١١ محافظت‌ شود. در گذرگاه های‌ خـروج، بازشوها (به‌ جز آن بازشوهای‌ بیرونی‌ که‌ در معرض خطر نیستند)، باید به‌ تعدادی‌ محدود شود کـه‌ برای‌ دسترس به‌ گذرگاه خروج از فضاهای‌ معمول تحت‌ تصرف و نیز برای‌ خروج از گـذرگاه خـروج ضروری‌ هستند.

٣-٦-٣-٣-١٦ منافذ در گذرگاه خروج

ایجاد هرگونه‌ سوراخ و بازشو در گذرگاه های‌ خروج ممنوع است‌، به‌ جز برای‌ درهای‌ خـروج الزامـی‌، تجهیزات و کانال های‌ لازم برای‌ ایجاد فشار هوا، لوله‌کشی‌ شبکه‌ بارنده خودکار، لوله‌های‌ آتش‌نشانی‌ و کانال های‌ برق، که‌ از آن‌ها برای‌ سیستم‌ ارتباطی‌ آتش‌نشانی‌ و سیستم‌ برق گذرگاه خروج استفاده می‌ شود و به‌ یک‌ جعبه‌ فولادی‌ با حداکثر 0/01 متر مربع‌ ختم‌ می‌ شـوند. ایـن‌ منافـذ بایـد مطـابق‌ بخش‌ ٣-٨-٩ محافظت‌ شوند. اگر دو گذرگاه خروج در مجـاورت یکـدیگر باشـند، نبایـد بـین‌ آنهـا هیچ‌گونه‌ سوراخ یا بازشوی‌ ارتباطی‌، اعم‌ از محافظت‌ شده یا نشده، وجود داشته‌ باشد.

٣-٦-٣-٣-١٧ حداقل‌ تعداد خروج ها

هر طبقه‌، بر اساس بار تصرف همان طبقه‌، باید دارای‌ حداقل‌ تعداد خروج مستقل‌ تأیید شده مطابق‌ با جدول٣-٦-٣-٣-١٧ بوده و کلیه‌ اتاق ها و فضـاهای‌ موجـود در آن طبقـه‌ بـه‌ ایـن‌ تعـداد خـروج دسترسی‌ داشته‌ باشند، مگر موارد استثنا که‌ در بند٣-٦-٣-٣-١٨ مشخص‌ شده است‌. تعداد خروج بام های‌ تصرف شده نیز باید مانند طبقات محاسبه‌ شود (مانند بام های‌ برخی‌ مساجد که‌ گاهی‌ اوقات برای‌ اجرای‌ مراسم‌ مذهبی‌ از آنها استفاده می‌ شود، یا بام های‌ بعضی‌ بناها که‌ بـرای‌ پـذیرایی‌ مـورد استفاده قرار گیرند). تعداد خروج های‌ لازم از هر طبقه‌، زیرزمین‌ یا فضاهای‌ مستقل‌ باید تا رسـیدن به‌ همکف‌ یا معبر عمومی‌ حفظ‌ شوند.

٣-٦-٣-٣-١٨ ساختمان های‌ با یک‌ خروج

در ساختمان‌های‌ زیر تنها یک‌ خروج کافی‌ است‌:

١- ساختمان های‌ شرح داده شده در جـدول ٣-٦-٣-٣-١٨، بـه‌ شـرط آنکـه‌ بـیش‌ از یـک‌ طبقـه‌ زیرزمین‌ نداشته‌ باشند.

٢- ساختمان های‌ مسکونی‌ آپارتمانی‌ مطابق‌ با شـرایط‌ بنـدهای‌ ٣-٦-١١-٢-٣ تـا ٣-٦-١١-٢-٥ و ساختمان های‌ مسکونی‌ یک‌ و دو خانواری‌ مطابق‌ بند ٣-٦-١١-٤.

٣-٦-٣-٣-١٩خروج های‌ افقی‌

خروج افقی‌، عبارت است‌ از خروج از یک‌ بنا به‌ مکانی‌ امن‌ در برابر حریق‌ واقـع‌ در بنـایی‌ دیگـر، یـا درهمان بنا، که‌ سطح‌ کف‌ آنها تقریباً دریک‌ تراز واقع‌ شده باشد. خروج افقی‌ می‌ توانـد راهـی‌ باشـد که‌ با عبور از میان موانع‌ حریق‌ یا با دور زدن حریق‌ از طریق‌ گذرگاه خروج به‌ مکانی‌ امـن‌ درهمـان بنا منتهی‌ شود، مشروط بر آن که‌ اولاً آن دو بخش‌ یا مکان تقریباً هم‌ سطح‌ باشند ثانیاً و مکـان دوم بتواند به‌ عنوان یک‌ فضای‌ محافظت‌ شده، ایمنی‌ کافی‌ در برابر آتش‌ و دود ناشـی‌ از وقـوع حریـق‌ در بخش‌ دیگر و تمام بخش‌های‌ واقع‌ درآن بنا را تأمین‌ کند.

٣-٦-٣-٣-١٩-١ ظرفیت‌ راه خروج افقی‌

در طرح و محاسبه‌ ظرفیت‌ راه های‌ خروج هربنا، خروج افقی‌ را می‌ توان به‌ عنوان جانشـین‌ بخشـی‌ از راه خروج مورد استفاده قرارگیرد، مشروط بر آنکه‌ ظرفیت‌ دیگر راه های‌ خروج بنا (پلکان، شیبراه و درگاه هایی‌ که‌ به‌ بیرون بنا باز می‌ شوند) از ٥٠ درصد کل‌ ظرفیت‌ راه خروج مـورد نیـاز تمـام بنـا کمتر نباشد.

تبصره ها:

١- در تصرف گروه (د-٢)، خروج های‌ افقی‌ مجاز است‌ که‌ دو سوم خروج هـای‌ لازم از سـاختمان یـا طبقه‌ را شامل‌ شود.

٢- در تصرف گروه (د-٣) خروج های‌ افقی‌ مجاز است‌ که‌ ١٠٠ درصـد خـروج هـای‌ لازم را تشـکیل‌ دهد. در این‌ تصرف، لازم است‌ برای‌ کل‌ افراد حوزه های‌ مجاور، به‌ ازای‌ هر متصـرف، در هـر طـرف خروج افقی‌، حداقل‌ 0/6 متر مربع‌ فضای‌ قابل‌ دسترس در نظر گرفته‌ شود.

٣-٦-٣-٣-١٩-٢ خروج الزامی‌ علاوه بر خروج افقی‌

هر بخش‌ از بنا و هر منطقه‌ حریق‌ در داخل‌ بنا که‌ بـرای‌ آن اسـتفاده از یـک‌ خـروج افقـی‌ مـرتبط‌ منظور شده است‌، باید دست‌کم‌ دارای‌ یک‌ خروج دیگر، مانند پلکان خروج یا درگاه منتهی‌ به‌ بیرون بنا، نیز وجود داشته‌ باشد، در غیر اینصورت، آن منطقه‌ حریق‌ بـه‌ عنـوان بخشـی‌ از منطقـه‌ حریـق‌ مجاور که‌ دارای‌ پلکان یا درگاه خروج منتهی‌ به‌ بیرون است‌، محسوب خواهدشد.

٣-٦-٣-٣-١٩-٣ راه عبور از هر دو طرف خروج افقی‌

خروج های‌ افقی‌ باید به‌ گونه‌ ای‌ طرح و تنظیم‌ شود که‌ از هر دو طرف آن‌ها راه عبور پیوسـته‌ و قابـل‌ دسترسی‌ تا یک‌ پلکان خروج، یا دیگر خروج‌های‌ منتهی‌ به‌ بیرون بنا در طرف دیگر فراهم‌ باشد.

٣-٦-٣-٣-١٩-٤ فضای‌ پناه گرفتن‌ خروج افقی‌

فضای‌ پناه گرفتن‌ خروج افقی‌ باید مکانی‌ در همان ساختمان، یا در فضاهای‌ عمـومی‌ تصـرف شـده باشد و برای‌ جای‌ دادن بار تصرف اصلی‌ فضای‌ پناه گرفتن‌ به‌ اضافه‌ بار تصرف برآورد شده متعلق‌ بـه‌ منطقه‌ حریق‌ مجاور (سمت‌ دیگر خروج افقی‌)، کافی‌ باشد. بار تصرف مورد انتظار از منطقـه‌ حریـق‌ مجاور، بر اساس ظرفیت‌ درهای‌ خروج افقی‌ که‌ به‌ فضای‌ پناه گرفتن‌ باز می‌شوند برآورد مـی‌گـردد.

فضای‌ پناه گرفتن‌ باید با الزامات قسمت‌ ٣-٦-١٠-٦ منطبق‌ باشد.

٣-٦-٣-٣-١٩-٥ مساحت‌ کف‌ فضای‌ پناه گرفتن‌

مساحت‌ خالص‌ کف‌ فضاهای‌ پناه گرفتن‌ باید برابر با 0/28 متر مربع‌ به‌ ازای‌ هر متصرف که‌ در آنجا جای‌ داده می‌ شود، محاسبه‌ گردد. فضاهای‌ پلکان ها، آسانسورها و دیگر شفت‌ ها یا حیاط ها، در ایـن‌ محاسبه‌ منظور نمی‌شوند.

تبصره: در تصرف های‌ (د-٢) و (د-٣)، سطح‌ خالص‌ کف‌ به‌ ازای‌ هـر متصـرف بایـد بـه‌ شـرح زیـر تأمین‌ شود:

١. برای‌ تصرف های‌ گروه (د-٣)، برابر با 0/6 متر مربع‌ به‌ ازای‌ هر متصرف.

٢. در گروه (د-٢)، برابر با 1/5 متر مربع‌ به‌ ازای‌ هر بیمار که‌ برای‌ جابجایی‌ به‌ کمک‌ نیاز دارد.

٣. در گروه (د-٢)، برابر با 3/0 متر مربع‌ به‌ ازای‌ هر بیمار که‌ جابجایی‌ وی‌ باید با تخت‌ صورت گیرد.

٣-٦-٣-٣-١٩-٦ اختلاف سطح‌ در دو سمت‌ خروج افقی‌

چنانچه‌ بین‌ کف‌ های‌ واقع‌ در دو سمت‌ خروج افقی‌، اختلاف سطح‌ وجود داشته‌ باشد، کف‌ هـا فقـط‌ باید با شیبراه به‌ هم‌ مربوط شوند. در این‌ موارد طرح و اجرای‌ پله‌ ممنوع است‌.

٣-٦-٣-٣-١٩-٧ جداسازی‌ خروج افقی‌

ساختمان ها یا فضاهای‌ پناه گرفتن‌ که‌ توسط‌ یک‌ خروج افقی‌ به‌ یکدیگر وصل‌ شده اند، باید مطـابق‌ بخش‌ ٣-٨-٥، با یک‌ دیوار مانع‌ آتش‌ و دارای‌ حداقل‌ ٢ ساعت‌ مقاومـت‌ در برابـر آتـش‌ از یکـدیگر جداشوند. بازشوی‌ دیوارهای‌ خروج افقی‌ نیز باید مطابق‌ بخـش‌ ٣-٨-١١ محافظـت‌ گـردد و از نـوع خودبسته‌شو یا خودکاربسته‌ شوی‌ متصل‌ به‌ سیستم‌ کشف‌ دود تأیید شده باشد.

جداسازی‌ خروج افقی‌ باید به‌ صورت قائم‌ در تمام طبقات ساختمان امتداد یابد، مگر در جـایی‌ کـه‌ مجموعه‌ کف‌ دارای‌ ٢ ساعت‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ بوده و هـیچ‌ بازشـوی‌ محافظـت‌ نشـدهای‌ از آن عبور نکند.

دیوارهای‌ خروج افقی‌ که‌ به‌ شکل‌ دیوار مانع‌ آتش‌ ساخته‌ شده اند باید از یک‌ دیوار خارجی‌ تا دیـوار خارجی‌ دیگر پیوسته‌ باشند، به‌ طوری‌ که‌ فضای‌ کفی‌ را که‌ خروج افقی‌ در آن واقع‌ است‌، بـه‌ طـور کامل‌ به‌ دو قسمت‌ تقسیم‌ کند.

٣-٦-٣-٣-١٩-٨ پلکان فرار

بر اساس این‌ مقررات، پله‌های‌ باز فلزی‌ موسوم به‌ پلکان فرار که‌ معمولاً در خـارج سـاختمان نصـب‌ می‌ شوند، به‌ عنوان بخشی‌ از یک‌ راه خروج الزامی‌ در ساختمان هایی‌ که‌ پس‌ از ابـلاغ ایـن‌ مقـررات ساخته‌ می‌شوند محسوب نمی‌شوند.

4-3-6-3 تخلیه خروج

٣-٦-٣-٤-١ کلیات

هر خروج باید به‌ طور مستقیم‌ به‌ بیرون ساختمان تخلیه‌ شود، مگر آن کـه‌ در ایـن‌ مقـررات تحـت‌ شرایطی‌ به‌ گونه‌ دیگری‌ تصریح‌ شده باشد. تخلیه‌ خـروج بایـد در تـراز زمـین‌ باشـد یـا دسترسـی‌ مستقیم‌ به‌ آن را فراهم‌ سازد. تخلیه‌ خروج نباید دوباره به‌ داخل‌ ساختمان وارد شود.

تبصره ها:

١- به‌ جز تصرف (د-٣)، حداکثر ٥٠ درصد تعداد و ظرفیت‌ دوربنـدهای‌ خـروج مجـاز اسـت‌ کـه‌ از میان مکان هایی‌ در تراز تخلیه‌ خروج، از ساختمان خارج شود، به‌ شرط آن که‌ تمام شرایط‌ زیـر رعایت‌ شود:

١-١ دوربندهای‌ خروج، از یک‌ راه آزاد و بدون مانع‌ به‌ بیرون ساختمان خارج شوند. این‌ راه بایـد از نقطه‌ انتهایی‌ دوربند خروج به‌ سادگی‌ قابل‌ مشاهده و تشخیص‌ باشد.

١-٢ کل‌ کف‌ تراز تخلیه‌، توسط‌ ساختاری‌ با درجه‌ مقاومت‌ در برابر آتشی‌ معادل با دوربند خروج، از فضاهای‌ زیرین‌ جدا شود.

١-٣ کل‌ مسیر خروج از دوربنـد خـروج در تـراز تخلیـه‌، توسـط‌ شـبکه‌ بارنـده خودکـار اسـتاندارد محافظت‌ شده باشد. تمام بخش‌های‌ واقع‌ در تراز تخلیه‌ دارای‌ دسترس به‌ ایـن‌ مسـیر خـروج، باید کاملاً با شبکه‌ بارنده خودکار استاندارد محافظت‌ شوند، یا مطابق‌ بـا الزامـات دوربنـدهای‌ خروج از مسیر خروج جداسازی‌ شوند.

٢- به‌ جز تصرف های‌ بازداشتی‌/تحت‌ نظری‌، حداکثر ٥٠ درصد تعداد و ظرفیت‌ دوربنـدهای‌ خـروج مجاز است‌ از طریق‌ یک‌ دهلیز (هال یا فضای‌ ورودی‌ کوچک‌) خارج شوند، به‌ شرط آن که‌ تمام شرایط‌ زیر را دارا باشند:

٢-١ کل‌ فضای‌ دهلیز (هال یا فضای‌ ورودی‌ کوچک‌) توسط‌ سـاختاری‌ بـا مقاومـت‌ در برابـر آتـش‌ معادل با دوربند خروج از فضاهای‌ زیرین‌ جدا شده باشد.

٢-٢ عمق‌ دهلیز (هال یا فضای‌ ورودی‌ کوچک‌) از بیرون ساختمان بـزرگ تـر از ٣ متـر و طـول آن بزرگتر از ٩ متر نباشد.

٢-٣ فضای‌ دهلیز (هال یا فضای‌ ورودی‌ کوچک‌) توسط‌ ساختاری‌ با مقاومـت‌ ٢٠ دقیقـه‌ در برابـر آتش‌ از سایر قسمت‌های‌ تراز تخلیه‌ خروج جدا شده باشد.

٢-٤ فضای‌ دهلیز (هال یا فضای‌ ورودی‌ کوچک‌) به‌ طور مستقیم‌ به‌ بیرون منتهی‌ شود و از آن تنها به‌ منظور راه خروج استفاده گردد.

٣- در تصرف های‌ بازداشتی‌/ تحت‌ نظری‌، تمام دوربندهای‌ خروج مجاز است‌ که‌ بـا رعایـت‌ شـرایط‌ مندرج در این‌ تبصره از طریق‌ دهلیزهایی‌، به‌ مکان های‌ امن‌ مطـابق‌ تبصـره بنـد ٣-٦-٣-٤-٢، منتهی‌ شود.

٤- در ساختمان هایی‌ که‌ به‌ طور کامل‌ دارای‌ تصرف پارکینگ‌ بـاز اتومبیـل‌ هسـتند و مجمـوع بـار نهایی‌ تصرف راه های‌ خروج که‌ باید تخلیه‌ گردند از ٥٠ نفر بیشتر نیست‌، خروج هـا مـی‌ تواندبـه‌ طبقه‌ تراز تخلیه‌ خروج باز شود.

٣-٦-٣-٤-٢ دسترس بدون مانع‌ به‌ معبر عمومی‌

تمام قسمت‌ های‌ تخلیه‌ خروج، چه‌ به‌ صورت فضاهای‌ داخلی‌ و سرپوشیده و چه‌ به‌ صورت حیاط و محوطه‌ باز، باید به‌ گونه‌ ای‌ طرح و اجرا شوند که‌ راهی‌ ایمن‌، بدون مانع‌ و قابل‌ تشـخیص‌ بـه‌ معبـر عمومی‌ برای‌ متصرفان تأمین‌ شود. عـرض و ظرفیـت‌ تخلیـه‌ خـروج نبایـد از مجمـوع عـرض هـا و ظرفیت‌های‌ خروج‌های‌ منتهی‌ به‌ آن کمتر درنظر گرفته‌ شود.

تبصره:در مواردی‌ مانند تصرف های‌ بازداشتی‌/تحت‌ نظری‌ که‌ تأمین‌ یک‌ دسترس آزاد بـدون مـانع‌ به‌ معبر عمومی‌ امکان نداشته‌ باشد، باید یک‌ فضای‌ ایمن‌ دارای‌ تمام شرایط‌ زیر فراهم‌ گردد:

١- گنجایش‌ کافی‌ برای‌ جای‌ دادن افراد موردنظر، حداقل‌ به‌ میزان 0/28 متر مربع‌ به‌ ازای‌ هر نفـر را داشته‌ باشد.

٢- در همان ملک‌ و در فاصله‌ حداقل‌ ١٥ متر از ساختمانی‌ که‌ نیاز به‌ خروج دارد، قرار داشته‌ باشد.

٣- همواره به‌ طور مرتب‌ حفظ‌ و نگهداری‌ شده و به‌ عنوان یک‌ مکـان ایمـن‌ بـرای‌ پنـاه گـرفتن‌ از حریق‌ مشخص‌ شده باشد.

٤- یک‌ مسیر تردد ایمن‌ و بدون مانع‌ از ساختمان داشته‌ باشد.

٣-٦-٣-٤-٣ محل‌ تخلیه‌ خروج

بالکن‌ های‌ بیرونی‌، پلکان ها و شیبراه ها باید حداقل‌ ٣ متر از مرز زمین‌ مجاور و ساختمان های‌ دیگـر در همان زمـین‌ فاصـله‌ داشـته‌ باشـند، مگـر آن کـه‌ مطـابق‌ بخـش‌ ٣-٨-٤، دیوارهـای‌ خـارجی‌ و بازشوهای‌ ساختمان مجاور، بر اساس فاصله‌ مجزاسازی‌ حریق‌، محافظت‌ شده باشند.

٣-٦-٣-٤-٤ باز بودن اجزای‌ تخلیه‌ خروج

اجزای‌ تخلیه‌ خروج باید به‌ اندازه مناسب‌ به‌ بیرون بـاز باشـند تـا تجمـع‌ دود و گازهـای‌ سـمی‌ بـه‌ کمترین‌ حد ممکن‌ برسد.

٣-٦-٣-٤-٥ حیاط یا محوطه‌ خروج

محوطه‌، صحن‌ یا حیاط خروج، که‌ در سیستم‌ راه های‌ خروج به‌ عنوان بخشی‌ از تخلیه‌ خروج به‌ کار می‌روند، باید با تمام الزامات این‌ بند (٣-٦-٣-٤) مطابقت‌ داشته‌ باشند.

٣-٦-٣-٤-٦ پهنای‌ حیاط یا محوطه‌ خروج

پهنای‌ صحن‌ یا حیاط خروج باید مطابق‌ بخش‌ ٣-٦-٦ تعیین‌ گردد، اما این‌ پهنا، جز در مواردی‌ که‌ در این‌ بخش‌ مشخص‌ شده است‌، نباید کمتر از ١١٠ سانتی‌ متر باشد. حیاط های‌ خروج مربـوط بـه‌ گروه (ف) نباید دارای‌ عرض کمتر از ٩٠ سانتی‌ متر باشند.در پهنای‌ الزامی‌ صحن‌ یا حیـاط خـروج، نباید تا ارتفاع ٢١٠ سانتی‌متر هیچ‌ مانعی‌ وجود داشته‌ باشد.

تبصره:درها هنگامی‌ که‌ به‌ طور کامل‌ باز باشند و همین‌طور میله‌های‌ دستگرد نباید پهنـای‌ لازم را بیش‌ از ١٨ سانتی‌ متر کاهش‌ دهند. درها در هر وضعیتی‌ نباید بیش‌ از نصف‌ عـرض لازم را کـاهش‌ دهند. سایر پیش‌ آمدگی‌های‌ غیرسازه‌ای‌، از قبیل‌ نقش‌ بری‌ها و تزئینات مشابه‌ مجاز است‌ از هر طرف ٤٠ میلی‌متر به‌ درون پهنای‌ لازم پیشروی‌ داشته‌ باشند.

در جایی‌ که‌ پهنای‌ حیاط یا صحن‌ خروج از حداقل‌ پهنای‌ لازم بیشتر باشد، و در امتداد مسیر تردد خروج کاهش‌ یابد، این‌ کاهش‌ باید تدریجی‌ باشد. پهنا باید بـه‌ وسـیله‌ یـک‌ حفـاظ بـا حـداقل‌ ٩٠ سانتی‌ متر ارتفاع تغییر کند و نباید زاویه‌ ای‌ بزرگتر از ٣٠ درجه‌ نسبت‌ به‌ محـور حیـاط یـا صـحن‌ خروجی‌ در امتداد مسیر تردد خروج ایجاد کند. در هیچ‌ حالتی‌ نباید پهنای‌ حیـاط خـروج کمتـر از پهنای‌ حداقل‌ الزامی‌ شود.

در جایی‌ که‌ صحن‌ یا حیاط خروج مربوط به‌ کل‌ ساختمان یا بخشی‌ از آن کمتـر از 3/0 متـر پهنـا داشته‌ باشد، دیوارهای‌ خارجی‌ حیاط خروج باید مطابق‌ شرایط‌ بخش‌ ٣-٨-٤، تا ارتفاع حداقل‌ 3/0 متر بالای‌ کف‌ حیاط دارای‌ حداقل‌ ١ ساعت‌ مقاومت‌ در برابر آتش‌ باشند و بازشوهای‌ موجود در آن باید به‌ سیستم‌های‌ محافظ‌ بازشو، از نوع خود بسته‌شو به‌ میزان ٤٥ دقیقه‌ مجهز باشند.

تبصره:حیاط های‌ خروج مربوط به‌ بار تصرف کمتر از ١٠ نفر.