مبحث سوم مقررات ملی ساختمان : حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق (1395) | ٣-٦-٤ اجزای‌ تشکیل‌ دهنده راه خروج

٣-٦-٤-١ کلیات

اجزای‌ تشکیل‌ دهنده بخش‌ های‌ سه‌ گانه‌ راه خروج (مراجعه‌ شود به‌ بند ٣-٦-٣-١) باید بـا مقـررات این‌ بخش‌ مطابقت‌ داشته‌ باشند، مگر آن که‌ در ضوابط‌ اختصاصی‌ راه هـای‌ خـروج، بـر حسـب‌ نـوع تصرف، مقررات ویژه و متفاوتی‌ بیان شده باشد که‌ در این‌ صورت مقرراتـی‌ بایـد مـلاك عمـل‌ قـرار گیرد که‌ ایمنی‌ بیشتر را تأمین‌ می‌کند.

٣-٦-٤-٢ درها

درهای‌ راه های‌ خروج باید مطابق‌ الزامات این‌ بخش‌ باشند.

در صورتی‌ که‌ برای‌ تأمین‌ اهداف خروج، درهای‌ اضافی‌ نیز تعبیه‌ شود، این‌ درهای‌ اضافی‌ نیـز بایـد مطابق‌ الزامات این‌ بخش‌ باشد. درهای‌ راه های‌ خـروج بایـدکـاملاً از سـاختارها و تزئینـات مجـاور متمایز باشند، به‌ طوری‌ که‌ این‌ درها به‌ راحتی‌ به‌ عنوان درهای‌ راههای‌ خروج قابل‌ تشخیص‌ باشند.

بر روی‌ درهای‌ راه های‌ خروج نباید آینه‌ یا سایر مواد منعکس‌کننده نصب‌ شود. ایـن‌ درهـا نبایـد بـا پرده، آویز، تزئینات و مانند آنها پنهان شوند.

٣-٦-٤-٢-١ درهای‌ خروج بیرونی‌

ساختمان ها یا ساختارهایی‌ که‌ برای‌ تصرف انسانی‌ به‌ کار مـی‌ رونـد، بایـد حـداقل‌ یـک‌ در بیرونـی‌ مطابق‌ الزامات این‌ بخش‌ داشته‌ باشند. درهای‌ خروج بیرونی‌ باید مستقیماً به‌ تخلیـه‌ خـروج یـا راه عمومی‌ منتهی‌ شوند.

٣-٦-٤-٢-٢ اندازه درها

حداقل‌ عرض هر یک‌ از بازشوهای‌ درهایی‌ که‌ در راه خروج واقع‌ می‌ شـوند، بایـد بـرای‌ بـار تصـرف مربوط کافی‌ باشد و دست‌ کم‌ ٨٠ سانتی‌ متر عرض مفید داشته‌ باشد. درهای‌ راه های‌ خروج مربـوط به‌ تصرف گروه (د-٢) که‌ در مسیر جابجایی‌ تخت‌ ها قرار دارند، باید دارای‌ حداقل‌ ١٠٥ سـانتی‌ متـر عرض آزاد باشند. همچنین‌ عرض هیچ‌ لنگه‌ در نباید از ١٢٠ سانتی‌متر بیشتر باشد.

فضاهای‌ با مساحت‌ 6/5 متر مربع‌ و کمتر، چنانچه‌ مورد استفاده افراد معلول جسمی‌ قـرار نگیرنـد، استثنائاً مجاز است‌ با درهایی‌ که‌ ٦٠ سانتی‌ متر عرض مفید دارنـد، بـه‌ راهروهـای‌ دسـترس خـروج باز شوند.

در درگاه های‌ دارای‌ درهای‌ لولایی‌، عرض آزاد بازشوها باید بین‌ سطح‌ خارجی‌ در بازشـده در زاویـه‌ ٩٠ درجه‌، و لبه‌ چارچوب در سمت‌ مقابل‌ (که‌ بائوی‌ پیشنه‌ در بر آن قرار می‌گیرد) اندازه گیری‌ شود.

در مواردی‌ که‌ از درهای‌ دو لنگه‌ بدون پایه‌ وسط‌ استفاده شود، دست‌ کم‌ یکی‌ از لنگه‌ ها بایـد دارای‌ ٨٠ سانتی‌متر عرض مفید باشد.

ارتفاع درها نباید کمتر از ٢٠٥ سانتی‌متر باشد.

٣-٦-٤-٢-٣ کف‌ یا پاگرد طرفین‌ در

در هر طرف در، باید یک‌ کف‌ یا پاگرد پله‌ قرار داشته‌ باشد. تراز سطح‌ این‌ کف‌ یا پاگرد پله‌ بایـد در هر دو طرف در یکسان باشد. ایجاد اختلاف سطح‌ در دو سمت‌ درگاه ها تـا فاصـله‌ ای‌ دسـت‌ کـم‌ بـه‌ اندازه عرض بزرگترین‌ لنگه‌ در یا عرض راه پله‌، هرکدام که‌ بزرگ تر است‌، مجاز نیست‌، مگر در مورد درهای‌ خروج واقع‌ در جدارهای‌ خارجی‌ خانه‌ های‌ یک‌ یا دو خانواری‌، که‌ پایین‌ تر بودن سـطح‌ کـف‌ بیرونی‌ درگاه ها تا حداکثر ١٧ سانتی‌متر نسبت‌ به‌ سطح‌ کف‌ درونی‌ درگاه بلامانع‌ است‌.

پاگرد پله‌ در هر دو سمت‌ درگاه باید تراز باشد، مگر پاگرد پله‌ های‌ خارجی‌ کـه‌ مجـاز اسـت‌ شـیبی‌ کمتر از 0/25 واحد عمودی‌ در ١٢ واحد افقی‌ (شیب‌ ٢ درصد) داشته‌ باشند.

درها در حالت‌کاملاً باز نباید ابعاد الزامی‌ را بیش‌ از 18/0 سانتی‌ متر کاهش‌ دهنـد. زمـانی‌ کـه‌ بـار تصرف پاگرد ٥٠ یا بیشتر باشد، درها در هیچ‌ حالتی‌ نباید عرض پاگرد را به‌ کمتـر از نصـف‌ عـرض الزامی‌ کاهش‌ دهند. طول این‌ پاگردها در راستای‌ مسیر پیمـایش‌ نبایـد کمتـر از ١١٠ سـانتی‌ متـر باشد، به‌ جز واحدهای‌ مستقل‌ گروه (م-٢) که‌ در آنها طول ٩٠ سانتی‌متر کافی‌ است‌.

٣-٦-٤-٢-٤ نوع بازشدن در

تمام درهای‌ واقع‌ در راه خروج باید از نوع لولایی‌ (که‌ برای‌ باز و و بسته‌ شدن، حول محور کناری‌ و در یک‌ جهت‌ می‌چرخند) باشند، ودر موارد زیر، درهای‌ لولایی‌ باید موافق‌ جهت‌ خروج باز شوند:

الف‌) درهای‌ واقع‌ در دوربندهای‌ خروج.

ب) درهای‌ واقع‌ در فضاهای‌ پرخطر.

پ) در جایی‌ که‌ بار تصرف ٥٠ نفر و بیشتر باشد.

تبصره: در موارد زیر استفاده از انواع درهای‌ غیر لولایی‌ برای‌ درهای‌ واقع‌ در راه خروج مجاز است‌: 

١- در هر یک‌ از تصرف های‌ پارکینگ‌ خصوصی‌، اداری‌، کارخانه‌ و انبارها، با بـار تصـرف ١٠ نفـر یـا کمتر.

٢- در تصرف های‌ گروه (د-٣)، که‌ به‌ عنوان محل‌ بازداشت‌ استفاده می‌شوند.

٣- در واحد مسکونی‌ تکی‌ در تصرف (م-٢).

٤- درهای‌ گردان، مطابق‌ شرایط‌ بند ٣-٦-٤-٢-١١، در تمام تصرف ها به‌ غیر از گروه (خ).

٥- درهای‌ کشویی‌ افقی‌، مطابق‌ شرایط‌ بند ٣-٦-٤-٢-١٢، در تمام تصرف ها به‌ غیر از گروه (خ)، 

6- درهای‌ برقی‌، مطابق‌ شرایط‌ بندهای‌ ٣-٦-٤-٢-١١ تا ٣-٦-٤-٢-١٣.

نیروی‌ باز کردن درهای‌ داخلی‌ لولایی‌ بدون بسته‌ کننده، نباید بیش‌ از ٢٢ نیـوتن‌ باشـد. در مـورد سایر درهای‌ لولایی‌، کشویی‌ و تاشو، باید چفت‌ وقتی‌ آزاد شود که‌ در معرض نیروی‌ ٦٧ نیوتن‌ قـرار گیرد. نیروی‌ ١٣٣ نیوتنی‌، باید در را به‌ حرکت‌ در آورد. برای‌ آنکه‌ در به‌ حالت‌کاملاً باز در آید، باید در معرض نیروی‌ ٦٧ نیوتن‌ قرار گیرد. نیروها باید از سمت‌ چفت‌ بر در وارد شوند.

٣-٦-٤-٢-٥ باز شدن از سمت‌ داخل‌

در راه های‌ خروج، درها باید طوری‌ طرح، ساخته‌، نصب‌ و تنظیم‌ شوند که‌ در تمام اوقات استفاده از بنا از سمت‌ داخل‌ به‌ آسانی‌ قابل‌ باز شدن بوده و هیچ‌ عامل‌ بازدارندهای‌ مانند قفل‌، کلون، کشو و غیره، مانع‌ خروج به‌ موقع‌ و فرار متصرفان نشود.

٣-٦-٤-٢-٦ قفل‌ها و چفت‌ها

در موارد زیر، برای‌ جلوگیری‌ از عمل‌ کردن درهای‌ خروج، می‌توان از قفل‌ و چفت‌ استفاده کرد: 

١. محل‌های‌ بازداشت‌،

٢. در ساختمان های‌ با بار تصرف ٣٠٠ یا کمتر، در یا درهای‌ اصلی‌ (واقع‌ در جداره های‌ بیرونی‌) را می‌توان از سمت‌ داخل‌ به‌ وسایل‌ قفل‌ کننده کلیددار مجهز کرد، به‌ شرط آن که‌:

٢ـ١. وسیله‌ قفل‌کننده به‌ آسانی‌ تشخیص‌ داده شود.

٢-٢ قفل‌ از انواع ساده انتخاب شود و باز کردن آن مهارت و تلاش خاصی‌ لازم نداشته‌ باشد.

٢-٣ هر متصرف باید بتواند بدون نیاز به‌ کلید یا وسیله‌ دیگر، به‌ فوریت‌ در را از داخل‌ باز کند.

٢-٤ در مواقع‌ قفل‌ بودن درها، کلید همواره بر روی‌ قفل‌ یا در نزدیکترین‌ فاصله‌ از در به‌گونه‌ای‌ قرارگیرد که‌ هر متصرف در هنگام خروج، بتواند آن راسریعاً یافته‌ و قفل‌ را باز کند.

٢ـ٥ یک‌ علامت‌ با دوام و کاملاً قابل‌ رویت‌، در جهت‌ خروج، بر روی‌ در یا مجاور آن با نوشته‌: ” هنگام استفاده از ساختمان این‌ در نباید قفل‌ باشد “ نصب‌ گردد. ارتفاع حروف باید ٢٥ میلی‌متر و حروف به‌ رنگی‌ متضاد با رنگ‌ زمینه‌ تابلو باشند.

٢ـ٦ در غیاب مسئول ساختمان، بتوان امکان بازکردن در را فراهم‌ کرد.

٣-٦-٤-٢-٧ استفاده از کلون یا زنجیر ایمنی‌

نصب‌ و استفاده از یک‌ کلون، یا زنجیر ایمنی‌، فقط‌ برای‌ درهای‌ خروج واقع‌ در خانه‌های‌ یک‌ یا دو خانواری‌ و واحدهای‌ مسکونی‌ مستقل‌، مانند آپارتمان، اتاق های‌ هتل‌، متل‌، مسافرخانه‌ و مانند آنها مجاز است‌، مشروط بر آنکه‌ کلون در ارتفاع حداکثر ١٢٠ سانتی‌متری‌ از کف‌ تمام شده نصب‌ شود و بازکردن آن از داخل‌ نیازی‌ به‌ کلید نداشته‌ باشد.

٣-٦-٤-٢-٨ چفت‌ و بست‌ درهای‌ دولنگه‌

چفت‌، بست‌ و جزئیات اجرایی‌ درهای‌ دو لنگه‌ واقع‌ در راه خروج بایـد بـه‌ ترتیبـی‌ باشـد کـه‌ بـرای‌ بازشدن هر لنگه‌، نیازی‌ به‌ باز کردن لنگه‌ دیگر نبوده و هر کدام از لنگه‌ هـا، بـه‌ طـور مسـتقل‌ بـاز و بسته‌ شود.

٣-٦-٤-٢-٩ وضعیت‌ درهای‌ خودبسته‌ شو و خودکاربسته‌ شو

درهای‌ خودبسته‌ شو واقع‌ در مسیر خروج، مانند درهای‌ واقع‌ در دوربند پلکان های‌ خروج، هـیچ‌ گـاه نباید در وضعیت‌ باز نگهداشته‌ شوند استثنائاً. در بناهایی‌ که‌ محتویات آنها کم‌ مخاطره یا معمـولی‌ باشد و نیز در هر مورد که‌ مرجع‌ صدور پروانه‌ و کنترل ساختمان تشخیص‌ دهد، درها را می‌ تـوان از نوع خودکار بسته‌شو انتخاب کرد، مشروط برآنکه‌ نظام خودکار بسته‌شدن آنها تأیید شده باشد.

٣-٦-٤-٢-١٠ کاربرد درهای‌ کشویی‌، کرکرهای‌ و گردان

چنانچه‌ در بخش‌ ضوابط‌ اختصاصی‌ راه های‌ خروج، بر حسب‌ نوع تصرف، استفاده از درهای‌ کشـویی‌ افقی‌، کرکره ای‌ قائم‌ یا گردان، مجاز اعلام شود، حسب‌ مورد باید بـا ضـوابط‌ عمـومی‌ ایـن‌ بخـش‌ و همچنین‌ با بندهای‌ ٣-٦-٤-٢-١١ و ٣-٦-٤-٢-١٢ نیز مطابقت‌ داشته‌ باشد.

٣-٦-٤-٢-١١ درهای‌ گردان

درهای‌ گردان باید شرایط‌ زیر را داشته‌ باشند:

الف‌- درهای‌ گردان باید از لحاظ چگونگی‌ نصب‌، حداکثر تعداد چرخش‌ در دقیقـه‌، عـرض مفیـد و سایر مشخصات، توسط‌ شرکت‌ بازرسی‌ ساخت‌ تأیید شود.

ب- در راه های‌ خروج، استفاده از درهای‌ گردان مشروط به‌رعایت‌ ضوابط‌ زیر است‌:

ب-١- ضوابط‌ خاص راه های‌ خروج، بر حسب‌ نوع تصرف، مانع‌ نصب‌ این‌گونه‌ درها نباشد.

ب-٢- ظرفیت‌ اختصاص یافته‌ به‌ درهای‌ گردان از ٥٠ درصد کل‌ ظرفیت‌ لازم خروج بیشتر نشود.

ب-٣- ظرفیت‌ خروج هر درگردان حداکثر ٥٠ نفر درنظر گرفته‌ شود.

ب-٤- در فاصله‌ 3/0 متری‌ از دو انتهای‌ پایینی‌ یا بالایی‌ آن، راهپله‌ یا پله‌ برقی‌ واقع‌ نشده باشد.

ب-٥- به‌ عنوان بخشی‌ از راه خروج قابل‌ دسترس در نظر گرفته‌ نشود.

ب-٦- در فاصله‌ حداکثر 3/0 متری‌ هر درگردان، در همان دیوار، یک‌ در لولایی‌ منطبق‌ بـا شـرایط‌ بند ٣-٦-٤-٢ نصب‌ شده باشد.

ب-٧- هر در گردان را باید بتوان به‌ شکل‌ کتابی‌، با نیرویی‌ کمتـر از ٥٨٠ نیـوتن‌، کـه‌ در محـدوده 7/5 سانتی‌ متری‌ لبه‌ بیرونی‌ یک‌ بال بر آن اعمال شود، جمع‌ کرد، تـا مسـیرهای‌ مـوازی‌ خـروج بـا مجموع پهنای‌ ٩٠ سانتی‌متر ایجاد شود.

ب-٨- تعداد گردش در، بر حسب‌ دور در دقیقه‌، نباید از مقادیر ارائه‌ شده در جدول ٣-٦-٤-٢-١١ بیشتر باشد.

٣-٦-٤-٢-١٢ درهای‌ کشویی‌ افقی‌، کرکره ها و شبکه‌های‌ قائم‌

درهای‌ کشویی‌ افقی‌، کرکره ها وشبکه‌های‌ قائم‌ باید شرایط‌ زیر را دارا باشند:

الف‌-درهای‌ کشویی‌ وکرکره های‌ قائم‌ نصب‌ درهای‌ کشویی‌ با ریل‌ افقی‌، و همچنین‌ درها و کرکره های‌ ایمنی‌ با ریل‌ قائم‌، در درگاه هـایی‌ که‌ بخشی‌ از راه خروج به‌شمار می‌آیند، مشروط به‌ رعایت‌ ضوابط‌ زیر است‌:

الف‌-١- درها باید برقی‌ باشند ودر صورت قطع‌ برق، به‌ طور دستی‌ و به‌ آسانی‌ کار کنند.

الف‌-٢- درهای‌ کشویی‌ افقی‌ ازهر دو طرف و درهای‌ کرکره ای‌ قـائم‌ ازسـمت‌ داخـل‌ بایـد در تمـام اوقات تصرف بدون نیاز به‌ اطلاعات خاص قابل‌ بازشدن باشند و چنانچه‌ عمـوم مـردم در بنـا رفت‌ و آمد می‌ کنند، به‌ وضعیت‌کاملاً باز ثابت‌ شوند. درهای‌ کشویی‌ افقی‌ خود بسته‌شـو کـه‌ نیاز به‌ درجه‌ الزامی‌ محافظت‌ در برابر حریق‌ دارند و درهـای‌ واقـع‌ در خانـه‌ هـای‌ یـک‌ یـا دو خانواری‌، ازاین‌ قاعده مستثنی‌ هستند.

الف‌-٣- در مواردی‌ که‌ دو یا چند راه خروج پـیش‌بینـی‌ شـده اسـت‌، بـیش‌ از نصـف‌ ظرفیـت‌ کـل‌ درگاههای‌ خروج به‌ درهای‌ کشویی‌ افقی‌ یا کرکرهای‌ قائم‌ اختصاص داده نشود.

الف‌-٤- چنانچه‌ مطابق‌ با الزامات این‌ مبحث‌، این‌ درها دارای‌ درجه‌ الزامی‌ مقاومـت‌ در برابـر آتـش‌ باشند، در این‌ صورت باید به‌ صورت خودبسته‌ شو یا خودکار بسته‌ شو با فرمان سیستم‌ اعلام حریق‌ عمل‌ نمایند و به‌ برق اضطراری‌ متصل‌ باشد.

ب- درهای‌ شبکه‌ای‌ حفاظتی‌ 

در ساختمان هایی‌ با تصرف های‌ (ح)، (ص)، (ك) و (ن)، می‌ توان در خروج اصـلی‌ درهـای‌ شـبکه‌ ای‌ حفاظتی‌ عمودی‌ یا کشویی‌ افقی‌ نصب‌ کرد، به‌ شرط آنکه‌ از طرف داخل‌ ساختمان و بدون استفاده از کلید یا نیاز به‌ اطلاعات خاص یا تلاش زیاد، در طول مدت تصرف فضا، قابـل‌ بازشـدن باشـد. در مدت تصرف عمومی‌ ساختمان، درهای‌ شبکه‌ ای‌ باید به‌ صورت ایمن‌ در حالت‌کاملاً بـاز بماننـد. در جاهایی‌ که‌ به‌ دو راه خروج یا بیش‌ از آن نیاز است‌، نباید بـیش‌ از نصـف‌ خـروجهـا یـا درگـاههـای‌ دسترس خروج، به‌ درهای‌ شبکه‌ای‌ حفاظتی‌ عمودی‌ یا کشویی‌ افقی‌ مجهز شوند.

٣-٦-٤-٢-١٣ اختلال در جریان برق

در تمام مواردی‌ که‌ از نیروی‌ برق برای‌ باز و بسته‌ شدن در استفاده می‌ شود (درهای‌ مجهز بـه‌ سـل‌ فتوالکتریک‌، درهایی‌ که‌ با شاسی‌ دستی‌ و به‌ کمک‌ نیروی‌ برق باز می‌ شوند، درهـای‌ دارای‌ پـادری‌ فشاری‌ و مانند آنها)، در باید به‌ گونه‌ ای‌ طرح، نصب‌ و نگهداری‌ شود که‌ درصورت اختلال در جریان یا قطع‌ برق، به‌ روش معمولی‌ و به‌ راحتی‌ قابل‌ باز و بسته‌ شدن باشد. نیروی‌ لازم بـرای‌ بـاز کـردن دستی‌ این‌ درها نباید از مقدار مشخص‌ شده در بند ٣-٦-٤-٢-٤ بیشتر باشد. نیروی‌ لازم بـرای‌ بـه‌ حرکت‌ در آوردن در نباید از ٢٢٠ نیوتن‌ بیشتر باشد. وقتی‌ که‌ نیـرو از جهتـی‌ کـه‌ خـروج صـورت می‌گیرد، به‌ در اعمال می‌شود، باید در بتواند از هر حالتی‌ به‌ حالت‌ باز شدن کامل‌ درآید.

٣-٦-٤-٢-١٤سامانه‌ مرکزی‌ کنترل

در مواردی‌ که‌ برای‌ باز و بسته‌ کردن هم‌ زمان درها از سامانه‌ مرکزی‌ کنترل کننده استفاده می‌شود، درهای‌ خروج تابع‌ ضوابط‌ متفاوتی‌ است‌ که‌ مرجع‌ صدور پروانه‌ و کنترل سـاختمان مـی‌ توانـد آنـرا تعیین‌ کند.

٣-٦-٤-٢-١٥ دروازه های‌ کنترل گردان

در هر موردی‌ که‌ طبق‌ ضوابط‌ این‌ مقررات، نصب‌ درهای‌ گردان مجاز باشد، نصب‌ دروازههای‌ کنترل گردان یا سایر وسایل‌ مشابه‌ که‌ برای‌ کنترل عبور یک‌طرفه‌ اشخاص مورد استفاده قرار می‌گیرند، در ارتفاع ٧٠ تا ١٠٠ سانتی‌ متر از کف‌ نیز مجاز است‌، مشروط بر آن که‌ موقعیت‌ آنها مـانع‌ خـروج یـا فرار به‌ موقع‌ متصرفان نباشد و چرخش‌ آنها به‌ صورت آزاد و موافق‌ خروج صورت گیـرد. هـر دروازه گردان نباید برای‌ بیش‌ از ٥٠ متصرف به‌ کار گرفته‌ شود و کل‌ عرض خروج اختصاص داده شـده بـه‌ این‌ دروازهها و دیگر درهای‌ گردان نباید از ٥٠ درصد کل‌ عرض خروج لازم بیشتر باشد.

٣-٦-٤-٢-١٦ آستانه‌ درها

برای‌ درهای‌ کشویی‌ واحدهای‌ مسکونی‌، ارتفاع آستانه‌ نباید بیش‌ از ٢٠ میلی‌ متر و در سـایر درهـا، بیش‌ از ١٢ میلی‌ متر باشد. آستانه‌ درهای‌ واقع‌ در مسیرهایی‌ که‌ قابل‌ دسـترس بـودن آن هـا بـرای‌ افراد معلول الزامیست‌، باید با ضوابط‌ مصوب شورای عالی‌ شهرسازی‌ و معماری‌ ایران منطبق‌ باشند.

تبصره:در تصرف (م-٢)، ارتفاع آستانه‌ درهای‌ خـارجی‌ را، بـه‌ شـرطی‌ کـه‌ در جزئـی‌ از راه خـروج الزامی‌ و درگاه جزو مسیر قابل‌ دسترس نباشد، تا ٢٠ میلیمتر می‌توان در نظر گرفت‌.

٣-٦-٤-٢-١٧ آرایش‌ استقرار درها

فاصله‌ بین‌ دو در متوالی‌ باید حداقل‌ ١٢٠ سانتی‌ متر به‌ اضافه‌ عرض در که‌ به‌ درون فضا می‌چرخـد، باشد. درهای‌ متوالی‌ یا باید در جهت‌ یکسان یا در جهت‌ خارج از فضای‌ حد فاصل‌ درها بچرخند.

تبصره ها:

١- حداقل‌ فاصله‌ بین‌ درهای‌ برقی‌ کشویی‌ افقی‌ متوالی‌ باید ١٢٠ سانتی‌متر باشد.

٢- در واحدهای‌ مسکونی‌ مستقل‌ در گروه (م-٢)، برای‌ درهای‌ توری‌ یا درهایی‌ که‌ برای‌ جلـوگیری‌ از اغتشاش هوا روی‌ در اصلی‌ نصب‌ می‌شوند، به‌ حفظ‌ فاصله‌ ١٢٠ سانتی‌متر با در اصلی‌ نیازی‌ نیست‌.

٣- درهای‌ واقع‌ در واحدهای‌ مسکونی‌ مستقل‌ در گروه (م-٢) به‌ جز درهای‌ واحدهای‌ مسـکونی‌ بـا قابلیت‌ دسترس الزامی‌.

٣-٦-٤-٢-١٨ ارتفاع یراق آلات

دستگیره، قفل‌ ، چفت‌ و سایر لوازم و ادوات درها که‌ برای‌ باز یا قفل‌ کردن در به‌ وسیله‌ افـراد مـورد استفاده قرار می‌ گیرند، باید در ارتفاع حداقل‌ ٨٥ سانتی‌ متر و حداکثر ١٢٠ سانتی‌ متر از کـف‌ تمـام شده نصب‌ شود. قفل‌ هایی‌ را که‌ فقط‌ برای‌ امنیـت‌ اسـتفاده مـی‌شـوند و در شـرایط‌ عـادی‌ کـاربرد ندارند، می‌توان در هر ارتفاعی‌ نصب‌ کرد.

٣-٦-٤-٣ پلکان

3-٦-٤-٣-١ کلیات

تمام پله‌ ها و راه پله‌ های‌ واقع‌ در راه خروج، به‌ استثنای‌ پله‌های‌ واقع‌ در راهروهای‌ دسترسی‌ به‌ ردیف‌ صندلی‌ ها در تصرف های‌ تجمعی‌ (که‌ تابع‌ ضوابط‌ خاص خود هستند)، بایـد بـا ضـوابط‌ ایـن‌ بخـش‌ مطابقت‌ داشته‌ باشند.

تمام پله‌های‌ واقع‌ در راه خروج، باید دارای‌ ساختاری‌ پایدار و ثابت‌ باشند.

پاخور تمام پله‌ ها باید از یک‌ جنس‌ و بـا یـک‌ نـوع پرداخـت‌ بـوده و تـدابیر لازم بـرای‌ ممانعـت‌ از لغزندگی‌، برروی‌ سطح‌ آنها اتخاذ گردد.

٣-٦-٤-٣-٢ عرض راه پله‌

هر راه پله‌ باید دست‌ کم‌ ١١٠ سانتی‌متر عرض مفید داشته‌ باشد، مگر آنکه‌ مجموع تعداد متصـرفان تمام طبقات استفاده کننده از راه پله‌ کمتر از ٥٠ نفر باشد، که‌ در آن صورت، عرض مفید را می‌تـوان به‌ حداقل‌ ٩٠ سانتی‌ متر کاهش‌ داد. در هیچ‌ قسمت‌ از طول مسیر، نباید عرض راه پله‌ هـا و پاگردهـا کاهش‌ یابد.

٣-٦-٤-٣-٣ ارتفاع سرگیر

ارتفاع غیر سرگیر هر راهپله‌ تا سقف‌ بالای‌ آن باید دست‌کم‌ ٢٠٥ سانتی‌متر باشد، که‌ از خط‌ فرضی‌ متصل‌ کننده لبه‌ پله‌ ها، به‌ صورت عمود اندازه گیری‌ می‌ شود. این‌ حداقل‌ ارتفاع باید به‌ طور پیوسـته‌ در بالای‌ راه پله‌ تأمین‌ شده باشد و در پایین‌ راه پله‌، به‌ اندازه یک‌ کف‌ پله‌ جلوتر از پایین‌تـرین‌ پلـه‌، برقرار باشد. همچنین‌، حداقل‌ ارتفاع آزاد مذکور باید در عرض کامل‌ راه پله‌ و پاگرد نیز وجود داشته‌ باشد.

٣-٦-٤-٣-٤ اندازه کف‌ و ارتفاع پله‌

هر کف‌ پله‌ باید حداقل‌ ٢٨ سانتی‌ متر عمق‌ و حداکثر ٢ درصد شیب‌ داشته‌ باشد. ارتفاع هر پله‌ باید حداقل‌ ١٠ و حداکثر ١٨ سانتی‌ متر و به‌ گونه‌ای‌ تعیین‌ شود که‌ مجموع اندازة عمـق‌ کـف‌ پلـه‌ و دو برابر ارتفاع آن بین‌ ٦٣ و٦٤ سانتی‌ متر باشد. برای‌ ارتفاع پله‌، باید فاصله‌ بین‌ لبه‌ جلویی‌ دو کف‌ پله‌ متوالی‌ را به‌ صورت عمودی‌ اندازه گرفت‌. برای‌ عمق‌ کـف‌ پلـه‌، بایـد فاصـله‌ بـین‌ تصـویر قـائم‌ لبـه‌ پیش‌آمدگی‌ دو کف‌ پله‌ متوالی‌ را به‌ صورت افقی‌کاملاً مستقیم‌ اندازه گیری‌ کرد.

٣-٦-٤-٣-٥ یکسانی‌ اندازه ها

شکل‌ و اندازه ارتفاع و کف‌ پله‌ ها باید یکسان باشد. رواداری‌ بین‌ اندازة بـزرگ تـرین‌ و کوچـک‌ تـرین‌ ارتفاع، یا میان بزرگ ترین‌ و کوچک‌ترین‌ کف‌ پله‌ نباید در هر خیز (بال) پله‌ها بیش‌ از ١٠ میلی‌متـر باشد.

تبصره ها:

١- اندازه های‌ نابرابر ارتفاع پله‌های‌ راهرویی‌، مطابق‌ بخش‌ ضوابط‌ اختصاصی‌ تصرفهای‌ تجمعی‌.

٢- در جایی‌ که‌ پایین‌ یا بالای‌ پله‌ به‌ راهی‌ عمومی‌، پیاده رو یا سـواره رویـی‌ دارای‌ شـیب‌ در جهـت‌ عمود بر مسیر حرکت‌ پله‌، می‌پیوندد، ارتفاع پیشانی‌ بالا یا پایین‌ مجـاز اسـت‌ در امتـداد شـیب‌، تـا ارتفاع کمتر از٨٠ میلی‌ متر به‌ ازاء هر متر پهنای‌ پله‌، وحداکثر به‌ میزان ١٠٠ میلی‌ متر کاهش‌ یابـد.

در چنین‌ حالتی‌، تغییر ارتفاع پیشانی‌ بالا یا پایین‌ نباید از یـک‌ واحـد عمـودی‌ در ١٢ واحـد افقـی‌ (شیب‌ ٨ درصد) در عرض پلکان بیش‌تر باشد.

٣-٦-٤-٣-٦ پله‌های‌ قوسی‌

طرح و استفاده از پله‌ های‌ قوسی‌ در راه های‌ خروج در صورتی‌ مجاز است‌ که‌ ابعاد آن به‌ صورت زیر باشد: ارتفاع آن برابر حداقل‌ گفته‌ شده در بند ٣-٦-٤-٣-٤، اندازه کف‌ (پاخور) هـر پلـه‌ در فاصـله‌ 30 سانتی‌ متری‌ از انتهای‌ باریک‌ تر کف‌ پله‌، حداقل‌ ٢٨ سـانتی‌ متـر، و انـدازه کـف‌ در باریـک‌ تـرین‌ قسمت‌ آن، حداقل‌ ٢٥ سانتی‌ متر. تفاوت بین‌ بزرگترین‌ عمق‌ کف‌ پله‌ با کوچکترین‌ آن در یک‌ بـال پله‌، در روی‌ یک‌ خط‌ فرضی‌ با فاصله‌ ٣٠ سانتی‌ متر از باریک‌ ترین‌ قسـمت‌، نبایـد از ١٠ میلـی‌ متـر بیشتر و اندازه شعاع قوس کوچک‌تر پله‌ نباید از دو برابر عرض آن کمتر باشد.

٣-٦-٤-٣-٧ پله‌های‌ مارپیچ‌

استفاده از پله‌ های‌ مارپیچ‌ در راه های‌ خروج تنها در واحدهای‌ مسکونی‌ یا برای‌ فضـایی‌ بـا مسـاحت‌ کمتر از ٢٣ متر مربع‌ و دارای‌ حداکثر ٥ نفر بهره بردار، مجاز اسـت‌، مشـروط بـه‌ آن کـه‌ بـا رعایـت‌ ضوابط‌ زیر طرح شوند:

الف‌) عرض مفید پله‌ از ٦٥ سانتی‌متر کمتر نباشد.

ب) ارتفاع هر پله‌ از ٢٤ سانتی‌متر بیشتر نباشد.

پ) ارتفاع مفید روی‌ پله‌ (قد راهپله‌) از ٢٠٠ سانتی‌متر کمتر نباشد.

ت) اندازه کف‌ (پاخور) هر پله‌، در فاصـله‌ ٣٠ سـانتی‌ متـر از باریـک‌ تـرین‌ قسـمت‌ پلـه‌، حـداقل‌ ٢٠ سانتی‌متر باشد.

ث) تمام کف‌ پله‌ها یک‌ شکل‌ و یک‌ اندازه باشد.

٣-٦-٤-٣-٨ نصب‌ میله‌های‌ دستگرد

پلکان های‌ واقع‌ در راه خروج باید در هر دو طرف مطابق‌ شرایط‌ بند ٣-٦-٤-٥ دارای‌ میله‌ دسـتگرد (نرده دستگیر) باشند. پیش‌ بینی‌ ونصب‌ میله‌ های‌ دستگرد در پله‌ های‌ عریض‌ باید مطابق‌ شرایط‌ بند 3-6-4-5-2 انجام شود.

٣-٦-٤-٣-٩ دوربند و ساختار پلکان های‌ خروج

تمام پلکان های‌ داخلی‌ و خارجی‌ بنا، چنانچه‌ به‌ عنوان خروج مـورد اسـتفاده قرارمـی‌ گیرنـد، بایـد مطابق‌ ضوابط‌ مندرج در بند ٣-٦-٣-٣-٣ دوربند و از دیگر بخش‌ ها مجزا شوند و با ضوابط‌ منـدرج در بند ٣-٦-٣-٣ نیز مطابقت‌ داشته‌ باشند. ساختار پلکان باید در مطابقت‌ با نوع ساختار ساختمان (بر اساس ضوابط‌ فصل‌ ٣-٣) باشد، در عین‌ حال استفاده از دستگردهای‌ چوبی‌ در تمـام سـاختارها مجاز است‌. اجزای‌ اصلی‌ سازه ای‌ داخل‌ شفت‌ پلکان باید مطابق‌ با ضوابط‌ بخش‌ ٣-٨-١٠ محافظـت‌ شوند.برای‌ سایر اجزای‌ پلکان داخل‌ شفت‌ دوربند مطابق‌ با ضوابط‌ این‌ مبحث‌، محافظت‌ بـه‌ وسـیله‌ شفت‌ پلکان کافی‌ بوده و از نظر مقاومت‌ در برابر آتش‌ نیازی‌ به‌ سایر تمهیدات محافظتی‌ برای‌ آنهـا نیست‌.

٣-٦-٤-٣-١٠ ارتفاع طی‌ شده

حداکثر اختلاف تراز دو سطح‌ افقی‌ متوالی‌ شامل‌ کف‌ هر یک‌ از طبقـات و یـا پاگردها،کـه‌ بـا یـک‌ سلسله‌ پلکان پیموده می‌ شود، ضمن‌ رعایت‌ الزامات مبحث‌ چهارم مقررات ملی‌ سـاختمان، نبایـد از 370 سانتی‌ متر بیشتر باشد، مگر در راه پله‌ های‌ قابل‌ دسترس الزامی‌ برای‌ افراد معلول، که‌ بایـد بـا ضوابط‌ بخش‌ ٣-٦-١٠ منطبق‌ باشد.

٣-٦-٤-٣-١١ پلکان برای‌ بام

در ساختمان های‌ دارای‌ سه‌ طبقه‌ و بیشتر بالای‌ تراز زمین‌، حداقل‌ یک‌ پلکان باید تا سطح‌ بام امتداد یابد، مگر آنکه‌ بام شیبی‌ تندتر از چهار واحد عمودی‌ در ١٢ واحد افقی‌ (شیب‌ ٣٣ درصد) داشته‌ باشد. در ساختمانهایی‌ که‌ بام آنها هیچ‌گونه‌ استفادهای‌ ندارد، دسترسی‌ از طبقه‌ آخر به‌ بام از طریق‌ دیگر امکانات مانند نردبان یا جای‌ پای‌ متناوب، نیز مجاز است‌.

در ساختمانی‌ که‌ پلکان بام دارد، دسترس به‌ بام باید از طریق‌ اتاقک‌ خرپشته‌ تأمین‌ شود.

تبصره: در ساختمانهایی‌ که‌ بام آنها هیچ‌گونه‌ تصرف یا استفادهای‌ ندارد، دسترسی‌ به‌ بام از طریق‌ دریچه‌ ای‌ با مساحت‌ حداقل‌ 1/5 متر مربع‌ و ابعاد حداقل‌ ٦٠ سانتی‌متر، مجاز است‌.

٣-٦-٤-٤ شیبراه ها

تمام شیب راه هایی‌ که‌ در راه خروج واقع‌ است‌، چه‌ در داخل‌ و چه‌ در خارج بنا، باید با ضوابط‌ این‌ بخش‌ مطابقت‌ داشته‌ باشند.

٣-٦-٤-٤-١ شیب‌

در صورتی‌ که‌ قابل‌ دسترس بودن شیبراه هـایی‌ کـه‌ بـه‌ عنـوان بخشـی‌ از راههـای‌ خـروج اسـتفاده می‌ شوند الزامی‌ باشد، باید با مقررات شهرسازی‌ و معمـاری‌ بـرای‌ افـراد معلـول جسـمی‌-حرکتـی‌، مصوب شورای‌ عالی‌ شهرسازی‌ و معماری‌، مطابقت‌ نماید و در هر صورت، حداکثر شیب‌ مسیر نبایـد از ١ به‌ ٨ (12/5 درصد) بیشتر باشد.

تبصره: در تصرف های‌ گـروه (ت)، شـیب‌ شـیبراه هـای‌ راهرویـی‌ بایـد مطـابق‌ بـا شـرایط‌ ضـوابط‌ اختصاصی‌ تصرف های‌ تجمعی‌ باشد.

در شیبراه های‌ قابل‌ دسترس الزامی‌، شیب‌ عرضی‌ مجاز نیست‌. در سایر شیبراه ها، شیب‌ اندازه گیری‌ شده عمود بر جهت‌ تردد نباید از یک‌ واحد عمودی‌ در ٤٨ واحد افقی‌ (شیب‌ ٢ درصد) بیشتر باشد.

٣-٦-٤-٤-٢ ارتفاع طی‌شده

خیز یا ارتفاع طی‌ شده هر شیبراه، بین‌ دو پاگرد یا سطح‌ افقی‌ متوالی‌، باید حداکثر ٧٢ سـانتی‌متـر باشد. لذا در اختلاف ارتفـاع بیشـتر، بایـد مطـابق‌ بنـد ٣-٦-٤-٤-٧، در مسـیر شـیبراه، پـاگرد یـا پاگردهای‌ میانی‌ قرارگیرد. در هر صورت، حداکثر اختلاف تراز دو سطح‌ افقـی‌ کـه‌ بـا یـک‌ سلسـله‌ شیبراه و پاگردهای‌ میانی‌ آن پیموده می‌شود، نباید از ٣٧٠ سانتی‌متر بیشتر باشد.

٣-٦-٤-٤-٣ حداقل‌ ابعاد شیب راه

حداقل‌ عرض شیبراه واقع‌ در راه خروج نباید کمتر از عرض لازم برای‌ کریدور هـا و راهروهـای‌ گفتـه‌ شده در بند ٣-٦-٣-٢-٥ باشد. در ساختمان هایی‌ که‌ قابل‌ دسترس بودن آنها الزامی‌ نیست‌، عـرض آزاد شیبراه و عرض آزاد میان میله‌ های‌ دستگرد (در صورت وجود)، باید حـداقل‌ 90/0 سـانتی‌ متـر باشد.

در تمام قسمت‌ های‌ شیبراه واقع‌ در راه خروج، بلندی‌ قد غیر سرگیر (ارتفـاع بـدون مـانع‌) نبایـد از 200 سانتی‌متر کمتر باشد.

٣-٦-٤-٤-٤ دوربندی‌ شیبراه ها

تمام شیبراه های‌ واقع‌ در داخل‌ و خارج بنا، چنانچه‌ جزئی‌ از راه خروج الزامی‌ محسوب شوند، بایـد همانند آنچه‌ در بند ٣ـ٦ـ٤ـ٣ـ٩ در موردپلکان ها و راه پله‌ ها شرح داده شد، دوربندی‌، مجزاسـازی‌ و محافظت‌ شوند. این‌ شیبراه ها و پاگردهای‌ بین‌ آنهـا بایـد دارای‌ سـاختاری‌ ثابـت‌ و پایـدار و کفـی‌ محکم‌، یکپارچه‌، غیرمشبک‌ و غیرلغزنده باشند.

٣-٦-٤-٤-٥ محدودیت‌ها

در هیچ‌ قسـمت‌ از طـول مسـیر خـروج، نبایـد عـرض شـیبراه هـا و پاگردهـای‌ آنهـا کـاهش‌ یابـد.

پیش‌آمدگی‌ در عرض الزامی‌ شیبراه و پاگرد ممنوع است‌.

٣-٦-٤-٤-٦ نصب‌ میله‌های‌ دستگرد

در هر دو طرف هر شیبراه که‌ ارتفاعی‌ بیش‌ از ١٥ سانتی‌ متر را طی‌ می‌ کنند، بایـد مطـابق‌ ضـوابط‌ بند٣-٦-٤-٥ میله‌ دستگرد نصب‌ شود.

٣-٦-٤-٤-٧ پاگردها

شیبراه ها، در بالا و پایین‌، نقاط گردش حرکت‌، ورودی‌ ها، خروجی‌ هـا، و درهـا، بایـد پـاگرد داشـته‌ باشند.

پاگردها باید در هر جهت‌ شیبی‌ کمتر از ١ واحد عمودی‌ در ٤٨ واحد افقی‌ (شیب‌ ٢ درصد) داشـته‌ باشند. تغییرات تراز درسطح‌ پاگرد مجاز نیست‌.

عرض پاگرد باید حداقل‌ به‌ اندازه عریض‌ ترین‌ شیبراه متصل‌ به‌ پاگرد باشد.

طول پاگرد در راستای‌ پیمایش‌ باید حـداقل‌ ١٥٠ سـانتی‌ متـر باشـد، بـه‌ جـز آن کـه‌ در واحـدهای‌ مسکونی‌ مستقل‌ گروه تصرف های‌ (م-٢) که‌ قابل‌ دسترس بودن آنها الزامی‌ نیسـت‌، مجازاسـت‌ کـه‌ پاگردها دارای‌ حداقل‌ طول 90/0 سانتی‌متر در راستای‌ پیمایش‌ باشند.

چنانچه‌ جهت‌ پیمایش‌، در پاگردهای‌ بین‌ مسیرهای‌ شیبراه، تغییر کند، اندازه پـاگرد بایـد حـداقل‌ 150 سانتی‌ متر در ١٥٠ سانتی‌ متر باشد، به‌ جز آن کـه‌ پاگردهـای‌ واحـدهای‌ مسـکونی‌ مسـتقل‌ در تصرف (م-٢) که‌ قابل‌ دسترس بودن آن ها الزامی‌ نیست‌، مجاز است‌ که‌ حـداقل‌ ٩٠ سـانتی‌ متـر در 90 سانتی‌متر باشد.

٣-٦-٤-٤-٨ حفاظ لبه‌

در هر طرف مسیر شیبراه و پاگردهای‌ شیبراه، باید حفاظ لبه‌ مطابق‌ با تمام شرایط‌ زیر اجرا شود:

الف‌- نرده گذاری‌ افقی‌

در پایین‌ میله‌ دستگرد و در فاصله‌ ٤٠ تا ٤٨ سانتی‌ متر بالاتر از سطح‌ پاگرد یـا شـیبراه، بایـد یـک‌ نرده افقی‌ (به‌ منظور جلوگیری‌ از سقوط صندلی‌ چرخدار) نصب‌ شود.

ب - مانع‌ یا جدول

به‌ منظور جلوگیری‌ از انحراف چرخ صندلی‌ چرخدار و نیز کمک‌ برای‌ افراد با ضعف‌ بینایی‌، بایـد در سرتاسر لبه‌ طول شیبراه، یک‌ مانع‌ (مانند نرده) یا جدول، در ارتفاع ١٠ سانتی‌متر از کف‌ آن، نصـب‌ شود.

تبصره: در اطراف پاگردهای‌ شیبراه که‌ دارای‌ حداکثر ١٣ میلیمتر افتادگی‌ قائم‌ کناره ها (شانه‌ شیب‌راه)، در محدوده افقی‌ ٢٥ سانتی‌متری‌ از حدود الزامی‌ پاگرد هستند، نیاز به‌ حفاظ لبه‌ نیست‌.

٣-٦-٤-٤-٩ سطح‌ شیب راه

سطح‌ شیبراه ها باید از مصالح‌ غیرلغزنده ساخته‌ و به‌ طور ایمن‌ و مطمئن‌ ساخته‌ شود.

٣-٦-٤-٤-١٠ شرایط‌ بیرونی‌

شیبراه های‌ خارج از ساختمان و راه های‌ رسیدن به‌ شیبراهها در خارج از ساختمان، باید چنان طراحی‌ شود که‌ آب روی‌ سطح‌ پیاده روی‌ آنها جمع‌ نشود. سطوحی‌ که‌ جزو شیبراه ها و پاگردهای‌ خارجی‌ محسوب می‌شوند و در معرض برف و یخ‌ قرار دارند، باید چنان طراحی‌ شود که‌ جمع‌ شدن برف و یخ‌ روی‌ آنها به‌ کمترین‌ حد ممکن‌ برسد.

٣-٦-٤-٥ میله‌های‌ دستگرد

در هر دو طرف پلکان ها، و هر جا که‌ در بند ٣-٦-٤-٤ برای‌ شیبراه ها لازم دانسته‌، ودر دیگر مواردی‌ که‌ در این‌ مقررات گفته‌ شده است‌، باید میله‌ دستگرد منطبق‌ با الزامات این‌ بخش‌، نصب‌ شود. میله‌ دستگرد باید از استحکام و اتصال مناسب‌ برخوردار باشد.

تبصره ها؛ موارد به‌ شرح زیر استثناء هستند:

١. در راه پله‌ها و شیبراه های‌ دسترسی‌ به‌ ردیف‌ صندلی‌ها در تصرف های‌ تجمعی‌، مطابق‌ ضوابط‌ اختصاصی‌ آنها.

٢ . پلکان های‌ درون واحدهای‌ مسکونی‌ و پلکان های‌ مارپیچ‌، مجازاست‌ که‌ تنها در یک‌ طرف آنها میله‌ دستگرد نصب‌ شود.

٣-٦-٤-٥-١ ارتفاع

ارتفاع میله‌های‌ دستگرد که‌ از لب‌ پله‌ یا سطح‌ کف‌ تمام شده شیب‌ شیبراه اندازه گیری‌ می‌شود، باید به‌ صورت یکنواخت‌ کمتر از ٨٥ سانتی‌متر و بیشتر از ٩٥ سانتی‌متر نباشد.

٣-٦-٤-٥-٢ میله‌ دستگرد میانی‌

در پهنای‌ الزامی‌ پلکان، تمام قسمت‌ها باید در فاصله‌ حداکثر ٧٥ سانتی‌متر از یک‌ میله‌ دستگرد قرار داشته‌ باشند، لذا در پله‌ های‌ عریض‌ و در زمانی‌ که‌ با نصب‌ میله‌ دستگرد کناری‌، این‌ شرایط‌ فراهم‌ نشود، نصب‌ میله‌ دستگرد میانی‌ الزامی‌ است‌. در پله‌های‌ یادمانها، میله‌های‌ دستگرد میانی‌ باید در امتداد مستقیم‌ ترین‌ مسیر پیمایش‌ خروج واقع‌ شود.

٣-٦-٤-٥-٣ قابلیت‌ گرفتن‌ میله‌ دستگرد

در مکان هایی‌ که‌ قابل‌ دسترس بودن آنها الزامی‌ است‌، میله‌های‌ دستگرد باید دارای‌ مقطع‌ دایره باشند. قطر خارجی‌ میله‌ دستگرد با مقطع‌ دایره، باید بین‌ حداقل‌ ٣٥ و حداکثر ٤٠ میلی‌متر باشد، یا آنکه‌ قابلیت‌ گرفتن‌ میله‌ دستگرد را به‌ اندازه معادل آن فراهم‌ سازد. اگر میله‌ دستگرد با مقطع‌ غیر دایره در مکان هایی‌ نصب‌ شود که‌ قابل‌ دسترس بودن آن الزامی‌ نیست‌، اندازه محیطی‌ آن باید برابر با حداقل‌ ١٠٠ و حداکثر ١٦٠ میلی‌متر و اندازه قطر آن حداکثر ٥٧ میلی‌متر باشد. لبه‌های‌ میله‌ دستگرد باید گرد باشد.

٣-٦-٤-٥-٤ پیوستگی‌

سطحی‌ از میله‌ دستگرد که‌ با دست‌ گرفته‌ می‌ شـود بایـد پیوسـته‌ و یکنواخـت‌ باشـد و هـیچ‌گونـه‌ انقطاعی‌ توسط‌ بست‌های‌ نگهدارنده یا دیگر موانع‌، در آن وجود نداشته‌ باشد.

تبصره ها:

١- در پاگرد پله‌ درون واحدهای‌ مسکونی‌، انقطاع میله‌ دستگرد توسط‌ پایه‌ نگهدارنده مجاز است‌.

٢- در داخل‌ واحد مسکونی‌، استفاده از اجزای‌ تزیینی‌ پیچکی‌ یـا بیـرون زده در آغـاز حرکـت‌ میلـه‌ دستگرد در پائین‌ترین‌ کف‌ پله‌ مجاز است‌. 

٣- پایه‌ ها یا نرده هایی‌ که‌ به‌ سطح‌ پایینی‌ میله‌ دستگرد متصل‌ هستند و از طرفین‌ میلـه‌ دسـتگرد، در محدوده ٣٨ میلی‌متری‌ زیر آن، بیرون زدگی‌ ندارند، عامل‌ منقطع‌ کننده محسوب نمی‌شوند.

٣-٦-٤-٥-٥ امتداد یافتن‌ میله‌ دستگرد

انتهای‌ میله‌ دستگرد باید به‌ سمت‌ یک‌ دیوار، حفاظ یا سطح‌ تردد، چرخیده یا خم‌ شود، یا اینکه‌ تـا میله‌ های‌ دستگرد خیز مجاور پلکان امتداد داشته‌ باشد (تا از برخورد افراد یا اشیاء و لباس آنـان بـه‌ میله‌ های‌ دستگرد جلوگیری‌ شود). در جایی‌ که‌ میله‌ دستگرد بین‌ خیزهای‌ مجاور پیوسـته‌ نیسـت‌، باید حداقل‌ ٣٠ سانتی‌ متر به‌ صورت افقی‌ از بالاترین‌ پیشانی‌ پله‌ امتداد داشته‌ و پس‌ از پـائین‌تـرین‌ پیشانی‌ پله‌ نیز به‌ اندازه عمق‌ یک‌ کف‌ پله‌ ادامه‌ داشته‌ باشد.

تبصره ها:

١ـ میله‌دستگرد درون واحد مسکونی‌ که‌ نیازی‌ بـه‌ قابـل‌ دسـترس بـودن آن نیسـت‌، تنهـا بایـد از بالاترین‌ ارتفاع پله‌ تا پایین‌ترین‌ ارتفاع آن امتداد داشته‌ باشد. 

٢ـ در تصرف های‌ گروه (ت)، میله‌دسـتگرد پلـه‌ هـای‌ راهرویـی‌ کـه‌ مطـابق‌ بـا ضـوابط‌ اختصاصـی‌ تصرف های‌ تجمعی‌ است‌.

٣-٦-٤-٥-٦ فاصله‌ آزاد تا سطح‌ مجاور

فاصله‌ آزاد میان یک‌ میله‌ دستگرد و دیوار، یا سطح‌ دیگر، باید حداقل‌ 4/0 سـانتی‌ متـر باشـد. میلـه‌ دستگرد و دیوار یا هر سطح‌ دیگر مجاور میله‌ باید از هر گونه‌ جسم‌ تیز یا برنده عاری‌ باشد.

٣-٦-٤-٥-٧ پیش‌ آمدگی‌ها در راه پله‌

در نصب‌ میله‌ دستگرد، پیش‌آمدگی‌ها به‌ درون عرض الزامی‌ در ارتفاع میله‌ دستگرد یا زیر آن، نباید بیش‌ از ١٢ سانتی‌متر باشد.

٣-٦-٤-٦ جان پناه ها و حفاظ ها

هرجا که‌ نصب‌ جان پناه یا حفاظ و دست‌ انداز الزامی‌ اعلام شده باشد، باید در انطباق با مقررات زیـر اجرا شود:

٣-٦-٤-٦-١ ارتفاع دست‌اندازها یا جان پناه ها از سطح‌ فضا یا بامی‌ که‌ دسترسی‌ افراد به‌ آن ممکن‌ است‌، باید از کف‌ تمام شده بام حداقل‌ ١١٠ سانتی‌متر و از لبـه‌ پلـه‌ یـا سـطح‌ شـیب‌دار حـداقل‌ ٩0 سانتی‌متر باشد.

تبصره: در صورتی‌ که‌ جان پناه بام و سایر فضاهای‌ مورد نظر دارای‌ لبه‌ یا پیش‌ آمـدگی‌ بـا پهنـای‌ حداقل‌ ٢٠ سانتی‌متر باشند، ارتفاع جان پناه را می‌توان حداقل‌ ٩٠ سانتی‌متر در نظر گرفت‌.

٣-٦-٤-٦-٢ فاصـله‌ خـالی‌ بـین‌ دو نـرده عمـودی‌ دسـت‌انـداز و جـانپنـاه نبایـد بیشـتر از 11 سانتی‌ مترباشد. در صورت وجود نرده های‌ تزئینی‌، نباید از هیچ‌ قسمت‌ آن کرهای‌ بـه‌ قطـر بـیش‌ از ١١ سانتی‌متر عبور کند.

٣-٦-٤-٦-٣ در جان پناه ها و دست‌ اندازهای‌ دارای‌ شیشه‌ به‌ هر اندازه ای‌، باید تنها از شیشه‌ ایمـن‌ و غیر ریزنده استفاده شود.

٣-٦-٤-٧ دروازه ها

دروازه هایی‌ که‌ به‌ عنوان جزئی‌ از راه های‌ خروج استفاده می‌ شوند، باید مطابق‌ با الزامات مربـوط بـه‌ درها باشند.

تبصره: در حصارها و دیوارهای‌ اطراف استادیوم ها، استفاده از دروازه های‌ کشویی‌ افقی‌ یا لولایی‌، با عرض بیش‌ از حداکثر تعیین‌ شده برای‌ لنگه‌های‌ در (١٢٠ سانتی‌متر) مجاز است‌.

٣-٦-٤-٧-١ دروازه های‌ استادیوم ها

در جاهایی‌ که‌ در هنگام حضور مردم در استادیوم، درهای‌ محیط‌ آن تحت‌ کنترل دقیق‌ قرار دارنـد، ادوات خروج اضطراری‌ ضرورتی‌ ندارد، به‌ شرطی‌ که‌ بین‌ حصار و فضای‌ محصور استادیوم، فضـاهای‌ امن‌ پراکنده ای‌ بر اساس 0/28 متر مربع‌ برای‌ هر نفر، فراهم‌ شده باشـد. ایـن‌ فضـاهای‌ امـن‌ نبایـد فاصله‌ شان از فضای‌ محصور استادیوم کمتر از 15/0 متر باشد. شرایط‌ راه های‌ خروج از فضاهای‌ امن‌ پراکنده مطابق‌ ضوابط‌ خروج بند ٣-٦-٣-٣ است‌.

٣-٦-٤-٧-٢ کاربری‌های‌ آموزشی‌

محوطه‌ مدارس مجاز است‌ که‌ دارای‌ حصار و درهای‌ آن به‌ قفل‌ مجهز باشد، بـه‌ شـرط آن کـه‌ بـین‌ ساختمان مدرسه‌ و حصار، فضای‌ پراکنده ایمن‌ بر اساس 0/28 متر مربع‌ برای‌ هر نفر، وجود داشـته‌ باشد. فاصله‌ این‌ فضاها از ساختمان مدرسه‌ نباید کمتر از 15/0 متر باشد.

٣-٦-٤-٨ سرسره های‌ فرار

نصب‌ سرسره های‌ فرار با تأیید مرجع‌ صدور پروانه‌ و کنترل ساختمان تنها برای‌ حـداکثر ٢٥ درصـد ظرفیت‌ راه های‌ خروج الزامی‌ و فقط‌ در تصرف های‌ صنعتی‌ مجاز است‌.