مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۵-۱- مشخصات فنی و الزامات عمومی

مشخصات فنی و الزامات عمومی لوله محافظ داکت ترانک و لوازم مربوطه مطابق با مفاد استانداردهای معرفی شده در بخش ۱-۳ است.

۱-۵-۱- الزامات عمومی 

لوله های محافظ برق باید به گونه ای طراحی و ساخته شود که سیم ها یا کابل هایی که درون آن قرار می گیرد از نظر مکانیکی محافظت شود. این لوله ها در صورتی که از نوع فلزی باشد باید در موارد لازم مشخصات الکتریکی معرفی شده در این فصل را تامین کند. 

علاوه بر این لوله های محافظ هادی ها باید در برابر تنش هایی که ممکن است در اثر جابه جایی انبارش و هنگام نصب طبق دستورالعمل توصیه شده پیش آید، مقاوم باشد. 

۲-۵-۱- ابعاد 

• رزوه ها و قطر بیرونی لوله بر حسب مورد باید با استاندارد ملی ایران به شماره ۳۴۵۵ و جدول (۱-۵) مطابقت داشته باشد. 

• طول رزوه در لوله های محافظ صلب با قابلیت رزوه شدن و اتصالات لوله محافظ صلب با قابلیت رزوه شدن به جز اتصالات انتهایی لوله محافظ باید بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره ۲۱-۱۱۲۱۵ و مطابق جدول (۶۱) باشد. 

• اتصالات بدون قابلیت رزوه شدن به استثنای اتصالاتی که قسمتی از یک سیستم لوله محافظ صلب بوده و قابلیت استقامت کششی دارند باید بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره ۲۱-۱۱۲۱۵ و مطابق جدول (۱-۷) باشد. 

• قطر بیرونی لوله های محافظ غیر قابل رزوه شدن باید با استاندارد ملی به شماره ۳۴۵۵ و جدول (۱-۸) مطابقت داشته باشد. 

• توصیه می شود ابعاد لوله محافظ مدفون زیر زمین ترجیحاً بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره ۲۴-۱۱۲۱۵ و مطابق جدول (۱-۹) باشد. 

• حداقل قطر داخلی سایر انواع لوله محافظ باید مطابق اظهار تولید کننده باشد. 

• مشخصات و ابعاد فیزیکی سامانه های داکت و ترانک مطابق با استانداردهای معرفی شده در بخش ۱-۳ است.

۳-۵-۱- ساختمان 

در مجرای عبور هادی نباید لبه های تیز پلیسه با سطوح برآمده که احتمال آسیب دیدن کابل ها یا هادی های عایق دار یا مجروح شدن نصاب یا کاربر را ایجاد کند، وجود داشته باشد. 

۴-۵-۱- مشخصه های الکتریکی 

در صورتی که لوله محافظ فلزی به عنوان هادی حفاظتی به کار رود باید پس از نصب نهایی به منظور تایید مناسب بودن برای هدف مورد نظر طبق ضوابط آن تاسیسات مورد آزمون قرار بگیرد. 

لوله های محافظ عایق باید از نظر استقامت الکتریکی عایقی و مقاومت عایقی مورد آزمون قرار گیرند. 

سامانه های داکت و ترانک که طراحی آن مطابق الزامات استاندارد 54-5-60364 IEC و یا استاندارد ملی ایران به شماره  54-۵-1937 است می تواند به عنوان هادی هم بندی هم پتانسیل کننده و یا هادی حفاظتی استفاده شود .

5-5-1- عوامل بیرونی
لوله های محافظ باید از نظر حفاظت در برابر آب، روغن یا مصالح ساختمانی، دماهای کم یا زیاد، مواد آلاینده و خورنده و مطابق با طبقه بندی اظهار شده توسط تولید IP پرتوهای خورشیدی مورد آزمون قرار گیرند. حداقل درجه حفاظتی 30 کننده لوله محافظ باید تامین شود.
سامانه های داکت و ترانک باید تحمل تنش های مکانیکی رخ داده حین استفاده عادی را داشته باشند.

۶-۵-۱- آزمون ها 

لوله های محافظ مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۱-۱۱۲۱۵ متناسب با جنس لوله در موارد زیر مورد آزمون قرار  می گیرد: 

• آزمون فشرده سازی 

• آزمون خمش 

• آزمون فرورفتگی 

• آزمون بار آویخته 

• آزمون استقامت دی الکتریکی 

• آزمون مقاومت در برابر انتشار شعله 

• آزمون مقاومت در برابر نفوذ اجسام خارجی و آب 

• آزمون ضربه

• آزمون انعطاف پذیری

• آزمون استقامت کششی

• آزمون هم بندی

• آزمون مقاومت عایقی

• آزمون مقاومت در برابر گرما

• آزمون مقاومت در برابر خوردگی

۷-۵-۱- نشانه گذاری 

۱-۷-۵-۱- لوله های محافظ 

لوله های محافظ باید به صورتی بادوام و خوانا در فواصل منظم ترجیحاً یک متر و حداکثر سه متر و مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۰-۱۱۲۱۵ به شرح زیر نشانه گذاری شوند: 

• نام یا نشان تجاری با شناسایی تولید کننده یا فروشنده مسئول 

• نشان شناسایی محصول، که ممکن است برای مثال تاریخ تولید شماره کاتالوگ یک نماد یا مانند آن باشد طوری که بتوان آن را در مستندات تولید کننده یا فروشنده مسئول شناسایی کرد. 

• شماره استاندارد مرتبط 

• حداقل ۴ رقم اول که طبقه بندی منطبق با جدول (1-10) (کد طبقه بندی ۱۲ رقمی و نیز تمام اطلاعات لازم برای حمل و نقل انبارش نصب و استفاده صحیح و ایمن باید در مستندات تولید کننده ارایه شود). 

• لوله های ساخته شده از مواد انتشار دهنده شعله باید به رنگ نارنجی باشد. این مواد نباید با رنگ آمیزی یا سایر روش های سطحی به رنگ تاریخی درآمده باشد. 

• لوله محافظ انتشار دهنده شعله باید مطابق نماد شماره ۶۱۸۰ استاندارد 60417 IEC شکل (۱-۱۰) نشانه گذاری شود.

مواد با قابلیت عدم انتشار شعله می تواند هر رنگی به غیر از زرد نارنجی یا قرمز باشد مگر اینکه به وضوح با که طبقه بندی ۱۲ رقمی جدول (۱۰۱) و با درج عبارت با قابلیت عدم انتشار شعله روی محصول نشانه گذاری شده باشد. 

محل اتصال زمین باید با نماد مخصوص زمین ،حفاظتی مطابق نماد شماره ۵۰۱۹ استاندارد 60417 IEC نشان داده شود. این نشانه گذاری نباید روی قسمت هایی که به آسانی جدا می شوند مثل پیچ ها قرار گیرد.

۲-۷-۵-۱- سامانه های داکت و ترانک 

نشانه گذاری سامانه های داکت و ترانک مطابق با الزامات معرفی شده در استاندارد ملی ایران به شماره ۱-۱۵۵۵۹ انجام می شود و باید حداقل شامل موارد زیر باشد: 

• نام با نشان تجاری با نشان شناسه سازنده یا فروشنده مسئول .

• نشان شناسه محصول که ممکن است برای مثال یک شماره کاتالوگ یک نماد یا مانند آن باشد. 

• ترمینال های زمین حفاظتی باید مطابق با شکل (۱۱۱) نشانه گذاری شود. این نشانه گذاری نباید بر روی پیچ ها با هر قسمت دیگری که به آسانی قابل برداشتن است قرار گیرد. 

• جزئی از سیستم که قابلیت انتشار شعله دارد باید به وضوح بر روی آن محصول درج شود. 

• سازنده باید در اسناد خود اطلاعات ضروری برای نصب و استفاده ایمن را ارایه کند. این اطلاعات شامل اجزای سامانه کار کرد اجزای سامانه و مونتاژ آنها طبقه بندی سامانه امپدانس خطی بر حسب Ω٫m، ولتاژ و جریان اسمی و مانند آن است .

جدول 1-10- کدگذاری طبقه بندی برای لوله های محافظ