مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | 14-2- آشنایی با اجزا مختلف سیستم باسداکت

در برخی از ساختمان ها (عموما ساختمان های بلندمرتبه) به دلایل خاص یا تامین شرایط مورد نیاز شبکه توزیع برق و سیستم های تاسیسات برقی و غیره استفاده از سیستم باسداکت به جای کابل ها توجیه پذیر است. استفاده از این سیستم علاوه بر بهینه کردن تقسیم انرژی الکتریکی و سهولت گرفتن انشعاب، امکان اضافه نمودن یا جابجا کردن بارها، تغییر قدرت دریافتی انشعاب ها، تعمیرات آسان، ایمنی بیش تر، عمر بیش تر را به همراه دارد.

1-14-2- واحدهای باسداکت

به دو دسته زیر تقسیم می شوند:
• واحدهای باسداکت طراحی شده بدون وجود نقاط انشعاب خروجی در طول باسداکت
• واحدهای باسداکت طراحی شده برای ایجاد انشعابات خروجی که خود به دو گروه زیر تقسیم می شوند:

1) واحدهای باسداکت برای امکان استفاده از انشعابات خروجی در طول باسداکت به صورت ثابت در یک نقطه یا چند نقطه .
2) واحدهای باسداکت برای امکان استفاده از انشعابات خروجی به صورت ریلی و متحرک .

2-14-2- اتصالات و ملحقات باسداکت

با توجه به تغییرات جهتی و ارتفاعی احتمالی در مسیر اجرای باسداکت اتصالات مختلفی جهت ایجاد تغییرات مسیر جابجایی فازها انشعابات تابلو انشعابات ترانسفورماتور و تغییر طولی در اثر تغییرات حرارتی از سوی سازندگان پیشنهاد می شود. تمام قطعات فوق باید در مراحل طراحی در نظر گرفته شوند. 

۳-۱۴-۲- رابط BTU 

یک BTU است که برای اتصال دو واحد از یک مجموعه یکسان اما با انواع مختلف یا با مقادیر جریان های متفاوت در نظر گرفته شده است. 

۴-۱۴-۲- قطعه انبساطی 

به علت تنش های حرارتی ممکن است که باسداکت ها حول محور خود دارای حرکت باشند، لذا قطعه انبساطی این قابلیت را دارد که در اثر تنش های حرارتی سبب حرکت باسداکت ها شده و از خمیدگی و پیچش باسداکت ها در این حالت جلوگیری شود. 

۵-۱۴-۲- قطعه جابجا کننده با سیارهای موجود در باسداکت 

در باسداکت ها به دو دلیل می توان جای مربوط به هادیهای باسداکت را جابجا کرد : 

• یکسان سازی مقدار راکتانس القایی بین هادی های باسداکت 

• الزامات مربوط به جانمایی باسبارهای باسداکت در نقطه اتصال به تابلو با ترانسفورماتور 

به طور مثال می توان فازها را از حالت L3 , L2 , L1 و N به حالت L3 , L2 , L1 و N تغییر داد. 

۶-۱۴-۲- تقسیم بندی باسداکت ها از نظر نوع عایق 

به چهار دسته کلی زیر تقسیم می شوند :

• باسداکت با عایق هوا : شینه ها به وسیله مقره های نگه دارنده از یکدیگر و بدنه باسداکت جدا می شوند. بین شینه ها فاصله هوایی جهت حفظ فاصله عایقی و همچنین تبادل حرارتی وجود دارد 

• باسداکت با عایق گاز : معمولا در نیروگاه ها کاربرد داشته و در فشار ضعیف کاربرد ندارد. 

• سیستم باسداکت رزینی : دارای عایق رزینی اپوکسی است و بدنه آن معمولا فولادی است. 

• سیستم باسداکت کمپکت : جهت عایق کاری از مواد پلی استر در بین شینه ها استفاده می شود که با توجه به قدرت عایقی بالای این نوع مواد حجم کمتری را اشغال میکند بدنه این نوع باسداکت معمولا فولادی است. این نوع باسداکت در سیستم های فشار متوسط کاربرد ندارد. 

۷-۱۴-۲- تقسیم بندی باسداکت ها از نظر کاربرد 

سیستم باسداکت از نظر میزان جریان عبوری از آن و کاربرد آن در خصوص تغذیه بارهای الکتریکی به چهار گروه به شرح ذیل تقسیم می شود :

• باسداکت توزیع جریان بالا 

• باسداکت تغذیه بارهای الکتریکی با اتصال ثابت 

• باسداکت تغذیه چراغ های روشنایی 

• سیستم باسداکت با انشعابات خروجی قابل جابجایی 

۸-۱۴-۲- آرایش هادی های باسداکت 

تعداد هادی های موجود در سیستم باسداکت سه فاز بسته به طرح می تواند دارای 3 ، 4 ، 5 یا حتی ۶ هادی باشد. 

نمونه هایی از این آرایش ها در شکل (۲-۱۲) ارایه شده است. 

در جایی که تأسیسات دارای تجهیزات با پوشش فلزی باشند مانند تابلوها یا باسداکت های فشار ضعیف، محفظه با قاب فلزی آنها می تواند به عنوان هادی حفاظتی استفاده شود به شرطی که همزمان هر سه شرط زیر برقرار باشد. (مراجعه کنید به فصل ۱۳) 

الف) پیوستگی الکتریکی پوشش فلزی به دلیل نوع ساختار یکپارچه با استفاده از اتصالات مناسب تضمین شده و در برابر هر گونه آسیب مکانیکی شیمیایی و الکتروشیمیایی مقاوم باشد. 

ب) الزامات قطع مطمئن تغذیه مدار در حداقل جریان اتصال کوتاه فاز به هادی در زمان مجاز و تحمل مکانیکی و حرارتی حداکثر جریان اتصال کوتاه تا زمان قطع خطا توسط تجهیز حفاظتی رعایت شده باشد. 

پ) امکان اتصال هادی های حفاظتی دیگر در نقاط انشعابی از پیش تعیین شده وجود داشته باشد.