مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۲-۲- تعاریف و اصطلاحات

واژه ها و اصطلاحات مورد استفاده در این فصل دارای تعاریف زیر خواهد بود :

۱-۲-۲- هادی

conductor 

رسانا که به منظور عبور جریان الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد و در حوزه کاربرد این فصل شامل مفتول های نازک از جنس مس نرم شده (افشان) در سیم قابل انعطاف و شامل تک مقتول با مفتول های منظم تابیده شده در سیم غیر قابل انعطاف است. 

۲-۲-۲- سیم 

wire 

سیم شامل هادی است که توسط پوشش عایق احاطه شده باشد. 

۳-۲-۲- کابل

cable

کابل یک یا چند هادی تک یا چندرشته است به طوری که هر هادی به وسیله عایق واحدی عایق کاری شده و مجموعه هادی های عایق دار نیز در داخل یک پوشش اضافی قرار گرفته باشد. 

۴-۲-۲- هسته کابل (رشته کابل)

cable core 

هر رشته هادی عایق دار که درون کابل واقع شده باشد یک هسته نامیده می شود. 

۵-۲-۲- کابل با هادی گرد 

کابلی که هادی آن مقطع گرد دارد. 

6-2-2- کابل با هادی قطاعی
sectoral cable
کابلی که شکل مقطع هادی آن قطاعی یا سکتوری است.

۷-۲-۲- آمیزه پلی وینیل کلراید 

polyvinyl chloride compound (PVC) 

ترکیبی از مواد که به طور مناسب انتخاب و با هم فراوری شده اند که جزء اصلی آن پلاستومرهای پلی وینیل کلراید یا یکی از کوپلیمرهای آن است. این واژه همچنین برای آمیزه های شامل پلی وینیل کلراید و برخی از پلیمرهای آن به کار می رود. 

۸-۲-۲- آمیزه لاستیک 

rubber compound 

ترکیب موادی که به صورت مناسب انتخاب به نسبت مناسب ترکیب عمل آوری و ولکانیزه شده به طوری که جزء اصلی آن لاستیک و یا الاستومر مصنوعی باشد. 

۹-۲-۲ آمیزه پلی کلروپرن 

polychloroprene (PCP) compound 

آمیزه ولکانیزه شده ای که الاستومر آن از نوع پلی کلروپرن با سایر الاستومرهای مصنوعی معادل بوده و آمیزه ای با ویژگی های مشابه PCP ایجاد می کند. 

۱۰-۲-۲- آمیزه لاستیکی اتیلن - وینیل استات 

ethylene-vinyl acetate (EVA) compound 

آمیزه با ساختار پیوند زنجیره ای کراس لینک شده که الاستومر آن اتیلن وینیل استات یا سایر الاستومرهای مصنوعی معادل بوده و آمیزه ای با ویژگی مشابه EVA ایجاد می کند. 

۱۱-۲-۲- آمیزه لاستیکی اتیلن پروپیلن 

ethylene propylene (EP) compound 

آمیزه با ساختار پیوند زنجیره ای کراس لینک شده که الاستومر آن اتیلن پروپیلن با الاستومر مصنوعی معادل بوده و آمیزه ای با ویژگی های مشابه EPR ایجاد می کند. 

۱۲-۲-۲ پلی وینیل کلراید کراس لینک شده 

crosslinked polyvinyl chloride (XLPVC) 

ترکیبی از موادی که پلی وینیل کلراید جزء اصلی آنها بوده و دارای عوامل کراس لینک کننده کافی باشد که به صورت مناسب انتخاب به نسبت مناسب ترکیب و عمل آوری شده و پس از کراس لینک شدن الزامات ارایه شده در مشخصات مربوطه را برآورده می سازد. 

۱۳-۲-۲- حفاظ فلزی 

metallic screen 

حفاظ فلزی باید شامل یک یا چند نوار یا بافت یا لایه هم مرکز متشکل از تعدادی سیم یا ترکیبی از سیم ها و نوار (ها) باشد. 

۱۴-۲-۲- غلاف 

sheath 

از جنس نیمه هادی یا فلزی بوده و می تواند در انواع PVC مسی سربی فولادی و آلومینیومی ساخته شود. غلاف به  شکل نسبتاً محکمی رشته سیم های کابل را احاطه می کند و می تواند عایق کابل را در مقابل انواع نیروهای مکانیکی  محافظت کرده و همچنین از نفوذ رطوبت به داخل کابل جلوگیری کند.

۱۵-۲-۲ زره 

armour 

از رشته سیم های گرد با تخت یا نوارهایی تشکیل شده و به منظور استحکام بیشتر در برابر آسیب رسانی احتمالی نیروهای مکانیکی در هنگام نصب و بهره برداری در کابل پیش بینی می شود. 

سیم های تحت یا گرد باید از جنس فولاد گالوانیزه مس یا مس قلع، اندود آلومینیوم یا آلیاژ آلومینیوم باشد. نوارها باید از جنس فولاد، فولاد گالوانیزه آلومینیوم یا آلیاژ آلومینیوم باشد. نوارهای فولادی باید به صورت نورد گرم یا سرد با کیفیت تجاری باشد. 

در حالت هایی که در لایه زره سیم فولادی نیاز به تامین حداقل رسانایی باشد. استفاده از تعداد کافی سیم های مسی یا مس قلع اندود در لایه زره مجاز است. 

به هنگام انتخاب جنس زره باید دقت خاصی در مورد احتمال خوردگی آن به عمل آید. این امر نه فقط از نظر ایمنی مکانیکی بلکه از نظر ایمنی الکتریکی نیز حائز اهمیت است به ویژه هنگامی که زره به عنوان حفاظ فلزی به کار می رود. 

زره کابل های تک رشته که در شبکه (.a.c) به کار می رود باید از ماده غیر مغناطیسی باشد مگر آنکه ساختار خاصی انتخاب شده باشد. برای این کابل ها استفاده از زره آلومینیومی پیشنهاد می شود. 

۱۶-۲-۲- روکش جدا کننده 

separation sheath 

اگر لایه فلزی زیرین و زره فوقانی از دو جنس مختلف باشد باید با یک روکش اکسترود شده از جنس عموما PVC با 

PE از هم جدا شوند. 

۱۷-۲-۲- روکش نهایی 

oversheath 

تمام کابل ها باید دارای یک روکش نهایی باشد. روکش کابل ها معمولا به رنگ مشکی است ولی می تواند با توافق بین  سازنده و خریدار بسته به مناسب بودن آن برای شرایط خاص کاربری کابل به رنگ دیگری انتخاب شود. روکش باید از جنس یک ترکیب گرمانرم (مانند PVC پلی اتیلن یا بدون هالوژن یا از جنس ترکیبات کشسان (مانند پلی کلروپرن و ) باشد. 

در صورتی که از روکش برای کاربرد خاص استفاده می شود ممکن است استفاده از افزودنی های شیمیایی ضروری باشد. برای مثال حفاظت روکش در برابر خوردگی جوندگان موذی از قبیل موریانه این افزودنیها نباید دارای مواد مضر برای انسان با محیط زیست باشد. 

۱۸-۲-۲- ولتاژ اسمی 

rated voltage 

ولتاژ اسمی کابل ولتاژی است که کابل برای آن طراحی شده و آزمون های الکتریکی بر اساس آن انجام می شود. ولتاژ طراحی شده برای کابل به صورت U0/U(Um) بر حسب ولت بیان می شود. 

U0 مقدار موثر (r.m.s) ولتاژ بین هر هادی عایق دار و زمین پوشش فلزی کابل یا هر پوشش دیگر است. 

U مقدار موثر (r.m.s) ولتاژ بین هر دو فاز یک کابل چندرشته ای با سیستمی از کابل های تک رشته است. 

Um مقدار بالاترین ولتاژ سیستم است که کابل برای کار با آن مناسب باشد. 

در یک سیستم جریان متناوب، ولتاژ اسمی سیم یا کابل باید حداقل برابر با ولتاژ نامی سیستمی باشد که سیم یا کابل برای کار در آن در نظر گرفته شده است. این شرط برای هر دو مقدار ولتاژهای U0 و U الزامی است. در یک سیستم جریان مستقیم ولتاژ نامی سیستم نباید بیش از ۱۵ برابر ولتاژ اسمی سیم یا کابل باشد. 

۱۹-۲-۲- سیستم سیم کشی

wiring system 

مجموعه ای متشکل از هادی های لخت با عایق شده یا شینه ها یا کابل ها و قسمت هایی که به صورت ایمن نصب شده اند و در صورت لزوم کابل ها یا شینه ها رو محصور می کند. 

انواع سیستم های سیم کشی عبارتند از: 

• سیستم های شینه کشی ترانکینگ) 

• سیستم های کانال های شینه دار 

• سیستم های لوله محافظ هادی 

• سیستم های داکت کابل

• سیستم های شینه کابل 

• سیستم های سینی کابل 

• سیستم های نردبان کابل 

۲۰-۲-۲- جریان مجاز کابل 

current-carrying capacities 

حداکثر شدت جریانی است که هادی کابل میتواند برای مدت نامحدود از خود عبور دهد بدون اینکه دمای عایق از مقدار مجاز افزایش پیدا کند. حداکثر دمای عایق گرمانرم (PVC) ۷۰ درجه سلسیوس و حداکثر دمای عایق ترموستینگ (XLPE یا لاستیک EPR) ۹۰ درجه سلسیوس است. 

۲۱-۲-۲- دمای محیط 

ambient temperature 

عبارت است از دمای ماده اطراف کابل وقتی که کابل ها یا هادی های عایق دار تحت بررسی بارگذاری نشده باشند. 

۲۲-۲-۲- سیستم باسداکت 

busbar trunking systems (busways) BTS 

مجموعه یک پارچه ساخته شده که برای توزیع و کنترل انرژی الکتریکی برای تمام انواع بارهای مورد استفاده در کاربردهای صنعتی تجاری و مشابه آن به فرم شینه هایی که از داخل داکت یا مجرا یا پوشش مشابهی عبور کرده و مواد عایقی آنها را از یکدیگر جدا نگه داشته و ایجاد تکیه گاه می کند. 

یادآوری - BTS میتواند متشکل از گستره کاملی از اجزاء الکتریکی و مکانیکی به شرح زیر باشد: 

• واحدهای باسداکت مجهز به قطعات انشعاب یا بدون آنها 

• واحدهای جابجایی فازها، توسعه قابل انعطاف ، تغذیه ، رابط 

• واحدهای انشعاب 

• هادی های اضافه برای ارتباطات و یا فرمان 

۲۳-۲-۲ واحد باسداکت 

busbar trunking unit - BTU 

واحدی از BTS کامل است شامل باسبارها، نگه دارنده ها و عایق آنها، محفظه خارجی و هر نوع وسایل نصب و اتصال به واحدهای دیگر همراه با قطعات انشعاب یا بدون آن ها .

یادآوری - BTU ها ممکن است دارای شکل های هندسی مختلف باشند مانند قطعات مستقیم، زانویی سه راه با چهار راهه .

۲۴-۲-۲- ردیف باسداکت 

busbar trunking run - BT run 

تعدادی از BTU ها که به یکدیگر متصل شده اند تا BTS را تشکیل دهند به جز قطعات انشعاب 

۲۵-۲-۲- عایق گرمانرم 

thermoplastic insulation 

عایق ساخته شده از پلاستیک که می تواند با حرارت دادن مکرر نرم شود و با سرد شدن در محدوده دمای مشخصه پلاستیک سفت شود و در حالت نرم شده قادر به تغییر شکل مکرر توسط فرآیند اکسترود شدن باشد.