مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۱۱-۶- ادوات اندازه گیری

در این بخش الزامات عمومی و مشخصات فنی تجهیزات اندازه گیری قابل نصب در تابلوهای برق فشار ضعیف معرفی می شود. 

۱-۱۱-۶- الزامات عمومی 

با توجه به اهمیت صرفه جویی در مصرف انرژی و کاهش هزینه ها و همچنین افزایش قابلیت اطمینان در تاسیسات الکتریکی ساختمان ها و پایش پارامترهای مختلف کیفیت توان نصب و بهره برداری مناسب تجهیزات اندازه گیری در تابلوهای برق با توان بزرگتر از ۳۰ کیلووات الزامی است. در سایر موارد تابلو برق می تواند با نظر طراح مجهز به تجهیزات اندازه گیری باشد. 

۲-۱۱-۶- ترانسفورماتور جریان 

ترانسفورماتور جریان به منظور اندازه گیری و انتقال اطلاعات مربوط به جریان عبوری از یک هادی به تجهیزات حفاظتی یا تجهیزات اندازه گیری استفاده می شود. 

در این بخش مشخصات فنی و الزامات عمومی به منظور انتخاب و نصب ترانسفورماتور جریان در تابلوهای برق فشار ضعیف معرفی می شود. 

۱-۲-۱۱-۶- مشخصات فنی و الزامات عمومی 

الزامات عمومی و مشخصات فنی ترانسفورماتور جریان مطابق با استانداردهای ذکر شده در بخش ۶-۳ است. 

ترانسفورماتور جریان باید در محل مناسب که به راحتی در دسترس بوده و اطلاعات پلاک آن قابل مشاهده باشد و با در نظر گرفتن فواصل مجاز نصب شود. 

به منظور اطمینان از صحت قرائت ادوات اندازه گیری باید جهت بار و تغذیه ترانسفورماتور جریان مطابق با علایم درج شده بر روی آن با دستور العمل سازنده با دقت رعایت شود. 

ترانسفورماتور جریان باید با وسیله مناسب و مطابق با دستور العمل سازنده آن در محل خود ثابت شود، این موضوع بالاخص هنگامی که ترانسفورماتور جریان بر روی شینه های عمودی نصب می شود حائز اهمیت است. 

مدار سمت ثانویه ترانسفورماتور جریان باید همواره در صورتی که سمت اولیه آن برقدار است از طریق ادوات اندازه گیری یا ترمینال های جریانی (ترمینال های قطع و تست) و مانند آن اتصال کوتاه (جامپر) شده باشد. 

به منظور سهولت در تعمیر با تعویض ادوات اندازه گیری جریان مدار آن باید مجهز به ترمینال های جریانی (ترمینال های قطع و تست) با لینک متحرک اتصال دهنده ترمینالهای سمت ثانویه به هادی حفاظتی باشد. 

کنتاکت S2 سمت ثانویه ترانسفورماتور جریان باید همراه با ترمینال معادل خود در سمت ادوات اندازه گیری به هادی حفاظتی متصل شده باشد. نمونه مدار سیم کشی ترانسفورماتور جریان در شکل (6-49) نمایش داده شده است. 

یادآوری - پس از نصب و سیم کشی ترانسفورماتور جریان باید قاب عایق روی ترمینال های ثانویه ترانسفورماتور و همچنین ترمینال های وسیله اندازه گیری بسته شده و از فاصله عایقی آن اطمینان حاصل شود. 

۲-۲-۱۱-۶- نسبت تبدیل 

نسبت تبدیل ترانسفورماتور جریان به نسبت جریان اولیه به ثانویه اطلاق می شود. 

جریان سمت اولیه ترانسفورماتور از مقادیر استاندارد ۱۰، ۱۲/۵، ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۰، ۴۰، ۵۰، ۶۰، ۷۵ و ضرایب ۱۰ این اعداد انتخاب می شود و جریان ثانویه آن ۱ یا ۵ آمپر است. 

جریان سمت اولیه ترانسفورماتور جریان معادل نزدیکترین مقدار استاندارد که بزرگتر یا مساوی جریان اسمی تابلو برق است انتخاب می شود. 

معمولاً به منظور کاهش تلفات در مدار اندازه گیری در صورتی که فاصله بین ترانسفورماتور جریان و ادوات اندازه گیری یا کنترل بیش از ۲ متر باشد جریان ثانویه ۱ آمپر انتخاب می شود، در غیر این صورت جریان ثانویه ۵ آمپر قابل انتخاب است. 

۳-۲-۱۱-۶- دقت 

دقت ترانسفورماتور جریان مطابق با کاربری آن و متناسب با بار ترانسفورماتور و میزان اضافه جریان تعیین می شود. 

در صورتی که ترانسفورماتور جریان به وسایلی مانند آمپرمتر یا پاورمتر متصل است کلاس دقت آن می تواند ۱ انتخاب شود و در صورتی که به وسایلی مانند کنتور متصل می شود کلاس دقت آن باید حداقل ۰٫۵ باشد. در هر صورت دقت ترانسفورماتور نباید از دقت ادوات متصل به آن کمتر باشد. 

ترانسفورماتور جریان حفاظتی باید به نحوی انتخاب شود که بدون اشباع شدن قادر به تحمل و اندازه گیری جریانه ای بزرگ خطا باشد و ضریب حدی دقت (ALF) آن به اندازه کافی بزرگ باشد. 

ترانسفورماتور جریان برای مصارف اندازه گیری باید از دقت مناسب در محدوده جریان نامی برخوردار بوده و نیازی به تحمل جریان های بزرگ خطا ندارد بهمین خاطر ترانسفورماتور جریان اندازه گیری با ضریب ایمنی (SF) کوچک انتخاب می شود تا با اشباع سریع تر مانع آسیب دیدن وسایل اندازه گیری متصل به آن شود. 

۴-۲-۱۱-۶- توان 

توان ترانسفورماتور جریان (بردن) بر حسب ولت آمپر (VA) بیان می شود و معادل مقدار توان قابل تحویل در مدار سمت ثانویه ترانسفورماتور جریان است. 

مقادیر استاندارد توان ترانسفورماتور جریان ۱۵،۱۰،۵،۲/۵،۱ و ۳۰ ولت آمپر است. 

توان ترانسفورماتور جریان باید بزرگتر از مجموع تلفات ترانسفورماتور جریان تلفات مدار و تلفات ادوات اندازه گیری باشد. 

مقدار تلفات برخی ادوات اندازه گیری متداول و همچنین تلفات هادی اتصال دهنده سمت ثانویه ترانسفورماتور جریان به ادوات اندازه گیری به ترتیب در جدول (6-20) و (۶-۲۱) یا (۶-۲۲) نمایش داده شده است. 

به منظور کاهش تلفات در مدارهای اندازه گیری سطح مقطع هادی سمت ثانویه ترانسفورماتور جریان حداقل ۴ میلی متر مربع انتخاب می شود. 

۳-۱۱-۶- ولت متر

به منظور اطمینان از کیفیت ولتاژ تغذیه تابلو برق عملکرد صحیح تجهیرات کنترلی و همچنین بارهای تغذیه شده توسط تابلو برق نصب ادوات ولت متر مطابق با شرایط بند ۶-۱۱-۱ در سمت ورودی تغدیه تابلو برق (قبل از کلید اصلی) الزامی است.

۱-۳-۱۱-۶- مشخصات فنی و الزامات عمومی 

مشخصات فنی عمومی ولت متر مطابق با استانداردهای ذکر شده در بخش ۶-۳ است و می تواند از نوع آنالوگ یا دیجیتال انتخاب شود. 

سطح مقطع هادی مدار ولت متر باید حداقل ۱٫۵ میلی متر مربع بوده و توسط کلید مینیاتوری یا کلید فیوز سیلندری با فیوز حداکثر ۶ آمپر حفاظت شده باشد. 

ولت متر آنالوگ با دامنه اندازه گیری ولتاژ صفر تا ۵۰۰ ولت دارای پیچ تنظیم نقطه صفر و مجهز به کلید ولت متر از نوع گردان هفت حالته با کنتاکت نگه دارنده و بدون فتر برگشت بوده و دارای صفحه علامت گذاری شده برای تشخیص ولتاژ بین هر کدام از فازها و خنثی و همچنین ولتاژ بین هر کدام از فازها است. 

۴-۱۱-۶- آمپرمتر

به منظور پایش میزان جریان مصرفی بارهای تغذیه شده توسط یک تابلو برق نصب ادوات اندازه گیری جریان مطابق با شرایط بند ۶-۱۱-۱ بر روی شینه اصلی تابلو برق الزامی است. 

۱-۴-۱۱-۶- مشخصات فنی و الزامات عمومی 

مشخصات فنی عمومی آمپرمتر مطابق با استانداردهای ذکر شده در بخش ۶-۳ است و می تواند از نوع آنالوگ یا دیجیتال انتخاب شود. 

در صورتی که تابلو برق برای تغذیه دو یا چند بار موتوری هر یک با قدرت بیشتر از ۳۰ کیلووات استفاده شود، نصب تجهیزات اندازه گیری جریان بر روی حداقل یکی از فازهای مدار تغذیه هر کدام از این موتورها الزامی است. 

یادآوری - در صورت استفاده از آمپرمتر آنالوگ (عقربه ای) جهت اندازه گیری جریان مصارف موتوری، صفحه مدرج این آمپرمتر باید قادر به نمایش جریان راه اندازی تا ۶ برابر جریان نامی موتور الکتریکی (6In) باشد. 

۵-۱۱-۶- پاورمتر (کیفیت سنج (توان) 

به منظور پایش پارامترهای مختلف الکتریکی و بررسی کیفیت توان تحویلی تابلوی برق اصلی ساختمان هایی که دارای پست اختصاصی هستند باید مجهز به پاورمتر دیجیتال با قابلیت اندازه گیری و نمایش پارامترهای مختلف کیفیت توان از جمله ولتاژ، جریان، فرکانس، ضریب قدرت، هارمونیک ها، توان اکتیو، توان راکتیو، انرژی اکتیو، انرژی راکتیو و مانند آن باشد. 

۱-۵-۱۱-۶- مشخصات فنی و الزامات عمومی 

مشخصات فنی عمومی پاورمتر مطابق با استانداردهای ذکر شده در بخش ۶-۳ است.