مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۱۴-۶- بازرسی و تست (آزمون)

در این بخش الزامات کلی و شرایط بازرسی و تست تابلوهای برق فشار ضعیف در حین ساخت و همچنین پس از اتمام ساخت معرفی شده است. 

با توجه به گستردگی آزمون ها و محدودیت در معرفی و شرح تمام موارد مربوطه در این بخش لازم است مواردی که در این بخش به آن اشاره نشده است مطابق با آخرین ویرایش استاندارد ملی ایران به شماره ۱۲۱۰۳ یا استاندارد بین المللی 61439 IEC اجرا شود. 

۱-۱۴-۶- اصول کلی 

به منظور اطمینان از کیفیت و همچنین تطابق مشخصات فنی تابلو برق با استانداردهای مربوطه و الزامات معرفی شده در این فصل لازم است تمام تابلوهای فشار ضعیف پس از ساخت در کارخانه و همچنین پس از نصب در محل و قبل از بهره برداری مورد بازرسی و تست قرار بگیرد. 

همچنین اجرای بازرسی حین ساخت با هدف شناسایی و رفع مشکلات احتمالی در طول فرایند ساخت باعث افزایش کیفیت محصول نهایی و کاهش هزینه و اتلاف وقت جهت رفع نواقص احتمالی می شود. 

فرایند بازرسی و تست تابلو برق باید با رعایت کامل اصول ایمنی و توسط افراد کارآزموده و هوشمند انجام شود که علاوه بر شناخت کافی از محصولات و مشخصات فنی آن ها با خطرات برق و همچنین اصول کمک های اولیه آشنا باشد. 

یادآوری - ترتیب معرفی آزمون ها در این بخش لزوماً نشانگر ترتیب اجرای آن نیست و توصیه می شود آزمونه ای مرتبط با ایمنی اپراتور (از جمله بازرسی های چشمی و آزمون مقاومت عایقی) قبل از برق دار کردن تابلو اجرا شود. 

۲-۱۴-۶- تست های ظاهری و بررسی ساختار تابلو 

آزمون های ظاهری تابلو برق شامل بازرسی چشمی و بررسی شاخص های فیزیکی تابلو برق از جمله موارد زیر است : 

    • بررسی ظاهری تابلو و تطابق آن با مدارک فنی مربوطه 

    • اندازه گیری ابعاد تابلو و تطابق آن با مدارک فنی مربوطه 

    • بررسی جنس و ضخامت پوشش قسمت های مختلف تابلو و تطابق آن با مدارک فنی مربوطه و الزامات معرفی شده در این فصل 

    • بررسی رنگ پوشش قسمت های مختلف بدنه تابلو و تطابق آن با الزامات معرفی شده در این فصل 

    • بررسی قطعات مکانیکی و اطمینان از عملکرد صحیح و استحکام آن مطابق با مشخصات فنی مربوطه 

    • بازرسی چشمی و بررسی مدارک مربوط به درجه حفاظتی (IP) تابلو 

    • بررسی سایز شینه ها پوشش نحوه نصب و استحکام پایه نگهدارنده آن مطابق با الزامات معرفی شده در این فصل 

    • بررسی رعایت توالی فازها و نحوه اتصال هادی ها به تجهیزات و ترمینال ها 

    • بازرسی چشمی و بررسی نحوه نصب تجهیزات و وسایل مختلف داخل تابلو و تطابق آن با مدارک فنی مربوطه 

    • بازرسی چشمی و بررسی روش علامت گذاری تابلو تجهیزات و هادیها و تطابق آن با مشخصات فنی معرفی شده در این فصل 

    • بازرسی چشمی و اندازه گیری فواصل عایقی و خزشی و تطابق آن با مشخصات فنی معرفی شده در این فصل 

    • بازرسی چشمی و بررسی نحوه جداسازی قسمت های برقدار و تطابق آن با ملاحظات ایمنی معرفی شده در این فصل 

    • بازرسی چشمی و بررسی نصب هادی هم بندی مطابق با الزامات معرفی شده در این فصل 

۳-۱۴-۶- تست های عملکرد 

آزمون های عملکرد تابلو متناسب با نوع و کاربری آن و مطابق با نقشه های تک خطی و کنترل اجرا می شود و می تواند شامل موارد زیر باشد : 

    • بررسی پیوستگی هادی حفاظتی و صحت هم بندی قطعات فلزی 

    • آزمون مدارهای قدرت و بررسی صحت سیم کشی و پیوستگی هادی ها 

    • آزمون مدارهای فرمان و بررسی صحت سیم کشی و پیوستگی هادی ها 

    • آزمون عملکرد وسایل و تجهیزات اپراتوری و نشانگر 

    • آزمون عملکرد وسایل و تجهیزات اندازه گیری 

    • بررسی صحت عملکرد اینترلاک الکتریکی و مکانیکی 

۴-۱۴-۶- آزمون دی الکتریک و آزمون مقاومت عایقی 

به منظور اطمینان از رعایت اصول ایمنی صحت نصب تجهیزات و رعایت فواصل مجاز بین شینه ها، کیفیت مقره ها و جلوگیری از بروز خطرات احتمالی به علت آسیب های عایقی اجرای آزمون دی الکتریک مطابق با شرایط معرفی شده در این بخش الزامی است. 

۱-۴-۱۴-۶- اصول کلی 

قبل از اجرای آزمون دی الکتریک (فرکانس قدرت) با آزمون مقاومت عایقی باید از بدون برق بودن تابلو اطمینان حاصل شود. 

با توجه به اینکه تست های عایقی و دی الکتریک در ولتاژ با دامنه بزرگ تر از ولتاژ کاری تابلو اجرا می شود. لازم است قبل از اجرای تست از قطع بودن مدار تجهیزات و وسایل زیر اطمینان حاصل شود :

    • برقگیر حفاظتی (SPD)

    • وسایل جریان باقی مانده (مطابق با دستور العمل سازنده) 

    • وسایلی که قابلیت تحمل ولتاژ اعمال شده را ندارند (مانند وسایل الکترونیکی، سیم پیچ کنتاکتور، لامپ سیگنال، رله های کمکی، آژیر، تجهیزات اندازه گیری)

۲-۴-۱۴-۶- آزمون دی الکتریک 

این آزمون با استفاده از دستگاه دی الکترومتر (های پات) که قادر به تولید ولتاژ متناوب با فرکانس شبکه و ولتاژ مستقیم با قابلیت تنظیم دامنه، شیب افزایش ولتاژ، زمان و همچنین اندازه گیری میزان جریان نشتی باشد اجرا می شود. دامنه ولتاژ این آزمون مطابق با جدول (6-35) انتخاب و به مدت ۱ ثانیه اعمال می شود. تنظیم جریان قطع نباید کم تر از ۳/۵ میلی آمپر باشد. 

تنظیم شیب افزایش و کاهش ولتاژ دستگاه باید مطابق با دستورالعمل های معتبر و حدوداً بین ۵ تا ۱۰ ثانیه انتخاب شود به نحوی که در لحظه شروع تست ولتاژی بیش از نصف ولتاژ تست به تابلو اعمال نشود. 

تمام کلیدها و وسایل قطع و وصل باید در وضعیت وصل قرار داشته باشد. 

این آزمون به ترتیب در سه مرحله در مدارها زیر اجرا می شود :

    • بین هادی های هر سه فاز که به یکدیگر متصل شده و بدنه تابلو 

    • بین هادی هر فاز و دوفاز دیگر که به بدنه تابلو متصل شده است. 

    • بین هادی های مدارها کمکی که معمولا به مدار اصلی متصل نمی شود و مدارهای اصلی و بدنه تابلو 

در صورتی که هنگام اجرای آزمون هیچ گونه قوس یا تخلیه الکتریکی در تابلو برق اتفاق نیفتد این آزمون مورد قبول واقع می شود. 

نتایج تست شامل مشخصات تابلو برق شرایط اجرا و میزان جریان نشتی باید در گزارش تست ثبت شود. 

در صورتی که کلید اصلی ورودی تابلو برق بزرگتر از ۶۳۰ آمپر نباشد میتوان از اجرای این آزمون صرف نظر و به اجرای آزمون مقاومت عایقی بسنده کرد.

مدارهای کمکی که با کنید یا فیوز کوچکتر از ۱۶ آمپر حفاظت شده است نیاز به اجرای این تست ندارد. 

۳-۴-۱۴-۶- آزمون مقاومت عایقی 

این آزمون با استفاده از دستگاه اندازه گیری مقاومت عایقی (مگا اهم متر) و با دامنه ولتاژ ۵۰۰ ولت مستقیم به ترتیب در سه مرحله بین هر فاز و فازهای دیگر که با بدنه تابلو و شینه حفاظتی همبند شده است اجرا می شود. 

در صورتی که دستگاه تست مجهز به تشخیص خودکار زمان قطع نباشد، مدت زمان اجرای این تست حداقل ۱ دقیقه در هر مرحله در نظر گرفته می شود. 

در صورتی که مقدار مقاومت عایقی اندازه گیری شده بیشتر از ۱ مگا اهم باشد نتیجه آزمون مورد قبول است. 

نتایج تست شامل مشخصات تابلو برق شرایط اجرا و مقدار مقاومت عایقی باید در گزارش تست ثبت شود.