مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۱۲-۶- نصب و مونتاژ تجهیزات

در این بخش اصول کلی و الزامات نصب مونتاژ و سیم کشی تجهیزات مختلف قابل استفاده در تابلوهای برق فشار ضعیف معرفی شده است. 

۱-۱۲-۶- اصول کلی 

نصب مونتاژ و سیم کشی تجهیزات و وسایل مختلف با بهره گیری از استانداردهای معتبر و دستورالعمل های ارایه شده توسط سازنده تجهیزات و با در نظر گرفتن مواردی مانند جهت ورود و خروج هادی ها، فضای در اختیار مدیریت حرارت داخل تابلو و تامین حداکثر ایمنی برای بهره بردار یا اپراتور تابلو برق انجام می شود.

۲-۱۲-۶- شرایط نصب 

نصب تجهیزات داخل تابلو به نحوی صورت می پذیرد که دسترسی مناسب جهت ورود و خروج هادی ها از سمت بالا یا پایین تابلو مطابق با نظر کارفرما یا بهره بردار تامین شود. بر این اساس محل نصب شینه ها به نحوی انتخاب می شود تا ضمن رعایت موارد ذکر شده در بند ۶-۷-۷ کوتاه ترین مسیر بین شینه ها و ترمینال تجهیزات وجود داشته باشد. 

تامین فضای مناسب برای عملکرد صحیح تجهیزات نصب شده و لوازم جانبی آن ها و همچنین شعاع خمش کابل های ورودی و خروجی باید مد نظر قرار بگیرد. 

ملاحظات ایمنی و فنی به منظور تطبيق فواصل نصب تجهیزات از یکدیگر فاصله از جداره های تابلو و فاصله از شینه ها مطابق با دستورالعمل های معتبر که توسط سازنده تجهیزات ارایه می شود الزامی است. 

برای نصب تجهیزات و لوازم مختلف (مانند کلیدها، ریل و داکت) بر روی سینی باید پس از سوراخکاری و قلاویز کاری از پیچ و واشر مناسب برای بستن آن استفاده شود و استفاده از انواع پیچ های سرمته مجاز نیست. 

بلوک های ترمینال مدارهای قدرت، فرمان و سیگنال دهی که بر روی یک ریل نصب شده است باید با استفاده از جدا  کننده مناسب از یکدیگر تفکیک شوند. 

به منظور سهولت در اتصال هادی های ورودی و خروجی، ریل مخصوص نصب ترمینال ها باید بر روی پایه شیب دار نصب شود.

برای جلوگیری از حرکت و جابجایی تجهیزاتی که روی ریل نصب می شود، ابتدا و انتهای هر ردیف با استفاده از بست انتهایی ثابت می شود.

توصیه می شود با کسب نظر کارفرما و /یا بهره بردار، حداقل ۲۰ درصد فضای رزرو داخل تابلو جهت افزودن تجهیزات مختلف در آینده پیش بینی شود. 

۱-۲-۱۲-۶- حدود دسترسی 

تجهیزات اپراتوری و مکانیزم های دستی وسایل مختلف مانند شستی ها، دسته کلیدها، کلیدهای گردان و مانند آن باید در ارتفاع بین ۲۰ تا ۲۰۰ سانتی متر از کف تابلو نصب شده باشد. تجهیزاتی که به ندرت استفاده می شوند (کمتر از یک بار در ماه) می تواند در ارتفاع بالاتر تا ۲۲۰ سانتی متر نصب شود. 

ادوات نمایشگر که باید در معرض دید اپراتور باشد (مانند چراغ سیگنال، ولت متر و آمپرمتر) در ارتفاع بین ۲۰ تا ۲۲۰ سانتی متر نصب می شود. 

تجهیزات ایمنی مانند شستی قطع اضطراری در ارتفاع بین ۸۰ تا ۱۶۰ سانتی متر از سطح کف تابلو نصب می شود. 

ترمینال ها (به جز ترمینال های مربوط به هادی حفاظتی) باید حداقل ۲۰ سانتی متر از صفحه گلند تابلو فاصله داشته باشد و به نحوی نصب شده باشد که اتصال هادی ها به آن به راحتی امکان پذیر باشد. 

۳-۱۲-۶- شرایط سیم کشی 

تمام سیم کشی ها داخل تابلو باید با استفاده از سیم با هادی مس اجرا شود و در صورتی که از هادی آلومینیومی استفاده می شود سطح مقطع آن نباید کوچک تر از ۱۶ میلی متر مربع انتخاب شود. 

     • حداقل سطح مقطع مدارهای قدرت نباید کوچک تر از ۲/۵ میلی متر مربع انتخاب شود. 

     • حداقل سطح مقطع مدارهای فرمان نباید کوچک تر از ۱/۵ میلی متر مربع انتخاب شود. 

در صورتی که ترمینال های تجهیزات فرمان سیگنال دهی و مانند آن قابلیت اتصال سیم با سطح مقطع ۱٫۵ میلی متر مربع را نداشته باشد استفاده از سیم با سطح مقطع کوچکتر و با رعایت دستور العمل سیم کشی که توسط سازنده آن تجهیز ارایه شده بلامانع است. 

در صورت عدم وجود محاسبات یا دستور العمل سازنده کلیدهای خود کار حداقل سطح مقطع پیشنهادی سیم های مسی برای اتصال به کلیدهای خودکار مطابق با جدول (۶-۲۳) است. 

هنگام اتصال سیم به شینه ها و سایر تجهیزات، باید شعاع خمش سیم حدودا 6 تا 8 برابر قطر آن در نظر گرفته شود.

تمام سیم کشی ها باید درون داکت شیاردار عایق و غیرخودسوز (بازدارنده شعله) با سایز مناسب انجام شود.
ابعاد داکت باید به نحوی انتخاب شود که پس از پایان سیم کشی حداقل 30 درصد فضای خالی وجود داشته باشد.

به منظور تسهیل در تبادل حرارتی باید از به هم فشردن یا بستن سیم ها به یکدیگر در داخل داکت اجتناب شود.
سیم کشی مدارهای روی در تابلو درون لوله های قابل انعطاف از جنس عایق و غیرخودسوز (یا سایر مجراهای قابل انعطاف که مخصوص این کاربری طراحی شده است) انجام می شود، این لوله ها در هر دو طرف ثابت و متحرک باید با استفاده از بست هاي مخصوص به صفحات تابلو متصل شود.
برای اطمینان از صحت و استحکام اتصال ها، در ابتدا و انتهای سیم ها باید از سرسیم با جنس و سایز مناسب استفاده شود. برای نصب سرسیم باید ابزارهای استاندارد استفاده شود.

ارتباط تمام مدارها با بیرون از تابلو باید از طریق ترمینال با سایز مناسب انجام شود و از اتصال مستقیم مدارهای خارج از تابلو برق به کنتاکت تجهیزات داخل تابلو اجتناب شود. 

جانمایی و سیم کشی مدارهای مربوط به وسایل حفاظت اضافه ولتاژ (SPD) باید به نحوی پیش بینی شود که طول مدار از ترمینال تغذیه کننده بارها و کلید خودکار یا فیوز بالا دست SPD تا نقطه اتصال به شینه حفاظتی تا حد امکان از ۵۰ سانتی متر بیش تر نشود. 

۴-۱۲-۶- علامت گذاری 

به منظور حفظ ایمنی اپراتور تابلو برق و همچنین سهولت در شناسایی و عیب یابی تجهیزات و مدارها، الزامات ذکر شده  در این بخش باید رعایت شود. 

۱-۴-۱۲-۶- الزامات عمومی 

در صورتی که تابلو برق دارای بیش از یک ورودی با کلید مستقل است این موضوع باید به نحو مناسب در معرض دید اپراتور قرار بگیرد که برای بدون برق کردن کامل تابلو نیاز به قطع بیش از یک کلید است. 

اگر تابلو شامل تجهیزاتی است که ممکن است دارای شارژ الکتریکی پس از قطع مدار آن باشد (مانند خازن)، این موضوع باید با نصب برچسب هشدار اعلام شود. 

نصب پلاک خطر برق گرفتگی مطابق با نماد شماره W0۱۲ استاندارد 7010 ISO بر روی پوشش هایی که دسترسی به قسمت های برق دار تابلو را محدود می کند (مانند روبنده نصب شده جلو شینه ها) الزامی است.

۲-۴-۱۲-۶- علامت گذاری تابلو 

پلاک اصلی مشخصات تابلو برق بر روی در جلو آن به نحوی که از دوام کافی در طول مدت بهره برداری از تابلو برخوردار باشد نصب میشود و اطلاعات درج شده روی آن حداقل شامل موارد زیر است. 

     • نام یا نشانه تجاری سازنده 

     • مشخصات پروژه یا شماره شناسایی تابلو به نحوی که از طریق آن بتوان به مشخصات مکانیکی و الکتریکی تابلو دسترسی پیدا نمود. 

     • تاریخ ساخت تابلو 

     • شماره استانداردی که تابلو بر اساس آن طراحی و ساخته شده است مطابق با بخش (6-3) 

۳-۴-۱۲-۶- علامت گذاری تجهیزات 

تمام تجهیزات حفاظتی، کنترلی، نمایشگر، اپراتوری و مانند آن باید با استفاده از پلاک با نوشته های خوانا واضح و بادوام مطابق با مدارک فنی تابلو یا کدهای پیشنهادی در جدول (۶-۲۴) علامت گذاری شود. 

تجهیزات کشویی و تجهیزاتی که قابل جدا شدن هستند باید مجهز به پلاک شناسایی بر روی هر دو قسمت ثابت و متحرک باشد. 

عملکرد و کاربرد تجهیزات اپراتوری نصب شده بر روی در تابلو مانند شستی ها چراغ ها و غیره باید با استفاده از پلاک با نوشته های خوانا واضح و بادوام در فاصله منطقی کنار آن علامت گذاری شود. 

جدا کننده بلوک های ترمینال مدارهای قدرت، فرمان و سیگنال دهی باید مطابق با مدارک فنی تابلو علامت گذاری شود. 

ترمینال های مدارهای قدرت، فرمان و سیگنال دهی باید مطابق با مدارک فنی تابلو شماره گذاری شود. 

یادآوری - پلاک هایی که داخل محفظه تابلو برق نصب می شود باید از مواد عایق و غیر خودسوز باشد.

۴-۴-۱۲-۶- علامت گذاری مدارها 

به منظور شناسایی سریع مدارها و سهولت در عیب یابی یا اصلاح آن باید ابتدا و انتهای تمام مدارت قدرت و فرمان با استفاده از اعداد حروف یا ترکیب آنها مطابق با مدارک فنی تابلو علامت گذاری شود. 

به منظور تشخیص توالی فاز مدارها باید کد گذاری با رنگ بندی مطابق با بند ۶-۷-۹ در نظر گرفته شود. 

۵-۱۲-۶- مدیریت حرارت 

به منظور حفظ حداکثر و حداقل دمای داخل تابلو در حدی که شرایط عملکرد نرمال تجهیزات مطابق با استاندارد ساخت آن ها و محاسبات انجام شده رعایت شود ممکن است نیاز به نصب تجهیزات مدیریت حرارت مانند فن کولر یا هیتر وجود داشته باشد. 

تجهیزات و وسایلی که تلفات حرارتی بیشتری دارند در بخش بالایی تابلو نصب می شود تا از گرم شدن سایر تجهیزات که در یک ستون قرار میگیرد جلوگیری شود. 

از نصب تجهیزات حساس به گرما (مانند تجهیزات کنترل و فرمان) در کنار تجهیزاتی که تلفات حرارتی زیاد دارد باید. اجتناب شود. برای این منظور می توان تابلو را به دو بخش تقسیم نمود و تجهیزات حساس را در بخش مجزا و تجهیزاتی که تلفات حرارتی زیاد دارند در بخش دیگر نصب نمود.